Skindex-29

Özet

Skindex-29, cilt hastalıklarının bireylerin sağlıkla ilişkili Yaşam Kalitesi (HRQoL) üzerindeki etkisini ölçmek amacıyla geliştirilmiş, hastalığa özgü psikometrik bir araçtır. Orijinal olarak 40 maddelik Skindex ölçeğinin kısaltılmış versiyonu olup, Dermatoloji alanında yaygın olarak kullanılmaktadır. Ölçek, semptomlar, duygular ve işlevsellik olmak üzere üç temel boyutta 29 maddeden oluşur. AksU-Koku, Ürer ve arkadaşları (2007) tarafından gerçekleştirilen Türkçe uyarlama çalışması, bu aracın Türk popülasyonunda güvenilir ve geçerli sonuçlar verdiğini göstermiştir. Bu ölçek, dermatolojik tedavilerin etkinliğini değerlendirmede ve hastaların psikososyal yükünü anlamada kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Skindex-29, Yaşam Kalitesi, Dermatoloji, Cilt Hastalıkları, Psikometri, Ölçek Uyarlaması, HRQoL.

Yazarlar

Ayşe Esra Koku Aksu, Mustafa Serdar Ürer, İbrahim Sabuncu, Zeynep Nihan Saraçoğlu, Mary-Margaret Chren.

Amaç

Skindex-29’un temel amacı, kronik veya akut dermatolojik durumların, hastanın öznel yaşam kalitesini ne ölçüde bozduğunu standart ve sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Bu ölçek, cilt hastalığının fiziksel semptomlarından kaynaklanan rahatsızlığı ve bu durumun yol açtığı duygusal ve sosyal kısıtlamaları ölçmeyi amaçlar. Ölçek, klinisyenlerin ve araştırmacıların, tedavi öncesi ve sonrası yaşam kalitesindeki değişiklikleri izlemesine olanak tanır.

Türkçe versiyonunun uyarlanması (AksU-Koku vd., 2007), ölçeğin dilsel ve kültürel eşdeğerliğini sağlamıştır. Bu sayede, Türk dermatoloji hastalarının tedavi sonuçları, uluslararası standartlara uygun olarak değerlendirilebilmekte ve hastalık yükünün klinik önemi daha iyi anlaşılabilmektedir.

Yapı

Skindex-29, cilt hastalığının yaşam kalitesi üzerindeki etkisini temsil eden üç ana faktörden oluşan çok boyutlu bir yapıyı ölçer. Bu yapılar, orijinal çalışmalarda ve Türkçe uyarlamada doğrulanmıştır:

• Semptomlar: Kaşıntı, ağrı, yanma, batma ve tahriş gibi cilt hastalığının doğrudan fiziksel belirtileriyle ilgili 7 maddeyi içerir.
• Duygular: Utanma, mahcubiyet, depresyon, kaygı ve sinirlilik gibi cilt hastalığının tetiklediği duygusal ve psikolojik stresle ilgili 10 maddeyi içerir.
• İşlevsellik: Sosyal etkileşim, iş veya okul performansı, cinsel aktivite ve giyim seçimi gibi günlük yaşam aktivitelerindeki kısıtlamalarla ilgili 12 maddeyi içerir.

Her bir alt ölçek için ayrı skorlar hesaplanabilirken, genellikle genel yaşam kalitesi bozulmasını yansıtan tek bir toplam skor da türetilir. Ölçekte yüksek puanlar, yaşam kalitesinde daha ciddi bir bozulmaya işaret eder.

Geçerlik

Skindex-29’un Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları, ölçeğin amaçlanan yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir. Yapı geçerliği, faktör analizi teknikleriyle incelenmiş ve orijinal üç faktörlü modelin (Semptomlar, Duygular, İşlevsellik) Türk örnekleminde de iyi bir uyum sağladığı tespit edilmiştir. Bu bulgu, ölçeğin kültürel olarak eşdeğer olduğunu destekler.

Ayrıca, eş zamanlı geçerlik, Skindex-29 skorlarının diğer geçerli yaşam kalitesi ölçekleri (örneğin DLQI) ve hastalığın klinik şiddetini ölçen araçlarla anlamlı korelasyon göstermesiyle kanıtlanmıştır. Hastalık şiddetindeki artışla birlikte Skindex-29 skorlarının da yükselmesi, ölçeğin bilinen grup geçerliğine sahip olduğunu teyit eder.

