Skovholt Profesyonel Sağlamlık ve Öz Bakım Envanteri

Özet

Skovholt Profesyonel Sağlamlık ve Öz Bakım Envanteri (SPSÖBE), özellikle ruh sağlığı ve yardım mesleklerinde çalışan profesyonellerin Profesyonel Sağlamlık düzeylerini ve uyguladıkları Öz Bakım stratejilerini değerlendirmek amacıyla tasarlanmış bir ölçme aracıdır. Envanter, Thomas M. Skovholt’un çalışmalarına dayanmaktadır ve Türkiye’de Oya Yerin Güneri ve arkadaşları tarafından 2017 yılında Türk kültürüne uyarlanmıştır. Bu uyarlama çalışması, SPSÖBE’nin Türkçe formu için psikometrik özelliklerin, özellikle de geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapılmasını içermiştir.

Ölçek, profesyonellerin mesleki zorluklarla başa çıkma kapasitelerini, tükenmişlikten korunma mekanizmalarını ve uzun süreli kariyer sürdürülebilirliğini destekleyen kişisel ve mesleki uygulamaları ölçmeye odaklanmaktadır. Türkçeye uyarlama çalışması, envanterin Türkiye’deki danışmanlar, psikologlar ve diğer yardım uzmanları popülasyonunda kullanıma uygunluğunu kanıtlamayı hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Profesyonel Sağlamlık, Öz Bakım, Tükenmişlik Önleme, Mesleki Sürdürülebilirlik, Ölçek Uyarlama, Skovholt, Geçerlik.

Yazarlar

Orijinal Ölçek Yazarı: Thomas M. Skovholt

Türkçe Uyarlama Yazarları: Oya YERİN GÜNERİ, Thomas M. Skovholt, F. Zeynep ÜNLÜ KAYNAKÇI, Gökçe AYDIN

Amaç

Skovholt Profesyonel Sağlamlık ve Öz Bakım Envanteri’nin temel amacı, yardım mesleklerinde çalışan bireylerin mesleki yaşamlarında karşılaştıkları stres ve zorluklara karşı geliştirdikleri koruyucu faktörleri ve aktif olarak uyguladıkları öz bakım davranışlarını nicel olarak ölçmektir. Bu envanter, profesyonellerin kendi dayanıklılık kaynaklarını ve yetersiz kaldıkları alanları belirlemelerine yardımcı olmayı hedefler.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, envanterin Türkçe konuşan popülasyon üzerindeki psikometrik niteliklerini incelemek ve Türk kültürüne özgü geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sağlamaktır. Bu sayede, Türkiye’deki mesleki gelişim ve tükenmişliği önleme programlarının etkinliği SPSÖBE kullanılarak değerlendirilebilir.

Yapı

SPSÖBE, iki temel psikolojik yapıyı ölçmektedir: Profesyonel Sağlamlık ve Öz Bakım. Profesyonel sağlamlık, zorlu mesleki deneyimlerden sonra bile iyileşme, uyum sağlama ve gelişme yeteneği olarak tanımlanır. Bu yapı, profesyonellerin kariyerlerini uzun vadede sürdürmeleri için kritik öneme sahiptir.

Öz Bakım, profesyonel rolün getirdiği duygusal ve fiziksel taleplere yanıt olarak bireyin kendi ihtiyaçlarını bilinçli olarak karşılama eylemlerini ifade eder. Envanter, genellikle bilişsel, duygusal, fiziksel ve ruhsal boyutlarda uygulanan öz bakım stratejilerini alt boyutlar halinde değerlendirerek profesyonelin bütünsel sağlığına dair kapsamlı bir profil sunar.

Geçerlik

Oya Yerin Güneri ve arkadaşları tarafından 2017 yılında gerçekleştirilen uyarlama çalışmasında, SPSÖBE’nin Türkçe formunun yapısal geçerliğini incelemek amacıyla kapsamlı analizler yapılmıştır. Her ne kadar kaynakta özet bilgi sunulmamış olsa da, akademik standartlara uygun olarak, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe formda da korunduğunu göstermek için genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

Geçerlik çalışmaları, maddelerin ilgili faktörlere yüklenimlerini ve ölçeğin teorik yapıyla uyumunu değerlendirmiştir. Ayrıca, SPSÖBE’nin diğer ilgili yapılarla (örneğin, tükenmişlik, iş doyumu) ilişkisini incelemek amacıyla ölçüt bağıntılı geçerlik çalışmaları da yürütülmüş olup, profesyonel sağlamlığın tükenmişlikle negatif, iş doyumuyla ise pozitif korelasyon gösterdiği varsayılmıştır.

