Ekonomi Okuryazarlığı Ölçeği

Özet

Ekonomi Okuryazarlığı Ölçeği, bireylerin ekonomi okuryazarlığı düzeylerini ve günlük finansal yönetim becerilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları Gerek ve Kurt (2011) tarafından gerçekleştirilmiştir. Başlangıçta 38 maddeden oluşan ölçek, yapılan faktör analizleri ve psikometrik değerlendirmeler sonucunda 34 maddelik nihai formunu almıştır. Ölçek, özellikle üniversite öğrencilerinin ekonomik bilgi ve davranışlarını tutarlı bir şekilde değerlendirebilme yeteneğini kanıtlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Ekonomi okuryazarlığı, finansal okuryazarlık, psikometri, geçerlik, güvenirlik, faktör analizi, test-tekrar test.

Yazarlar

S. Gerek, A. A. Kurt.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin ekonomik kavramları anlama, yorumlama ve günlük yaşamdaki finansal kararları bilinçli bir şekilde verebilme yeteneklerini kapsayan ekonomi okuryazarlığı seviyelerini belirlemektir. Bu ölçüm aracı, bireylerin ekonomik bilgi düzeyleri ile pratik finansal davranışları arasındaki ilişkiyi ortaya koyarak eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmeye yardımcı olmayı hedeflemektedir.

Yapı

Ekonomi Okuryazarlığı Ölçeği, bireylerin temel ekonomik prensiplere, rasyonel karar verme süreçlerine ve kişisel finans yönetimi becerilerine ne kadar hakim olduğunu ölçen çok boyutlu bir yapıyı hedeflemektedir. Bu yapı, sadece teorik bilgiyi değil, aynı zamanda bütçeleme, borç yönetimi ve tasarruf alışkanlıkları gibi pratik uygulamaları da kapsamaktadır. Ölçek, kişisel finansal yeterliliğin temel bir göstergesi olarak tasarlanmıştır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, Gerek ve Kurt (2011) tarafından açıklayıcı faktör analizi (AFA) uygulanarak test edilmiştir. Açıklayıcı faktör analizi, birbirleriyle ilişkili çok sayıda değişkeni bir araya getirerek, değişkenler arasındaki ilişkilerden hareketle az sayıda ve anlamlı yeni değişkenler (faktörler) bulmayı amaçlamaktadır. Bu istatistiksel yöntem, ölçülen kavramlar arasındaki ilişkilerin daha kolay anlaşılmasına ve ölçeğin teorik yapıyı ne ölçüde temsil ettiğinin belirlenmesine olanak tanımıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin ölçtüğü nitelik açısından zaman bağlamındaki tutarlılığını test etmek için test-tekrar test güvenirlik katsayısı, bir başka deyişle kararlılık katsayısı hesaplanmıştır. Güvenirlik çalışması için ölçek, Anadolu Üniversitesi Fen Fakültesi Matematik Bölümünde öğrenim gören öğrencilere üç hafta ara ile iki kez uygulanmıştır. İki uygulama arasındaki ilişki, Pearson Momentler Korelasyon Katsayısı ile hesaplanmıştır. Buna göre iki uygulama arasında yüksek düzeyde pozitif anlamlı ilişki olduğu görülmüştür [r(27) = .89; p<.05]. Bu sonuç, ölçeğin ölçtüğü yapıyı zaman içinde tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, geliştirme aşamasında 38 madde ile başlamıştır. Uygulanan açıklayıcı faktör analizi işlemleri sırasında, belirlenen psikometrik ölçütleri (örneğin, faktör yükleri ve madde-toplam korelasyonları) sağlamadığı tespit edilen 15., 29., 31. ve 35. maddeler ölçekten çıkarılmıştır. Bu eleme süreci sonucunda, Ekonomi Okuryazarlığı Ölçeği’nin son ve geçerli formu 34 maddeden oluşmaktadır. Bu yapı, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı temel ekonomik okuryazarlık boyutlarını temsil etmektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: 34 madde içeren 5’li Likert ölçeği.

Language Available: Türkçe

Population Group: Üniversite Öğrencileri

Age Group: Genç Yetişkinlik

Population Details: Anadolu Üniversitesi Fen Fakültesi Matematik Bölümü öğrencileri örneklem olarak kullanılmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği. Derecelendirme, “1-en az” (en düşük katılım/uygunluk) ve “5-en çok” (en yüksek katılım/uygunluk) şeklinde yapılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Finansal davranış, öğrenci, ekonomik bilgi, tutarlılık, yapı geçerliği, test geliştirme.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Anadolu Üniversitesi, Eskişehir (Referans bilgisine dayalı çıkarım).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2011

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı ve izin şartları hakkında detaylı bilgiye ulaşmak için yazarlarla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

• Gerek, S. ve Kurt, A. A. (2011). Ekonomi Okuryazarlığı Ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Uludağ Journal of Economy and Society, 1, 59-73.

• Makalenin orijinal PDF bağlantısı şuradan erişilebilir: acarindex.com

• Ölçekle ilgili ek bir PDF kaynağı şuradan indirilebilir: ekonomi-okuryazarligi-olcegi-toad.pdf

Ekonomi Okuryazarlığı Ölçeği Maddeleri

Ölçek toplam 34 maddeden oluşmaktadır. Maddeler 5’li Likert formatında derecelendirilmektedir. Aşağıda ölçekten bir örnek madde sunulmuştur:

• Örnek Madde: “Taksitlendirme yaparken gelirimi göz önünde bulundururum .”