Schwartz Değerler Ölçeği

Özet

Schwartz Değerler Ölçeği (SDÖ), bireylerin temel değer yönelimleri ve motivasyonel hedeflerini ölçmek amacıyla Shalom H. Schwartz tarafından geliştirilen kapsamlı bir psikolojik araçtır. Bu giriş, ölçeğin Fatma Nur Dinçoğlu tarafından 2019 yılında Türkiye’de gerçekleştirilen bir uyarlama çalışmasına odaklanmaktadır. Dinçoğlu’nun çalışması, üniversite hazırlık sınıfı öğrencilerinin değer yönelimlerini belirlemeyi amaçlamış ve ölçeğin Türkçe geçerliğini incelemiştir. Ölçek, evrensel olarak kabul edilen 10 temel değeri ve bu değerlerin arasındaki dinamik ilişkileri ölçen güçlü bir psikolojik yapı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Schwartz Değerler Ölçeği, değer yönelimleri, Shalom H. Schwartz, uyarlama, psikometrik, üniversite öğrencileri, temel değerler.

Yazarlar

Fatma Nur DİNÇOĞLU (Uyarlayan); Shalom H. SCHWARTZ (Orijinal Geliştirici).

[quads id=5]

Amaç

Schwartz Değerler Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin yaşamlarında rehberlik eden ve motivasyon kaynaklarını oluşturan temel değerleri sistematik olarak ölçmektir. Bu değerler, bireylerin tutumlarını, davranışlarını ve kararlarını anlamak için kritik bir çerçeve sunar. Orijinal ölçek, 10 farklı motivasyonel değer türünü kapsamaktadır ve kültürlerarası karşılaştırmalara olanak tanır.

Bu özel uyarlama çalışmasının amacı ise (Dinçoğlu, 2019), ölçeğin Türk kültürüne ve özellikle üniversite hazırlık sınıfı öğrencisi popülasyonuna uygunluğunu test etmek ve kültürel geçerliğini sağlamaktır. Bu sayede, Türk akademik ortamında değer araştırmalarının güvenilir ve geçerli bir araçla yapılması hedeflenmiştir.

Yapı

Schwartz Değerler Ölçeği, evrensel olarak tanınan 10 temel motivasyonel değeri ölçen döngüsel bir psikolojik yapı üzerine kurulmuştur. Bu değerler, bitişik değerlerle uyum içindeyken, döngüde karşıt pozisyonda bulunan değerlerle çatışma halindedir. 10 temel değer, genellikle dört üst düzey boyutta gruplandırılır: Kendini Geliştirmeye Karşı Kendini Aşma ve Açıklığa Karşı Korunma.

Dinçoğlu’nun uyarlama çalışması, bu teorik yapının Türk örnekleminde de tutarlı olup olmadığını, yani değerler arasındaki döngüsel ilişkinin kültürel bağlamda korunup korunmadığını araştırmıştır. Ölçek, bireylerin önem verdikleri değerleri derecelendirmelerini isteyerek, onların kişisel öncelik hiyerarşisini ortaya çıkarır.

Geçerlik

Kaynak içerikte bu uyarlama çalışmasına ait spesifik geçerlik analiz sonuçları (örneğin, yapı geçerliği, ölçüt geçerliği) sunulmamıştır. Ancak, bir psikometrik aracın uyarlama çalışmasının temel gerekliliği, ölçeğin Türkçe formunun orijinal ölçekle aynı teorik yapıyı ölçtüğünü kanıtlamaktır. Bu genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gibi yöntemlerle gerçekleştirilir.

Schwartz Değerler Ölçeği’nin uluslararası literatürde kapsamlı bir şekilde incelenmiş ve yüksek düzeyde yapısal geçerliğe sahip olduğu kabul edilmektedir. Dinçoğlu’nun 2019 tarihli yüksek lisans tezi, ölçeğin Türk üniversite öğrencilerinde kullanıma uygunluğunu psikometrik açıdan destekleyen veriler içermelidir.

