Şiddet İçeren ve İçermeyen Suç Davranışları Ölçeği

Özet

Şiddet İçeren ve İçermeyen Suç Davranışları Ölçeği (ŞİSDÖ), bireylerin beyan ettiği hem şiddet içeren hem de şiddet içermeyen yasa dışı veya sapkın davranışlarının sıklığını ve çeşitliliğini ölçmek amacıyla uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkçe formunun uyarlama çalışması, Koçak ve Durak Batıgün (2017) tarafından gerçekleştirilmiştir. Çalışma, ölçeğin Türk kültürüne özgü örneklemler üzerindeki geçerlik ve güvenirlik özelliklerini inceleyerek, adli ve klinik psikoloji alanlarında kullanıma uygunluğunu göstermeyi amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Suç Davranışları, Şiddet İçeren Suç, Şiddet İçermeyen Suç, ŞİSDÖ, Ölçek Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Adli Psikoloji.

Yazarlar

Koçak, M., Durak Batıgün, A.

Amaç

ŞİSDÖ’nün temel amacı, bireylerin geçmişte gerçekleştirdiği veya gerçekleştirmeye eğilimli olduğu suç davranışları yelpazesini sistematik olarak değerlendirmektir. Ölçek, bu davranışları şiddet içeren eylemler ve mülkiyete, düzene veya yasalara karşı işlenen şiddet içermeyen eylemler olmak üzere iki ana kategori altında inceleyerek, bu davranışların hem niceliğini hem de niteliğini belirlemeye yardımcı olur.

Bu araç, özellikle risk değerlendirmesi, rehabilitasyon programlarının planlanması ve kriminoloji araştırmalarında bireylerin suç profillerini çıkarmak için değerli bir kaynak sağlamaktadır. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, Türk örneklemleri üzerinde yapılacak akademik ve uygulamalı çalışmalara sağlam bir psikometrik zemin sunmaktadır.

Yapı

Ölçek, ölçtüğü psikolojik yapı itibarıyla kendini bildirme yoluyla suçluluk ve sapkınlık toleransı alanına odaklanır. ŞİSDÖ, genellikle iki temel alt boyuta ayrılır: Şiddet İçeren Suç Davranışları ve Şiddet İçermeyen Suç Davranışları. Bu ikili yapı, suç davranışlarının altında yatan motivasyonların ve risk faktörlerinin farklılaşabileceği varsayımına dayanır.

Yapısal olarak, ölçek maddeleri bireyin fiziksel zarar verme, tehdit etme veya saldırganlık içeren eylemlere katılımını (şiddet içeren) ve hırsızlık, uyuşturucu kullanımı, dolandırıcılık veya yasalara karşı gelme gibi eylemlere katılımını (şiddet içermeyen) sorgular. Bu ayrım, araştırmacıların belirli suç tiplerine özgü müdahale stratejileri geliştirmesine olanak tanır.

Geçerlik

ŞİSDÖ’nün Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, Koçak ve Durak Batıgün (2017) tarafından yayımlanan adaptasyon makalesinde detaylandırılmıştır. Geçerlik analizleri genellikle yapı geçerliği, ölçüt bağımlı geçerlik ve ayırt edici geçerlik yaklaşımlarını içerir.

Yapı Geçerliği: Bu, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne kadar iyi ölçtüğünü belirler. Adaptasyon çalışmasında, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde de korunduğu veya kültürel farklılıklara uygun olarak yeniden yapılandırıldığı gösterilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının zamana ve farklı koşullara karşı tutarlılığını değerlendirir. Koçak ve Durak Batıgün (2017) çalışmasında, ŞİSDÖ’nün iç tutarlılık katsayıları (genellikle Cronbach Alfa) hesaplanmıştır.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda birbiriyle uyumlu olduğunu gösterir. Ölçeğin alt boyutlarının da ayrı ayrı güvenilirlik değerleri rapor edilerek, ŞİSDÖ’nün Türk popülasyonunda tutarlı ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu kanıtlanmıştır.

Faktör Analizi

Türkçe adaptasyon sürecinde, ölçeğin faktör yapısını doğrulamak amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, orijinal ölçekteki şiddet içeren ve şiddet içermeyen suç davranışları ayrımının Türk kültüründe de geçerli olup olmadığını test etmiştir.

Genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak, iki veya daha fazla faktörlü bir yapının veri ile uyumu incelenir. Bu analizler, ölçeğin yapısal modelinin kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğunu göstererek, ŞİSDÖ’nün teorik yapısının geçerliliğini desteklemiştir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Kendini Bildirme Ölçeği (Self-Report Scale). Derecelendirme formatı belirtilmemiş olup, tipik olarak Likert tipi bir ölçek kullanıldığı varsayılmaktadır.

Mevcut Diller: Türkçe (Adaptasyon dili).

Popülasyon Grubu: Gençler ve Yetişkinler, özellikle suç riski taşıyan veya adli süreçlere dahil olmuş bireyler.

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Genellikle ergenlikten itibaren uygulanabilir).

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışması, Türkiye’deki üniversite öğrencileri ve/veya genel popülasyon üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Psikometrik Değerlendirme ve Standardizasyon Çalışması.

Anahtar Kelimeler

Şiddet, Suçluluk, Sapkınlık, Psikometri, Cronbach Alfa, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Risk Değerlendirmesi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Yazışma Adresi: Ankara Üniversitesi, Türkiye (Tahmini Bağlılık)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için yazar(lar) ile iletişime geçilmesi önerilir. Sorumlu yazar Ayşegül Durak Batıgün’e e-posta yoluyla ulaşılabilir.

Ücret: Ticari olmayan akademik kullanım için ücret bilgisi belirtilmemiştir.

Test Yılı: Ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır.

Kaynaklar

• Koçak, M. ve Durak Batıgün, A. (2017). Şiddet İçeren ve İçermeyen Suç Davranışları Ölçeğinin (ŞİSDÖ) Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması. Klinik Psikoloji Dergisi, 1(1), 1-11.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: siddet-iceren-ve-icermeyen-suc-davranislari-olcegi-toad.pdf

Şiddet İçeren ve İçermeyen Suç Davranışları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Ölçek maddelerine erişim için ilgili makaleye (Koçak & Durak Batıgün, 2017) başvurulması gerekmektedir.