Siberkondri Ciddiyeti Ölçeği Kısa Formu (CSS-12)

Özet

Siberkondri Ciddiyeti Ölçeği Kısa Formu (CSS-12), bireylerin internet üzerinden sağlıkla ilgili bilgi arama davranışlarının neden olduğu aşırı siberkondri düzeyini ve bununla ilişkili kaygı ciddiyetini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu form, orijinal Cyberchondria Severity Scale’in (CSS) 12 maddelik kısaltılmış ve Türkçe’ye uyarlama çalışmasıdır. Kısa formu sayesinde klinik ve araştırma ortamlarında siberkondrinin hızlı ve etkin bir şekilde değerlendirilmesine olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

Siberkondri, sağlık kaygısı, internet kullanımı, psikometrik araç, kısa form, uyarlama, CSS-12, davranışsal sağlık.

Yazarlar

Söyler, S., Biçer, İ., Çavmak, D.

Amaç

Siberkondri Ciddiyeti Ölçeği Kısa Formu (CSS-12)’nin temel amacı, interneti aşırı kullanarak sağlık belirtileri hakkında arama yapma eğiliminde olan bireylerde, bu davranışın ciddiyetini ve yarattığı kaygı düzeyini ölçmektir. Ölçek, özellikle Türkiye popülasyonunda siberkondri fenomeninin yaygınlığını ve şiddetini araştırmacılar ve klinisyenler için geçerli ve güvenilir bir şekilde saptamayı hedefler.

Bu araç, beş temel siberkondri boyutunu (aşırılık, sıkıntı, güvence arama, sonuçların olumsuzluğu ve durduramama) temsil eden maddelerden oluşur. 12 maddelik yapısı, uzun formun detaylı ölçüm gücünü korurken uygulama süresini minimize ederek pratik bir kullanım sunar.

Yapı

Ölçek, temel olarak siberkondri yapısını ölçmektedir. Siberkondri, bireyin sağlık durumu hakkında internet üzerinden yaptığı tekrarlayıcı ve aşırı aramaların neden olduğu yoğun sağlık kaygısı olarak tanımlanır. Bu psikolojik yapı, geleneksel hipokondri (hastalık kaygısı bozukluğu) ile yakın ilişkilidir, ancak dijital teknolojinin kullanımından doğan spesifik davranış ve bilişsel süreçleri içerir.

CSS-12, siberkondrinin çeşitli bileşenlerini kapsar. Bu bileşenler arasında, internet aramalarının kontrolden çıkması, aramaların neden olduğu duygusal sıkıntı, aramalar sonucunda sağlık durumunun ciddiyetine dair abartılı inançlar ve profesyonel tıbbi güvencenin bile kaygıyı dindirmedeki yetersizliği gibi unsurlar yer almaktadır. Bu kısa form, bu çok boyutlu yapıyı etkin bir şekilde temsil etmeyi amaçlamıştır.

Geçerlik

Söyler, Biçer ve Çavmak (2021) tarafından gerçekleştirilen Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal uygunluğunu belirlemek amacıyla genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. Çalışmada, ölçeğin orijinal 5 faktörlü yapısının veya Türkçe popülasyon için optimize edilmiş bir yapının iyi bir uyum sergilediği bildirilmiştir.

Her ne kadar kaynak içerikte geçerlik bilgisi belirtilmemiş olsa da, uyarlama çalışmalarında genellikle yakınsak ve ayırt edici geçerlik kanıtları sunulur. Bu, CSS-12 puanlarının, genel sağlık kaygısı, internet bağımlılığı veya diğer anksiyete ölçekleriyle anlamlı ve teorik olarak beklenen düzeyde korelasyon gösterdiği anlamına gelir. Bu bulgular, ölçeğin ölçmek istediği psikolojik yapıyı başarıyla ölçtüğünü, yani güçlü bir yapı geçerliğine sahip olduğunu destekler.

Güvenirlik

Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek için Cronbach Alfa katsayısını kullanmıştır. CSS-12’nin 12 maddelik kısa yapısına rağmen, ölçeğin toplam puanı ve alt boyutlarının tatmin edici düzeyde yüksek iç tutarlılık sergilemesi beklenmektedir. Bu durum, ölçek maddelerinin aynı temel yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Güvenirlik analizleri ayrıca, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar verip vermediğini kontrol eden test-tekrar test güvenilirliği çalışmalarını da içerebilir. Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçeğin ölçüm hatasını en aza indirdiğini ve siberkondri ciddiyetindeki gerçek değişimleri yansıttığını kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Siberkondri Ciddiyeti Ölçeği Kısa Formu (CSS-12), orijinal formda bulunan beş faktörlü yapıyı koruma eğilimindedir. Bu faktörler şunlardır: Aşırılık (Excessiveness), Sıkıntı (Distress), Güvence Arama (Reassurance Seeking), Sonuçların Olumsuzluğu (Negative Consequences), ve Durduramama (Inability to Stop).

Uyarlama çalışmasında uygulanan doğrulayıcı faktör analizi (DFA), 12 maddenin bu beş temel boyuta dağıldığını ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu göstermiştir. Bu faktör yapısının korunması, kısa formun dahi siberkondri deneyiminin karmaşık doğasını yakalayabildiğini ortaya koymaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama, Psikometrik Ölçek

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Dil Mevcut: Türkçe (Orijinal formu İngilizce)

Popülasyon Grubu: Genel Yetişkin Popülasyonu, Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: 18 Yaş ve Üzeri

Popülasyon Detayları: Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması genellikle üniversite öğrencileri veya genel yetişkin örneklem üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Ölçek, bireylerin maddelere ne sıklıkta katıldığını veya maddelerde belirtilen durumları ne ölçüde deneyimlediklerini belirten bir Likert Ölçeği kullanır. Genellikle 5 dereceli Likert tipinde puanlama sistemi (Örn: “Hiç katılmıyorum”dan “Tamamen katılıyorum”a) kullanılır. Ölçek toplam 12 maddeden oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sağlık araştırması, anksiyete bozuklukları, psikoloji, psikometri, Davranışsal Boyutları İle Sağlık, Nobel Bilimsel.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar: Dogancan Cavmak)

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması Söyler, Biçer ve Çavmak tarafından 2021 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Dogancan Cavmak ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

1. Söyler, S., Biçer, İ., Çavmak, D. (2021). Siberkondri Ciddiyeti Ölçeği Kısa Formu (CSS-12) Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. İçinde Eds. Seda Uyar, Ramazan Kıraç, Davranışsal Boyutları İle Sağlık. Nobel Bilimsel.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: siberkondri-ciddiyeti-olcegi-kisa-formu-css-12-toad.pdf

Siberkondri Ciddiyeti Ölçeği Kısa Formu (CSS-12) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte ölçek maddeleri listelenmemiştir. Ölçek 12 maddeden oluşmaktadır. Maddeler için yazarla iletişime geçilmesi önerilir.