Güvenirlik

Kaynak içerikte bu uyarlama çalışmasına ait spesifik güvenirlik katsayıları (örneğin, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı) belirtilmemiştir. Psikometrik açıdan güvenilir bir araç olarak kabul edilebilmesi için, ölçeğin alt boyutlarının kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılığa sahip olması zorunludur. Tipik olarak, sosyal bilimler araştırmalarında Cronbach Alfa değeri 0.70 ve üzeri beklenir.

Orijinal Schwartz Değerler Ölçeği, farklı kültürlerde yüksek düzeyde iç tutarlılık ve test-tekrar test güvenirliği göstermiştir. Bu uyarlama çalışmasında da, güvenirlik analizlerinin yapıldığı ve sonuçların Dinçoğlu (2019) tezinde detaylandırıldığı varsayılmaktadır.

Faktör Analizi

Schwartz Değerler Teorisi, 10 temel değerin (Evrenselcilik, İyilikseverlik, Gelenek, Uygunluk, Güvenlik, Güç, Başarı, Hazcılık, Uyarılma, Öz Yönelim) döngüsel bir yapıda gruplandığını öne sürer. Bu nedenle, ölçeğin kültürel uyarlama sürecinde, bu teorik yapının Türkçe veri setinde de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yoluyla doğrulanması kritik öneme sahiptir.

Başarılı bir faktör analizi, orijinal 10 temel değer yapısının Türk örnekleminde de istatistiksel olarak anlamlı ve kabul edilebilir uyum indeksleri ile ortaya çıkmasını gerektirir. Dinçoğlu’nun çalışması, Hacettepe Üniversitesi öğrencileri üzerinde bu yapıyı incelemiştir.

Araç

Test Türü: Uyarlama çalışması. Orijinal olarak öz bildirimli psikolojik ölçek.

Format: Kaynakta belirtilmemiştir. Genellikle Likert benzeri bir derecelendirme sistemi kullanan bir değer anketi formatındadır.

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri.

Yaş Grubu: Genç yetişkinlik dönemi.

Popülasyon Detayları: Dinçoğlu’nun çalışması kapsamında üniversite hazırlık sınıfı öğrencileri örneklem olarak kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim yöntemiyle, katılımcıların çeşitli değer ifadelerine ne kadar önem verdiklerini belirttikleri derecelendirme sistemi. Orijinal ölçekte katılımcılar değerleri -1 (değerlerime aykırı) ile 7 (çok önemli) arasında derecelendirir.

Anahtar Kelimeler

Değer teorisi, kültürel psikoloji, uyarlama, psikometrik özellikler, Hacettepe Üniversitesi, yüksek lisans tezi, motivasyonel değerler.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi kaynakta mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Fatma Nur Dinçoğlu tarafından Hacettepe Üniversitesi‘nde tamamlanan çalışma (2019).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştiricisi Shalom H. Schwartz‘tır. Ölçeğin Türkiye’deki bu özel adaptasyon çalışması 2019 yılında tamamlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari kullanım izinleri ve ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Fatma Nur Dinçoğlu ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Bu adaptasyona ait PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: schwartz-değerler-ölçeği-toad.pdf

Kaynaklar

1. Dinçoğlu, F. N. (2019). Üniversite hazırlık sınıfı öğrencilerinin değer yönelimleri [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Ankara.

2. Schwartz, S. H. (1992). Universals in the content and structure of values: Theoretical advances and empirical tests in 20 countries. Advances in experimental social psychology, 25, 1-65. (Orijinal ölçeğin teorik temeli).

[quads id=5]

Schwartz Değerler Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Bu bölüm, ölçek maddelerinin asıl dillerinde korunması gerekliliğine dikkat çekmekle birlikte, mevcut uyarlama çalışmasına ait maddeler listelenememektedir. Maddeler ve tam derecelendirme sistemi için Dinçoğlu’nun (2019) yüksek lisans tezi incelenmelidir.