Performans Başarısızlığı Değerlendirme Envanteri (PBDE)

Özet

Performans Başarısızlığı Değerlendirme Envanteri (PBDE), bireylerin performans bağlamında yaşadığı başarısızlık korkusunu ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik ölçektir. Mustafa Engür tarafından 2013 yılında Türkçe’ye uyarlama çalışması yapılmış ve psikometrik özellikleri incelenmiştir. Bu envanter, 5 alt boyuttan ve toplam 25 maddeden oluşmaktadır. Ölçek, bireylerin başarısızlık korkusunu utanç, öz-yargının azalması, belirsiz gelecek, önemli kişilerin ilgisini yitirme ve önemli kişileri hayal kırıklığına uğratma gibi farklı boyutlarda ele almaktadır. Yanıtlar, 5’li Likert derecelendirme formatında toplanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Performans başarısızlığı, başarısızlık korkusu, psikometrik özellikler, ölçek uyarlama, psikolojik ölçüm, Türkçe versiyon, utanç, öz-yargı, belirsiz gelecek, sosyal kaygı.

Yazarlar

Mustafa Engür

Amaç

Performans Başarısızlığı Değerlendirme Envanteri (PBDE), bireylerin çeşitli performans durumlarında deneyimleyebileceği başarısızlık korkusunun yoğunluğunu ve doğasını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin birincil amacı, bu karmaşık psikolojik yapının farklı boyutlarını nicel olarak ölçmektir. Engür (2013) tarafından gerçekleştirilen Türkçe uyarlama çalışması, bu envanteri Türk kültürüne özgü bağlamlarda kullanıma sunarak, Türkçe konuşan popülasyonlarda başarısızlık korkusunun akademik ve klinik araştırmalarda daha etkin bir şekilde incelenmesine olanak sağlamıştır.

Bu envanter, bireylerin performans beklentileri karşısında hissettikleri kaygıyı, başarısızlığın potansiyel sonuçlarına yönelik algılarını ve bu algıların sosyal, duygusal ve bilişsel yansımalarını ortaya koymak için tasarlanmıştır. Böylece, eğitim, klinik psikoloji ve danışmanlık gibi alanlarda bireylerin başarısızlık korkusuyla başa çıkma stratejilerinin geliştirilmesine yönelik önemli bilgiler sunmaktadır.

Yapı

PBDE, başarısızlık korkusu adı verilen çok boyutlu bir psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, bireyin performans gerektiren durumlarda başarısız olma beklentisiyle ilişkili kaygı, endişe ve olumsuz duygusal tepkileri ifade eder. Ölçek, bu karmaşık yapıyı beş ayrı alt boyuta ayırarak daha ayrıntılı bir değerlendirme sunar. Bu alt boyutlar, başarısızlık korkusunun farklı tezahürlerini ve birey üzerindeki etkilerini yansıtır.

Ölçeğin yapısal modeli, başarısızlığın sadece bir sonuç değil, aynı zamanda bireyin öz-değeri, sosyal ilişkileri ve gelecek algısı üzerindeki derin etkilerinin bir göstergesi olduğunu vurgular. Bu sayede, araştırmacılar ve uygulayıcılar, başarısızlık korkusunun altında yatan spesifik endişeleri belirleyebilir ve bu endişelere yönelik hedefe yönelik müdahaleler geliştirebilirler.

Geçerlik

Sağlanan kaynakta spesifik geçerlik katsayıları açıkça belirtilmemiş olsa da, Engür (2013) tarafından yürütülen “psikometrik özellikler” çalışması, ölçeğin Türk popülasyonunda geçerli olduğunu göstermek amacıyla çeşitli analizleri içermiştir. Bir ölçeğin geçerliği, onun ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ve anlamlı bir şekilde ölçtüğünü ifade eder. Bu tür uyarlama çalışmalarında genellikle yapı geçerliği, içerik geçerliği ve bazen ölçüt geçerliği incelenir.

Yapı geçerliği, ölçeğin teorik yapıyla uyumlu olup olmadığını değerlendirir ve genellikle faktör analizi gibi istatistiksel yöntemlerle incelenir. İçerik geçerliği, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen yapının tüm yönlerini yeterince temsil edip etmediği ile ilgilidir. Engür’ün çalışması, PBDE’nin Türk kültürel bağlamında başarısızlık korkusunun farklı boyutlarını geçerli bir şekilde ölçtüğünü destekleyecek bulgular sunmuş olmalıdır.

Güvenirlik

Benzer şekilde, kaynakta doğrudan güvenirlik katsayıları belirtilmemiştir. Ancak, Engür (2013) tarafından yapılan psikometrik özellikler çalışması, PBDE’nin Türk örnekleminde güvenilirliğini değerlendirmek için standart yöntemleri kullanmış olmalıdır. Bir ölçeğin güvenirliği, onun tutarlı ve kararlı ölçümler yapma yeteneğini ifade eder.

