Algılanan Politik Öz- Yeterlilik Ölçeği (APÖYÖ)

Özet

Algılanan Politik Öz-Yeterlilik Ölçeği (APÖYÖ), bireylerin kendi politik eylemlerinin etkili olacağına dair inançlarını değerlendiren psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, Akın, Savcı, Akın ve Özçelik (2014) tarafından Türkçe’ye uyarlanmıştır. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye bağlamında kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlamayı ve psikometrik özelliklerini (geçerlik ve güvenirlik) incelemeyi amaçlamıştır. Çalışma, ölçeğin politik davranış ve katılım alanındaki araştırmalarda kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu göstermiştir. Ölçeğin Türkçe formunun uyarlanması, Türkiye’deki politik psikoloji literatürüne önemli bir katkı sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Politik Öz-Yeterlilik, Öz-Yeterlilik, Politik Katılım, Psikometrik Özellikler, Uyarlama Çalışması, APÖYÖ.

Yazarlar

Ahmet Akın, Mustafa Savcı, Ümran Akın, Burhan Özçelik.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin politik sistem üzerindeki etkilerine dair algıladıkları yeterlilik düzeylerini ölçmektir. Orijinal ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik analizlerini yaparak, Türk kültüründe politik öz-yeterlilik kavramının geçerli bir şekilde ölçülüp ölçülemeyeceğini tespit etmek amaçlanmıştır. Bu sayede, özellikle gençlerin ve yetişkinlerin politik süreçlere katılma niyetlerini ve davranışlarını inceleyen politik psikoloji alanındaki araştırmacılar için güvenilir bir ölçüm aracı sunulmuştur.

Uyarlama çalışması, politik öz-yeterliliğin Türkiye’deki demokratik katılım düzeyleri ve vatandaşlık bilinci ile ilişkisini incelemek isteyen araştırmacılara sağlam bir metodolojik temel sağlamayı hedeflemiştir.

Yapı

APÖYÖ, Sosyal Bilişsel Kuram‘ın temel kavramlarından biri olan öz-yeterlilik (self-efficacy) üzerine kuruludur. Ancak bu yapı, özel olarak politik alana odaklanır. Politik öz-yeterlilik, bireyin politik süreçleri anlayabilme ve bu süreçleri etkileyebilme becerisine sahip olduğuna dair kişisel inancını ifade eder. Bu yapı, Bandura’nın teorisinde belirtildiği gibi, bireyin zorlu görevleri başarıyla yerine getirebileceğine dair genel inancının politik alana yansımasıdır.

Ölçek genellikle iki temel boyutu ölçmeye odaklanır: (1) İçsel Politik Öz-Yeterlilik (bireyin kendi politik yeteneklerine olan inancı, örneğin politik bilgiyi anlama yeteneği) ve (2) Dışsal Politik Öz-Yeterlilik (politik sistemin bireyin eylemlerine duyarlı olacağına dair inanç). Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin faktör yapısının bu teorik çerçeveyi destekleyip desteklemediği analiz edilmiştir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, yapı geçerliği ve ölçüt bağımlı geçerlik yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Yapı geçerliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Akın ve arkadaşları (2014) tarafından yürütülen çalışmada, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türkçe formda da korunduğu ve kabul edilebilir uyum indeksleri sunduğu rapor edilmiştir. Bu durum, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen politik öz-yeterlilik yapısını başarıyla ölçtüğünü kanıtlamıştır.

Ek olarak, ölçeğin diğer ilgili yapılarla (örneğin, politik katılım, siyasi ilgi veya politik güven) ilişkisi incelenerek ölçüt bağımlı geçerliği desteklenmiştir. Elde edilen bulgular, ölçeğin politik öz-yeterlilik kavramını Türkiye örnekleminde geçerli bir şekilde ölçtüğünü işaret etmektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri kapsamında, ölçeğin iç tutarlılığı Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir. Uyarlama çalışmasında, Türkçe formun genel iç tutarlılık katsayısının yüksek olduğu (genellikle 0.70’in üzerinde) ve kabul edilebilir sınırların üzerinde yer aldığı rapor edilmiştir. Bu durum, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir biçimde ölçtüğünü göstermektedir.

Yüksek iç tutarlılık değerleri, APÖYÖ’nün psikometrik açıdan sağlam bir araç olduğunu desteklemektedir. Ölçeğin zaman içinde kararlılığını ölçmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik çalışması da yapılmış olup, iki ölçüm arasındaki korelasyonun yüksek olduğu belirlenmiştir, bu da ölçeğin zamana karşı tutarlı sonuçlar verdiğini kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Akın ve arkadaşları (2014), ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek için Faktör Analizi yöntemlerini kullanmışlardır. Öncelikle, veri setinin faktör analizi için uygunluğunu değerlendirmek üzere KMO ve Bartlett testleri uygulanmıştır. Ardından, ölçeğin orijinal yapısına uygunluğunu test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, orijinal ölçekteki faktör yapısının Türkçe formda da doğrulandığını ve model uyum indekslerinin (CFI, TLI, RMSEA) iyi düzeyde olduğunu ortaya koymuştur. Bu bulgular, APÖYÖ’nün tek boyutlu veya çok boyutlu yapısının kültürel bağlamda korunduğunu göstermiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılır. (Örn: 1=Hiç Katılmıyorum, 5=Tamamen Katılıyorum).

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yetişkinler ve Üniversite Öğrencileri

Age Group: 18 yaş ve üzeri.

Population Details: Uyarlama çalışması, Türkiye’nin farklı üniversitelerinde öğrenim gören lisans öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale).

Anahtar Kelimeler

Politik Psikoloji, Politika, Öz-Yeterlilik Algısı, Adaptasyon, Güvenilirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Sakarya Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Sakarya, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek 2014 yılında Türkçe’ye uyarlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanımı için gerekli izinler ve olası ücret bilgileri hakkında en güncel bilgiye ulaşmak için sorumlu yazar Ahmet Akın ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-postası: [email protected].

Kaynaklar

Akın, A., Savcı, M., Akın, Ü. ve Özçelik, B. (2014). Algılanan Politik Öz- Yeterlik Ölçeği Türkçe Formunun geçerlik ve güvenirliği. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(35), 501-505.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: algilanan-politik-oz-yeterlilik-olcegi-apoyo-toad.pdf

Algılanan Politik Öz- Yeterlilik Ölçeği (APÖYÖ) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Bu akademik girişe sağlanan orijinal kaynak içeriği, ölçek maddelerini içermemektedir. Maddeler için Akın ve arkadaşlarının (2014) orijinal makalesine veya yukarıda belirtilen PDF belgesine başvurulmalıdır.