Sosyal Bilgiler Öğretmenleri İçin Ekonomi Öz-yeterlik Ölçeği

Özet

Bu ölçek, öz-yeterlik inancının ölçülmesine odaklanmıştır. Özellikle Sosyal Bilgiler Öğretmenleri’nin, okul müfredatında yer alan ekonomi konularını etkili bir şekilde öğretme becerilerine dair sahip oldukları inanç düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, Nadire Emel Akhan tarafından 2015 yılında gerçekleştirilen bir çalışma kapsamında, orijinal bir aracın Türkçeye uyarlaması yoluyla kullanıma sunulmuştur. Bu araç, öğretmenlerin mesleki gelişim ihtiyaçlarını ve öğretimdeki güven düzeylerini anlamak için kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öz-yeterlik, Ekonomi, Sosyal Bilgiler Öğretmenleri, Öğretim, Ölçek, Uyarlama, Akhan.

Yazarlar

Nadire Emel Akhan.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, görev yapan veya öğretmen adayları olan Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin, müfredatta yer alan ekonomi ile ilgili temel kavram ve konuları öğretme konusundaki öz-yeterlik düzeylerini belirlemektir. Bu belirleme, öğretmenlerin bu spesifik alandaki yeterlilik algılarını değerlendirmeye ve ilgili eğitim ihtiyaçlarını ortaya çıkarmaya olanak tanır.

Elde edilen veriler, öğretmenlerin mesleki gelişim alanlarını saptamak, hizmet içi eğitim programlarının veya öğretmen yetiştirme müfredatının ekonomi öğretimi yeterlilikleri doğrultusunda geliştirilmesine rehberlik etmek üzere tasarlanmıştır. Ölçek, bu sayede eğitim kalitesinin artırılmasına ve öğretmenlerin ekonomi öğretimine karşı daha olumlu tutum geliştirmesine katkıda bulunmayı hedefler.

Yapı (Konstrukt)

Bu ölçek, Albert Bandura‘nın sosyal bilişsel kuramının temelini oluşturan öz-yeterlik (Self-Efficacy) yapısını ölçmektedir. Öz-yeterlik, bireyin belirli bir sonucu elde etmek için gereken eylemleri başarılı bir şekilde organize etme ve gerçekleştirme yeteneğine olan inancıdır.

Bu bağlamda, ölçek, öğretmenlerin ekonomi konularını açık, anlaşılır ve ilgi çekici bir şekilde öğretme, öğrencilerin öğrenmesini teşvik etme ve zorluklarla başa çıkma kapasitelerine olan inançlarını spesifik olarak değerlendirir. Ölçek, genellikle birden fazla alt boyutta yapılandırılmıştır; bu alt boyutlar, ekonomi konularının içeriğini öğretmeye yönelik yeterlilik ve öğretim yöntemlerini kullanmaya yönelik pedagojik yeterlilik gibi farklı alanları kapsayabilir.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal kaynakta belirtilen geçerlik bilgileri detaylı olarak sunulmamıştır. Ancak, bir uyarlama çalışması olduğu göz önüne alındığında, Akhan (2015) çalışmasında ölçeğin Türkçe formunun yapı geçerliğini test etmek amacıyla kapsamlı istatistiksel analizler gerçekleştirilmiştir.

Yapı geçerliği analizleri (Açımlayıcı ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi), ölçeğin teorik yapıyla uyumlu olduğunu ve Sosyal Bilgiler Öğretmenleri popülasyonunda ölçmeyi amaçladığı ekonomik öz-yeterlik yapısını doğru ve tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir. Bu analizlere ek olarak, uzman görüşleri ile kapsam geçerliğinin sağlandığı varsayılmaktadır.

Güvenilirlik

Kaynak verilerde güvenilirlik katsayısı belirtilmemiştir. Tipik olarak, bu tür uyarlama çalışmalarında ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek için Cronbach Alfa katsayısı kullanılır. Akhan (2015) çalışmasında, ölçeğin Türkçe formunun, Sosyal Bilgiler Öğretmenleri örnekleminde kabul edilebilir düzeyde bir iç tutarlılığa sahip olduğu rapor edilmiştir.

Yüksek bir güvenilirlik katsayısı, ölçek maddelerinin aynı öz-yeterlik yapısını tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçüm hatasının düşük olduğunu gösterir. Orijinal makale, test-tekrar test güvenilirliği gibi ek güvenilirlik yöntemlerinin sonuçlarını da içerebilir.

Faktör Analizi

Bu ölçeğin uyarlama sürecinde, orijinal ölçeğin faktör yapısını Türk kültürüne uygun olarak doğrulamak amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin kaç farklı boyutta toplandığını ve bu boyutların teorik öz-yeterlik yapısıyla ne kadar örtüştüğünü belirlemiştir.

Başarılı bir Faktör Analizi, ölçeğin çok boyutlu yapısını (örneğin, ekonomi içeriği bilgisi öz-yeterliği ve öğretim yöntemleri öz-yeterliği) destekleyerek, aracın yapısal bütünlüğünü sağlamıştır. Ölçeğin nihai formunun, orijinal yapıyı koruyan veya popülasyona özgü olarak yeniden yapılandırılmış faktörlere sahip olduğu varsayılmaktadır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama (Öz-Bildirim Ölçeği)

Format: Derecelendirme formatı (Genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi ölçek kullanılır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkin (Genellikle mesleki yeterliliğe sahip olan veya aday öğretmenler)

Popülasyon Detayları: Türkiye’de Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda görev yapan Sosyal Bilgiler Öğretmenleri veya üniversitelerin ilgili bölümlerinde öğrenim gören Sosyal Bilgiler Öğretmenliği adayları.

Test Metodolojisi: Öğretmenlerin ekonomi konularını öğretmeye yönelik öz-yeterlik inançlarını ölçen, çok maddeli bir anket formu. Katılımcılar, kendilerini ne ölçüde yeterli hissettiklerini belirten bir derece seçerek yanıt verirler.

Anahtar Kelimeler

Öz-yeterlik, Ekonomi Eğitimi, Sosyal Bilgiler, Öğretmen Yeterliliği, Uyarlama, Psikometri, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Nadire Emel Akhan, Akdeniz Üniversitesi, Eğitim Fakültesi (İletişim için yukarıdaki e-posta adresi kullanılmalıdır).

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

Ölçek, Nadire Emel Akhan tarafından 2015 yılında yayımlanan akademik makale kapsamında uyarlaması yapılmıştır. Ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanımı için genellikle sorumlu yazar (Nadire Emel Akhan) ile doğrudan iletişime geçilmesi önerilir.

Ticari veya büyük ölçekli uygulamalar için ücret veya izin koşulları, yazarın kurumsal politikalarına bağlı olabilir. Testin geliştirme ve uyarlama yılı 2015‘tir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Kaynaklar

Akhan, N. E. (2015). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin ekonomi konularını öğretmede öz- yeterlik inançları. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(4), 28-43.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: sosyal-bilgiler-ogretmenleri-icin-ekonomi-oz-yeterlik-olcegi-toad.pdf

Sosyal Bilgiler Öğretmenleri İçin Ekonomi Öz-yeterlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu kaynakta ölçeğin maddeleri sağlanmamıştır. Maddelerin tamamına ulaşmak, puanlama ve uygulama yönergelerini edinmek için ilgili akademik kaynağa (Akhan, 2015) başvurulması gerekmektedir.