En yaygın güvenirlik analizi yöntemlerinden biri iç tutarlılıktır ve genellikle Cronbach’s Alpha katsayısı ile rapor edilir. Yüksek bir Alpha değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Ayrıca, ölçeğin zaman içindeki tutarlılığını değerlendirmek için test-tekrar test güvenirliği de incelenmiş olabilir. Bu analizler, PBDE’nin Türkçe versiyonunun tekrarlanan uygulamalarda benzer sonuçlar vereceğini ve ölçüm hatalarının minimize edildiğini doğrulamak için kritik öneme sahiptir.

Faktör Analizi

Performans Başarısızlığı Değerlendirme Envanteri (PBDE), toplam 25 maddeden ve 5 ayrı alt maddeden (faktörden) oluşmaktadır. Bu çok boyutlu yapı, envanterin geliştirilmesi veya uyarlanması sırasında bir faktör analizi uygulandığını güçlü bir şekilde işaret etmektedir. Faktör analizi, gözlemlenen değişkenler arasındaki ilişkileri açıklayan temel, gözlemlenemeyen faktörleri belirlemek için kullanılan istatistiksel bir tekniktir. Bu analiz, ölçeğin kavramsal yapısının ampirik olarak desteklenmesini sağlar.

Engür (2013) tarafından yapılan uyarlama çalışmasında, faktör analizi muhtemelen ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örnekleminde de geçerli olduğunu doğrulamak veya Türk kültürüne özgü yeni bir faktör yapısı ortaya koymak amacıyla kullanılmıştır. Belirlenen beş alt faktör, başarısızlık korkusunun farklı, ancak birbiriyle ilişkili boyutlarını temsil eder ve bu, bireylerin performans kaygısını daha kapsamlı bir şekilde anlamamızı sağlar.

Envanter

Test Türü: Uyarlama, Psikolojik Ölçek, Kendini Değerlendirme Envanteri

Format: 25 maddeden oluşan, 5 alt boyutu bulunan bir kendini değerlendirme ölçeğidir. Maddeler 5’li Likert derecelendirme formatında yanıtlanmaktadır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Türk kültüründeki bireyler, özellikle üniversite öğrencileri ve yetişkinler.

Yaş Grubu: Genellikle 18 yaş ve üzeri yetişkin popülasyon.

Popülasyon Detayları: Ölçeğin uyarlama çalışması, Türk örnekleminde başarısızlık korkusunu değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Hedef kitle, akademik veya mesleki performans bağlamında başarısızlık kaygısı yaşayan bireyleri içerir.

Test Metodolojisi: Katılımcılar, kendilerine sunulan 25 maddeyi “Hiç İnanmıyorum” (1) ile “Zamanın %100’ünde İnanıyorum” (5) arasında değişen 5’li Likert ölçeği üzerinde derecelendirirler. Bu kendini değerlendirme yöntemi, bireylerin performans başarısızlığına ilişkin inançlarını ve kaygılarını sübjektif olarak ifade etmelerini sağlar.

Anahtar Kelimeler

Başarısızlık korkusu, performans kaygısı, psikometrik özellikler, öz-yargı, utanç, sosyal onay, psikolojik değerlendirme, ölçek geliştirme, Türkçe adaptasyon.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi sağlanmamıştır.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi sağlanmamıştır.

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

Performans Başarısızlığı Değerlendirme Envanteri (PBDE) uyarlama çalışması 2013 yılında Mustafa Engür tarafından yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için yazarla iletişime geçilmesi önerilir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlarda genellikle yazarın izniyle ücretsiz erişim sağlanabilir; ancak ticari veya klinik uygulamalar için özel izinler ve/veya ücretler söz konusu olabilir. Detaylı bilgi için sorumlu yazar Mustafa Engür ile [email protected] adresi üzerinden iletişime geçilmelidir.

Referanslar

• Engür, M. (2013). Başarısızlık korkusu: Performans Başarısızlığı Değerlendirme Envanteri (PBDE)-Türkçe versiyonun psikometrik özellikleri. Uluslararası Hakemli Beşeri ve Akademik Bilimler Dergisi, 2(6), 122-131.

Makalenin orijinal yayınına şu adresten ulaşılabilir: uhbabdergisi.com

Envanterin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: performans-basarisizligi-değerlendirme-envanteri-pbde-toad.pdf

Performans Başarısızlığı Değerlendirme Envanteri (PBDE) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

5 alt madde ve 25 madde
Utanç ve Mahcubiyet Deneyimleme (7 m)
Öz-Yargısının Değerindeki Azalma (4 m)
Belirsiz Gelecek (4 m)
Önemli Kişilerin İlgisini Yitirme (5 m)
Önemli Kişileri Hayal Kırıklığına Uğratma (5 m)