Pedodonti Pratiğinde Stres Ölçeği

Özet

Pedodonti Pratiğinde Stres Ölçeği, pedodonti alanında çalışan diş hekimlerinin ve asistanlarının mesleki stres düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, İnci Kırmızıgül, Pınar Demir, M. Sinem Botsalı ve Fatih İnceoğlu tarafından 2021 yılında yapılan “Pedodonti Pratiğinde Stres Ölçeği’nin geliştirilmesi: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması” başlıklı araştırma kapsamında oluşturulmuştur. Çalışma, pedodonti pratiğinin kendine özgü zorlukları ve çocuk hastalarla iletişimin getirdiği özel durumlar göz önüne alınarak, bu alandaki profesyonellerin yaşadığı stres faktörlerini tanımlamayı ve nicel olarak değerlendirmeyi hedeflemiştir.

Ölçeğin geliştirme süreci, kapsamlı bir literatür taraması, uzman görüşleri ve psikometrik analizler içermiştir. Yapılan geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları, ölçeğin pedodonti pratiğinde yaşanan stresi ölçmede bilimsel olarak sağlam ve tutarlı bir araç olduğunu göstermiştir. Bu ölçek, alandaki stres kaynaklarını belirleyerek, pedodontistlerin ve ilgili sağlık profesyonellerinin ruh sağlığını desteklemeye yönelik müdahalelerin geliştirilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Pedodonti, Stres, Ölçek Geliştirme, Geçerlilik, Güvenilirlik, Çocuk Diş Hekimliği, Mesleki Stres, Diş Hekimliği.

Yazarlar

İnci KIRMIZIGÜL, Pınar DEMİR, M. Sinem BOTSALI, Fatih İNCEOĞLU

[quads id=5]

Amaç

Pedodonti Pratiğinde Stres Ölçeği‘nin temel amacı, pedodonti alanında görev yapan diş hekimleri ve asistanları arasında mesleki stres düzeylerini objektif ve sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Pedodonti, çocuk hastalarla çalışmayı gerektiren, özel iletişim becerileri ve davranış yönetimi teknikleri gerektiren bir diş hekimliği uzmanlık alanıdır. Bu durum, pedodontistlerin hem klinik hem de psikolojik olarak yoğun bir baskı altında kalmalarına neden olabilir. Ölçek, bu özel mesleki ortamda ortaya çıkan stres faktörlerini belirlemeyi ve bu faktörlerin profesyoneller üzerindeki etkilerini ölçmeyi hedeflemektedir.

Ölçek, pedodonti pratiğinin kendine özgü dinamikleri nedeniyle ortaya çıkan stres kaynaklarını (örneğin, kooperasyon kurulamayan çocuk hastalar, endişeli ebeveynler, tedaviye uyumsuzluk, ağrı yönetimi, zaman kısıtlamaları ve karmaşık prosedürler) tanımlamak ve bu stresin derecesini saptamak için tasarlanmıştır. Elde edilen veriler, pedodontistlerin ruh sağlığını korumaya yönelik önleyici ve iyileştirici müdahalelerin planlanması, eğitim programlarının geliştirilmesi ve mesleki iyilik hallerinin artırılması için önemli bir temel oluşturacaktır.

Yapı

Pedodonti Pratiğinde Stres Ölçeği, pedodonti pratiğinde karşılaşılan çeşitli stres etkenlerini ölçmeyi amaçlayan çok boyutlu bir yapıyı değerlendirmektedir. Ölçeğin ölçtüğü psikolojik yapı, pedodontistlerin günlük mesleki uygulamalarında deneyimledikleri fiziksel, zihinsel ve duygusal zorlanmaları kapsamaktadır. Bu yapı, genellikle çocuk hastaların davranış yönetimi, ebeveyn beklentileri, tedavi süreçlerinin karmaşıklığı, zaman baskısı, hasta memnuniyeti ve mesleki sorumluluk gibi alanlarda ortaya çıkan baskıları içerir.

Ölçek, pedodonti pratiğine özgü stres faktörlerini detaylı bir şekilde ele alarak, bu alandaki profesyonellerin yaşadığı stresin kaynaklarını ve yoğunluğunu anlamaya yardımcı olur. Bu sayede, stresin azaltılmasına yönelik hedefe yönelik stratejiler geliştirilebilir ve pedodontistlerin daha sağlıklı ve verimli bir çalışma ortamına sahip olmaları desteklenebilir. Ölçeğin yapısı, pedodonti uzmanlık alanının benzersiz gereksinimleri ve zorlukları göz önünde bulundurularak titizlikle oluşturulmuştur.

Geçerlik

Pedodonti Pratiğinde Stres Ölçeği‘nin geçerliği, Kırmızıgül ve arkadaşları (2021) tarafından yürütülen geliştirme çalışması kapsamında detaylı olarak incelenmiştir. Geçerlilik, bir ölçeğin gerçekten neyi ölçmek üzere tasarlandıysa onu ölçüp ölçmediğini ifade eder. Bu çalışmada, ölçeğin yapı geçerliği üzerinde durulmuştur. Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı psikolojik yapıyı ne kadar iyi temsil ettiğini gösterir.

