Pandemi Sürecindeki Öğretimi Değerlendirme Ölçeği

Özet

Bu akademik giriş, Pandemi Sürecindeki Öğretimi Değerlendirme Ölçeği‘ni (PSÖDÖ) detaylı bir şekilde sunmaktadır. Ölçek, 2021 yılında Tutal ve arkadaşları tarafından geliştirilmiş olup, pandemi döneminde uzaktan yürütülen öğretim faaliyetlerinin öğrencilerin deneyimleri ve algıları açısından değerlendirilmesini amaçlamaktadır. 8 boyut ve 39 maddeden oluşan bu ölçek, öğrencilerin uzaktan eğitime katılım motivasyonlarını, teknoloji kullanım becerilerini, öğretmen-öğrenci iletişimini, yüz yüze eğitime olan tercihlerini, akademik destek algılarını ve Covid-19 önlemlerine uyumu gibi çeşitli yönlerini ölçmektedir. Ölçeğin geliştirme süreci, kapsamlı geçerlik ve güvenirlik analizleriyle desteklenmiştir. Elde edilen bulgular, ölçeğin psikometrik özelliklerinin güçlü olduğunu göstermekte olup, eğitim alanında pandemi dönemindeki öğretim süreçlerini anlamak ve değerlendirmek için değerli bir araç sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Pandemi Sürecindeki Öğretimi Değerlendirme Ölçeği, uzaktan öğretim, pandemi, eğitim psikolojisi, psikometrik özellikler, geçerlik, güvenirlik.

Yazarlar

Özgür Tutal, Burak Kayalı, Mehmet Yavuz, Mehmet Hasançebi, Fatma Yeşildağ-Hasançebi

Amaç

Pandemi Sürecindeki Öğretimi Değerlendirme Ölçeği‘nin (PSÖDÖ) temel amacı, Covid-19 pandemi döneminde uygulanan uzaktan öğretim süreçlerinin öğrenciler üzerindeki etkilerini ve öğrencilerin bu süreçlere yönelik algılarını kapsamlı bir şekilde değerlendirmektir. Ölçek, öğrencilerin uzaktan eğitime adaptasyonlarını, derslere katılımlarını, teknolojik yeterliliklerini ve eğitimden aldıkları desteği analiz etmeye odaklanmaktadır. Bu sayede, uzaktan öğretim modellerinin etkinliği hakkında derinlemesine bilgi edinilmesi ve gelecekteki eğitim stratejileri için önemli veriler sağlanması hedeflenmektedir.

Ölçek, eğitimcilerin ve politika yapıcıların pandemi gibi olağanüstü durumlarda eğitim sistemlerinin esnekliğini ve dayanıklılığını anlamalarına yardımcı olmak üzere tasarlanmıştır. Öğrencilerin motivasyon, iletişim ve destek ihtiyaçları gibi kilit alanlardaki deneyimlerini ölçerek, uzaktan eğitimde karşılaşılan zorlukları belirlemek ve bu zorluklara yönelik iyileştirici müdahaleler geliştirmek için nicel veriler sunar. Ölçeğin geliştirilmesi, pandemi sürecindeki öğrenme ortamlarını daha iyi optimize etme çabalarına önemli bir katkı sağlamaktadır.

Yapı

Pandemi Sürecindeki Öğretimi Değerlendirme Ölçeği, öğrencilerin pandemi dönemindeki uzaktan öğretim deneyimlerini çok boyutlu olarak ele alan 8 farklı boyuttan ve toplam 39 maddeden oluşmaktadır. Ölçek, öğrencilerin uzaktan eğitime yönelik tutumlarını, motivasyonlarını, teknolojik yeterliliklerini, öğretmenleri ve aileleriyle olan iletişimlerini, yüz yüze eğitime olan tercihlerini ve genel olarak öğrenme süreçlerinden duydukları memnuniyeti ölçmektedir. Bu boyutlar, uzaktan eğitim ortamlarının karmaşıklığını ve öğrencilerin bu ortamlarda yaşadığı çeşitli deneyimleri yansıtmak üzere tasarlanmıştır.

Ölçeğin yapısal modeli, öğrencilerin canlı derslere katılım heyecanı, teknoloji kullanım kolaylığı, öğretmen iletişimi, düşünceleri ifade etme becerisi, yüz yüze eğitim tercihi, uzaktan öğretimin motive ediciliği, EBA TV gibi destek kaynaklarından faydalanma, aileden ve okuldan psikolojik/teknolojik destek alma ve Covid-19 önlemlerine uyum gibi geniş bir yelpazedeki algılarını kapsamaktadır. Her bir boyut, öğrencilerin pandemi döneminde edindikleri öğrenme tecrübelerinin farklı bir yönünü aydınlatarak, uzaktan eğitim sistemlerinin güçlü ve zayıf yönlerini belirlemeye yardımcı olmaktadır.

Geçerlik

Pandemi Sürecindeki Öğretimi Değerlendirme Ölçeği‘nin geçerlik analizleri, ölçeğin yapısal bütünlüğünü ve ölçmek istediği kavramları ne derece doğru ölçtüğünü göstermektedir. Yapılan analizlerde, Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) örneklem uygunluğu katsayısı 0.882 olarak bulunmuştur. Bu değer, faktör analizi için veri setinin oldukça uygun olduğunu göstermektedir. Bartlett’s Küresellik Testi ise 0.000 (p < 0.001) anlamlılık düzeyinde çıkmış olup, maddeler arasında anlamlı ilişkilerin varlığını ve dolayısıyla faktör analizinin yapılabilirliğini doğrulamaktadır.

