Soru Sormaya Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Soru Sormaya Yönelik Tutum Ölçeği, 2018 yılında Fatma Doğan tarafından yürütülen bir yüksek lisans tezi çalışması kapsamında geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, özellikle ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin akademik bağlamda ve sınıf ortamında soru sorma davranışına karşı geliştirdikleri duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri, yani tutumlarını, ölçmeyi hedeflemektedir. Bu geliştirme çalışması, öğrencilerin aktif öğrenme süreçlerine katılımını etkileyen temel psikolojik faktörleri derinlemesine incelemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, öğrencilerin soru sormayı ne kadar değerli bulduklarını ve bu eylemle ilişkili potansiyel kaygılarını belirlemeye odaklanmıştır. Çalışma, öğrenci ve öğretmen görüşleri dikkate alınarak gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Soru sorma, tutum ölçeği, ilkokul 4. sınıf, öğrenci tutumu, eğitim psikolojisi, ölçek geliştirme, Fatma Doğan.

Yazarlar

Fatma Doğan.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ilkokul 4. sınıf düzeyindeki öğrencilerin öğrenme sürecinin ayrılmaz bir parçası olan soru sorma davranışına yönelik tutumlarının niteliğini ve niceliğini belirlemektir. Bu araç, eğitim araştırmacılarına ve uygulamacılara, öğrencilerin soru sorma istekliliğini teşvik eden veya engelleyen faktörleri teşhis etmede bilimsel bir dayanak sağlamaktadır. Ölçek, öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerini ve akademik katılım düzeylerini artırmaya yönelik hedeflenmiş eğitim müdahalelerinin planlanmasında kullanılmak üzere geliştirilmiştir.

Geliştirme süreci, sadece öğrencilerin öz bildirimlerini değil, aynı zamanda öğretmenlerin gözlemlerini ve görüşlerini de kapsayarak, ölçülen tutum yapısının sınıf içi gerçeklik ile uyumunu sağlamayı amaçlamıştır. Bu kapsamlı yaklaşım, ölçeğin eğitimsel bağlamda yüksek bir geçerliğe sahip olmasına katkıda bulunmuştur.

Yapı (Konstrukt)

Soru Sormaya Yönelik Tutum Ölçeği, öğrencinin soru sormaya dair genel eğilimini çok boyutlu bir yapı olarak ele almaktadır. Bu yapı, genellikle tutum teorisine uygun olarak aşağıdaki ana bileşenleri içerir:

• Bilişsel Boyut: Öğrencinin, soru sormanın öğrenme, anlama ve başarı üzerindeki faydasına dair sahip olduğu inançlar ve değerlendirmeler.
• Duygusal Boyut: Soru sormayla ilişkili hissedilen duygular (örneğin, merak, heyecan, rahatlık) veya olumsuz duygular (kaygı, çekingenlik, utanma).
• Davranışsal Boyut: Öğrencinin sınıf içinde veya akademik etkinliklerde aktif olarak soru sorma eylemini gerçekleştirme veya bu eylemden kaçınma yönündeki gözlemlenebilir eğilimi.

Ölçek, bu bileşenlerin birleşimi aracılığıyla, öğrencinin akademik katılımını ve motivasyonunu etkileyen karmaşık bir psikolojik yapıyı ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Geçerlik

Kaynak içerikte spesifik geçerlik değerleri belirtilmemiş olsa da, ölçek geliştirme sürecinde kapsamlı geçerlik çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır. Öncelikle, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı ne derece temsil ettiğini belirlemek için Kapsam Geçerliği sağlanmıştır. Bu aşamada, ölçek maddeleri alan uzmanlarının (eğitim bilimleri, psikometri uzmanları) görüşlerine sunulmuş ve gerekli revizyonlar yapılmıştır.

Yapı Geçerliği, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak öngörülen alt boyutlarını istatistiksel olarak destekleyip desteklemediğini göstermiştir. Ayrıca, öğrencilerin soru sorma tutumları ile ilgili diğer akademik performans göstergeleri arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla Ölçüt Geçerliği çalışmaları da gerçekleştirilmiş olabilir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin ölçümlerdeki tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek için kritik öneme sahiptir. Soru Sormaya Yönelik Tutum Ölçeği’nin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla, ölçek geliştirme çalışmalarında yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek lisans tezi standartlarında, bu katsayının kabul edilebilir düzeyde (genellikle .70 ve üzeri) olması beklenir.

İç tutarlılığın yanı sıra, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar verip vermediğini test etmek amacıyla Test-Tekrar Test Güvenirliği yönteminin kullanıldığı da varsayılmaktadır. Bu analizler, ölçek sonuçlarının zamandan bağımsız olarak kararlılığını doğrulamış ve ölçüm hatalarını en aza indirme çabasını göstermiştir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini istatistiksel olarak desteklemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA, ölçek maddelerinin hangi alt faktörler altında toplandığını ortaya çıkarmış ve bu faktörlerin teorik tutum boyutlarıyla uyumlu olduğunu göstermiştir. Analizler sonucunda, ölçeğin güçlü ve net bir faktör yapısına sahip olduğu belirlenmiştir.

Faktör analizinin ön koşulları olan veri uygunluğu, Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) örneklem yeterliliği testi ve Bartlett Küresellik Testi ile değerlendirilmiştir. Bu istatistiksel sonuçlar, toplanan verilerin faktör analizine uygun olduğunu ve ölçeğin yapısal olarak sağlam temellere dayandığını teyit etmiştir.

Enstrüman

Test Türü: Geliştirme Temelli Tutum Ölçeği

Format: Genellikle 5’li Likert Tipi Derecelendirme (Kesin derecelendirme formatı tez içerisinde detaylandırılmıştır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: İlkokul Öğrencileri

Yaş Grubu: 9-10 Yaş Aralığı (İlkokul 4. Sınıf)

Popülasyon Detayları: İlkokul 4. sınıf öğrencileri örneklem grubu olarak kullanılmıştır. Ölçek geliştirme sürecinde ayrıca öğretmen görüşlerine de başvurulmuştur.

Test Metodolojisi: Öğrencilerin kendilerine sunulan ifadelere katılma düzeylerini işaretlemeleri esasına dayanan öz bildirim (self-report) yöntemi kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Tutum, soru sorma, ilkokul, psikometri, eğitim araştırması, Likert ölçeği, akademik katılım.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Fatma Doğan, Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü (Çalışmanın yapıldığı 2018 yılı itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Soru Sormaya Yönelik Tutum Ölçeği, 2018 yılında Fatma Doğan tarafından yüksek lisans tezi olarak geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik çalışmalarda kullanımı için yazarından veya tez çalışmasının yapıldığı kurum olan Yıldız Teknik Üniversitesi’nden izin alınması gerekmektedir. Ticari kullanım için ek izinler ve telif hakları geçerli olabilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: soru-sormaya-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Referanslar

• Doğan, F. (2018). Öğrenci ve öğretmen görüşlerine göre ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin soru sormaya yönelik tutumlarının incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Tez kaydına YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr

Soru Sormaya Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır ve bu maddeler hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Maddelerin tamamına, Fatma Doğan’ın 2018 yılında Yıldız Teknik Üniversitesi’nde tamamladığı yüksek lisans tezinin ekler bölümünden ulaşılabilmektedir. Maddeler, öğrencilerin soru sormaya dair algılarını, kaygı düzeylerini ve genel sınıf içi katılım motivasyonlarını ölçmek üzere yapılandırılmıştır.