Yapı geçerliğinin belirlenmesi amacıyla genellikle faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin pedodonti pratiğindeki stresi oluşturan farklı boyutları veya faktörleri ne kadar iyi temsil ettiğini ortaya koyar. Ayrıca, ölçeğin kapsam geçerliği, yani ölçek maddelerinin ölçülmek istenen yapının tüm önemli yönlerini ne ölçüde kapsadığı da uzman görüşleri ve pilot çalışmalar aracılığıyla değerlendirilmiş olabilir. Bu çalışmalar, ölçeğin pedodonti pratiğindeki stresi doğru ve anlamlı bir şekilde ölçebildiğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Pedodonti Pratiğinde Stres Ölçeği‘nin güvenirliği de geliştirme çalışması (Kırmızıgül ve diğerleri, 2021) kapsamında titizlikle değerlendirilmiştir. Güvenirlik, bir ölçme aracının ölçtüğü özelliği ne kadar tutarlı ve kararlı bir şekilde ölçtüğünü ifade eder. Genellikle güvenirlik analizleri, iç tutarlılık ve test-tekrar test güvenirliği gibi yöntemlerle yapılır.

Bu ölçek için iç tutarlılık güvenirliği, maddeler arasındaki korelasyonu değerlendiren Cronbach Alfa katsayısı ile belirlenmiş olmalıdır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir. Güvenirlik çalışmalarının sonuçları, Pedodonti Pratiğinde Stres Ölçeği‘nin pedodonti alanındaki stres düzeylerini ölçmede istikrarlı ve güvenilir sonuçlar verdiğini ortaya koymuştur.

Faktör Analizi

Pedodonti Pratiğinde Stres Ölçeği‘nin geliştirme sürecinde, ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Faktör analizi, çok sayıda değişken arasındaki ilişkileri inceleyerek, bu değişkenlerin altında yatan daha az sayıda ve anlamlı “faktör” adı verilen temel boyutları ortaya çıkarmayı amaçlayan istatistiksel bir tekniktir. Bu analiz, ölçek maddelerinin hangi alt boyutlar etrafında gruplandığını ve pedodonti pratiğinde stresin hangi ana bileşenlerden oluştuğunu anlamak için kritik öneme sahiptir.

Yapılan faktör analizi, pedodonti pratiğindeki stresin farklı yönlerini temsil eden belirli alt faktörlerin varlığını doğrulamış olabilir. Bu alt faktörler, örneğin “çocuk hastalarla iletişim stresi”, “ebeveyn beklentileri stresi”, “klinik prosedür stresi” veya “kurumsal/yönetimsel stres” gibi boyutları içerebilir. Faktör analizi sonuçları, ölçeğin teorik yapısıyla uyumlu olduğunu ve pedodonti pratiğinde stresi çok boyutlu bir perspektifle ele aldığını desteklemektedir.

Araç

Test Türü: Pedodonti Pratiğinde Stres Ölçeği, öz bildirim temelli bir ölçek geliştirme çalışmasıdır. Katılımcıların kendi deneyimlerine dayanarak stres düzeylerini rapor etmelerine olanak tanır.

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme formatında olması muhtemeldir. Bu, katılımcıların belirli ifadelere ne ölçüde katıldıklarını veya katılmadıklarını (örneğin, “Kesinlikle katılmıyorum”dan “Kesinlikle katılıyorum”a kadar) derecelendirmelerini sağlar. Kesin derecelendirme aralığı (örneğin, 5’li veya 7’li) için kaynak makaleye başvurulması gerekmektedir.

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Pedodonti alanında çalışan profesyoneller; pedodontistler (çocuk diş hekimleri), pedodonti uzmanlık öğrencileri ve asistanları.

Yaş Grubu: Yetişkin profesyoneller (genellikle 25 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Diş hekimliği fakültelerinde görevli akademisyen pedodontistler, kamu ve özel sağlık kuruluşlarında çalışan pedodontistler ile pedodonti anabilim dallarında eğitim gören asistan diş hekimleri.

Test Metodolojisi: Anket yöntemiyle uygulanan bir öz bildirim ölçeğidir. Katılımcılar, ölçek maddelerini okuyarak kendileri için en uygun seçeneği işaretlerler.

Anahtar Kelimeler

Pedodonti, Stres Yönetimi, Mesleki Tükenmişlik, Psikometrik Ölçek, Diş Hekimliği Stresi, Çocuk Diş Tedavisi, Ölçek Geliştirme.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Kurum E-posta Adresleri: Mevcut Değil

Yazışma Adresi: İnci KIRMIZIGÜL – [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Pedodonti Pratiğinde Stres Ölçeği‘nin kullanımı için, ölçeğin sorumlu yazarı İnci KIRMIZIGÜL ile iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlarda genellikle izin alınması gerekmektedir. Ölçeğin ticari amaçlı kullanımı veya geniş çaplı uygulamaları için özel izin ve/veya ücretlendirme politikaları olabilir. Ölçeğin geliştirildiği ve yayımlandığı yıl 2021‘dir.

Kaynaklar

Kırmızıgül, İ., Demir, P., Botsalı, M. S., ve İnceoğlu, F. (2021). Pedodonti Pratiğinde Stres Ölçeği”nin geliştirilmesi: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 9(1), 292-306. https://doi.org/10.33715/inonusaglik.878319

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: pedodonti-pratiginde-stres-olceginin-gelistirilmesi-toad.pdf

[quads id=5]

Pedodonti Pratiğinde Stres Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, sağlanan orijinal kaynak içeriğinde açıkça belirtilmemiştir. Ölçeğin maddelerine ve detaylı uygulama yönergelerine ulaşmak için lütfen yukarıda belirtilen kaynak makaleye (Kırmızıgül ve diğerleri, 2021) başvurunuz.