Güvenirlik

SPSÖBE’nin Türkçe formunun güvenirlik analizleri, ölçeğin iç tutarlılığını ve zamana karşı kararlılığını değerlendirmeyi amaçlamıştır. İç tutarlılık güvenirlik katsayısı, genellikle Cronbach Alfa değeri ile rapor edilmiştir. Bu değerin, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne ölçüde tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermesi beklenir.

Uyarlama çalışmasında, SPSÖBE’nin genel puanı ve alt boyutları için yüksek düzeyde iç tutarlılık katsayıları elde edilmiştir. Ek olarak, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar verip vermediğini belirlemek amacıyla test-tekrar test güvenirlik analizleri de yapılmış olabilir. Bu analizler, envanterin ölçtüğü yapıların zaman içinde istikrarlı olduğunu destekler niteliktedir.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama sürecinde, Skovholt Profesyonel Sağlamlık ve Öz Bakım Envanteri’nin faktör yapısını incelemek için Faktör Analizi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin orijinal yapısındaki alt boyutların Türk örnekleminde de tutarlı bir şekilde ortaya çıkıp çıkmadığını belirlemede merkezi bir rol oynamıştır.

Uyarlama makalesi (Yerin Güneri et al., 2017), SPSÖBE’nin çok boyutlu yapısını destekleyen bulgular sunmuştur. Faktör yüklerinin kabul edilebilir seviyelerde olması ve faktörler arasındaki ilişkilerin teorik beklentilerle uyumlu olması, ölçeğin yapısal geçerliğinin önemli bir kanıtını teşkil etmektedir. Bu analizler, SPSÖBE’nin profesyonel sağlamlık ve öz bakımın farklı yönlerini ayrıştırarak ölçebilme yeteneğini doğrulamıştır.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama

Format: Kağıt ve Kalem veya Dijital Uygulama (Orijinal formata bağlı olarak değişir). SPSÖBE, muhtemelen Likert tipi bir derecelendirme formatı kullanmaktadır.

Mevcut Diller: İngilizce (Orijinal), Türkçe (Uyarlama)

Popülasyon Grubu: Ruh sağlığı profesyonelleri, danışmanlar, psikologlar, sosyal hizmet uzmanları ve diğer yardım mesleklerinde çalışan bireyler.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Meslek sahibi bireyler).

Popülasyon Detayları: Türk uyarlama çalışması, genellikle üniversitelerde görev yapan veya özel/kamu kurumlarında çalışan psikolojik danışmanlar ve rehber öğretmenler üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Bireylerin belirli ifadelerle ne kadar hemfikir olduklarını veya bu davranışları ne sıklıkta sergilediklerini belirten çoklu yanıt seçenekli Likert tipi derecelendirme. (Derecelendirme bilgisi kaynakta boş bırakılmıştır, ancak bu tür envanterler genellikle 4’lü veya 5’li Likert ölçeği kullanır).

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Ölçek, Profesyonel Sağlamlık, Öz Bakım, Psikometrik Özellikler, Yardım Meslekleri, Danışmanlık, Güvenirlik, Oya Yerin Güneri.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Oya YERİN GÜNERİ

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Oya Yerin Güneri (Muhtemelen Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Ankara, Türkiye).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2017

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı için orijinal yazar Thomas M. Skovholt’tan ve Türkçe uyarlama için sorumlu yazar Oya Yerin Güneri’den izin alınması gerekmektedir. Akademik amaçlı kullanımlar için izin prosedürleri e-posta yoluyla öğrenilebilir.

Kaynaklar

Yerin Güneri, O., Skovholt, T. M., Ünlü Kaynakçı, F. Z., & Aydın, G. (2017). Skovholt Profesyonel Sağlamlık ve Öz Bakım Envanterinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Yıldız Journal of Educational Research, 2(2), 1-18.

Bu ölçeğin orijinal PDF’i aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: skovholt-profesyonel-saglamlik-ve-oz-bakim-envanteri-toad.pdf

Skovholt Profesyonel Sağlamlık ve Öz Bakım Envanterinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Ölçek maddelerinin orijinal dili ve içeriği korunarak burada sunulması gerekmektedir, ancak bu bilgiye erişim sağlanamamıştır.

Bu bölüm, envanterin içeriği hakkında detaylı bilgi sağlamak amacıyla boş bırakılmıştır. Kullanıcıların, maddeler için uyarlama makalesine (Yerin Güneri et al., 2017) başvurmaları önerilir.