Güvenirlik

Türkçe Skindex-29’un güvenirlik analizleri, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ortaya koymuştur. İç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha), genellikle tüm ölçek için ve alt ölçekler için 0.90’ın üzerinde rapor edilmiştir, bu da maddelerin aynı temel yapıyı ölçmede üstün bir uyum sergilediğini gösterir. Bu yüksek değerler, ölçeğin klinik ve araştırma ortamlarında tutarlı ölçümler yapma yeteneğini destekler.

Ölçeğin kararlılığını değerlendiren test-tekrar test güvenirlik çalışmaları da yapılmıştır. Bu analizler, klinik durumu stabil olan hastaların, kısa bir zaman aralığıyla tekrar uygulanan testte benzer skorlar aldığını göstermiştir. Bu bulgular, Skindex-29‘un hem içsel hem de zamansal olarak güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Skindex-29’un psikometrik temeli, faktör analizine dayanmaktadır. Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal yapısını doğrulamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları, verilerin üç boyutlu yapıya (Semptomlar, Duygular, İşlevsellik) mükemmel veya çok iyi uyum sağladığını göstermiştir.

Bu faktör yapısı, cilt hastalığının etkilerinin sadece fiziksel semptomlarla sınırlı kalmadığını, aynı zamanda ciddi psikososyal ve işlevsel sonuçlar doğurduğunu vurgulamaktadır. Faktör yüklerinin güçlü ve temiz olması, maddelerin ait oldukları alt ölçekleri yüksek düzeyde temsil ettiğini göstermektedir.

Ölçme Aracı

Test Type: Uyarlama (Adaptation) / Hastalığa Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe (Turkish), İngilizce (English). Ölçeğin çok sayıda uluslararası uyarlaması mevcuttur.

Population Group: Dermatolojik hastalıkları olan hastalar.

Age Group: Genellikle 18 yaş ve üzeri yetişkin popülasyon.

Population Details: Akne, sedef hastalığı (psoriasis), atopik dermatit, ürtiker gibi çeşitli kronik ve akut cilt rahatsızlıklarına sahip klinik örneklemler.

Test Methodology: Maddeler, hastanın son dört hafta içindeki deneyimlerini yansıtacak şekilde 5 dereceli Likert Ölçeği üzerinde yanıtlanır (Hiçbir zaman, Nadiren, Bazen, Sık sık, Her zaman). Ham skorlar, 0’dan 100’e kadar bir aralığa standartlaştırılır; 100 en kötü yaşam kalitesini ifade eder.

Anahtar Kelimeler

Cilt Sağlığı, HRQoL, Psikodermatoloji, Likert Ölçeği, Duygusal Etki, İşlevsellik, Dermatolojik Müdahale.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Referans makalede belirtilen akademik kurum adresi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2007

Orijinal Test Yılı: 1996

İzinler ve Ücret: Skindex-29, akademik ve kar amacı gütmeyen klinik araştırmalarda genellikle ücretsiz olarak kullanılabilmektedir. Ancak, kullanımdan önce orijinal yazarlar (M. M. Chren) veya Türkçe versiyonun sorumlu yazarı (Ayşe Esra Koku Aksu) ile iletişime geçilerek izin alınması önerilmektedir.

Kaynaklar

1. AksU-Koku A. E. K., Ürer, M. S., Sabuncu, İ., Saraçoğlu, Z. N., & Chren, M. M. (2007). Turkish version of Skindex‐29. International Journal of Dermatology, 46(4), 350-355.
2. Chren, M. M., Lasek, R. J., & Quinn, L. M. (1996). Skindex, a quality-of-life measure for patients with skin disease: reliability, validity, and responsiveness. Journal of Investigative Dermatology, 107(5), 707-713.

Ölçeğin Türkçe versiyonunun orijinal PDF dosyası aşağıdadır:

The original PDF can be downloaded here: skindex-29-toad.pdf

Skindex-29 Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte açıkça listelenmemiştir. Maddelerin tam listesi için AksU-Koku vd. (2007) tarafından yayınlanan makaleye başvurulması gerekmektedir.