Ölçeğin yapısal geçerliği, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile de incelenmiştir. DFA sonuçları, modelin verilere iyi uyum sağladığını göstermektedir. Uyum iyiliği indeksleri aşağıdaki gibidir: Ki-kare / serbestlik derecesi (X2/df) = 2.29 (kabul edilebilir aralıkta <3), Yaklaşık Hata Karekökü Ortalaması (RMSEA) = 0.054 (mükemmel uyum <0.06), Standardize Edilmiş Kök Ortalama Karekök Kalıntı (SRMR) = 0.065 (iyi uyum <0.08), Karşılaştırmalı Uyum İndeksi (CFI) = 0.95 (mükemmel uyum >0.95), Normlandırılmış Uyum İndeksi (NFI) = 0.92 (iyi uyum >0.90) ve Normlandırılmamış Uyum İndeksi (NNFI/TLI) = 0.95 (mükemmel uyum >0.95). Bu değerler, ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle tutarlı olduğunu ve yüksek düzeyde yapı geçerliğine sahip olduğunu kanıtlamaktadır. Ayrıca, ölçeğin açıkladığı toplam varyans %54.03 olup, madde faktör yük değerleri 0.42 ile 0.82 arasında değişmektedir, bu da maddelerin ilgili faktörleri güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Pandemi Sürecindeki Öğretimi Değerlendirme Ölçeği‘nin güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. İç tutarlılık katsayıları olarak McDonald’s Omega (ω) ve Cronbach’s Alpha (α) değerleri hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlar, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Ölçek için McDonald’s ω değeri 0.900 olarak belirlenmiştir. Bu değer, özellikle çok boyutlu ölçeklerde yaygın olarak kullanılan ve Cronbach’s Alpha’ya göre daha güçlü bir iç tutarlılık göstergesi olarak kabul edilen bir katsayıdır. Cronbach’s α değeri ise 0.893 olarak bulunmuştur. Her iki katsayının da 0.70’in üzerinde olması, ölçeğin maddelerinin birbirleriyle tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü, dolayısıyla ölçüm sonuçlarının kararlı ve güvenilir olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Bu yüksek güvenirlik değerleri, ölçeğin farklı uygulamalarda benzer sonuçlar üretme potansiyeline sahip olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Pandemi Sürecindeki Öğretimi Değerlendirme Ölçeği‘nin geliştirme sürecinde, ölçeğin altında yatan boyutları belirlemek ve yapısal geçerliğini doğrulamak amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. İlk olarak, veri setinin faktör analizi için uygunluğunu değerlendirmek üzere Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) örneklem yeterliliği testi ve Bartlett’s Küresellik Testi uygulanmıştır. KMO değeri 0.882 olarak, Bartlett’s testi ise istatistiksel olarak anlamlı (p=0.000) bulunmuştur. Bu sonuçlar, verilerin faktörleştirme için oldukça uygun olduğunu ve maddeler arasında yeterli düzeyde korelasyon bulunduğunu göstermektedir.

Açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonuçlarına göre, ölçek 8 farklı boyutta toplanan 39 maddeden oluşmaktadır. Ölçek tarafından açıklanan toplam varyans %54.03 olarak belirlenmiştir. Bu oran, ölçeğin ölçtüğü yapının önemli bir kısmını açıkladığını göstermektedir. Ayrıca, maddelerin faktör yük değerleri 0.42 ile 0.82 arasında değişmekte olup, bu değerler her bir maddenin ilgili faktörle güçlü bir ilişkisi olduğunu ve faktör yapısına önemli katkı sağladığını işaret etmektedir. DFA uyum indeksleri (X2/df: 2.29, RMSEA: 0.054, SRMR: 0.065, CFI: 0.95, NFI: 0.92, NNFI: 0.95) de modelin verilere mükemmel düzeyde uyum sağladığını ve ölçeğin 8 boyutlu yapısının ampirik olarak doğrulandığını kanıtlamaktadır.

Enstrüman

Test Türü: Pandemi Sürecindeki Öğretimi Değerlendirme Ölçeği, belirli bir bağlamda (pandemi dönemi uzaktan öğretim) öğrencilerin algılarını ölçmek üzere geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu tür ölçekler, spesifik bir fenomeni veya durumu derinlemesine anlamak amacıyla sıfırdan oluşturulur ve kapsamlı psikometrik analizlerle geçerlik ve güvenirliği test edilir. Ölçek, öğrencilerin uzaktan eğitim deneyimlerini çok yönlü bir bakış açısıyla değerlendirerek, eğitim araştırmaları ve uygulamaları için değerli veriler sunar.

Biçim: Ölçek, toplam 39 adet maddeden oluşmakta ve öğrencilerin yanıtlarını derecelendirmek için 5’li Likert derecelendirme sistemi kullanmaktadır. Bu sistem, öğrencilerin belirli ifadelere ne ölçüde katıldıklarını veya bir durumu ne sıklıkla yaşadıklarını belirtmelerine olanak tanır. Ölçek maddeleri iki ana bölüme ayrılmıştır: İkinci bölümdeki maddeler için “1= kesinlikle katılmıyorum” ile “5= kesinlikle katılıyorum” arasında bir seçim yapılırken, üçüncü bölümdeki maddeler için “1= hiçbir zaman” ile “5= her zaman” arasında bir derecelendirme yapılmaktadır. Bu farklı derecelendirme biçimleri, ölçeğin kapsadığı farklı algı ve davranış türlerine uygun olarak tasarlanmıştır, böylece daha zengin ve nüanslı veri toplanması hedeflenmiştir.

Mevcut Diller: Ölçek, Türkiye’deki eğitim bağlamında geliştirildiği için orijinal dili Türkçe‘dir. Çalışmada başka dillere çevrildiğine dair bir bilgi bulunmamaktadır, bu da ölçeğin şu an için sadece Türkçe olarak kullanıma hazır olduğunu göstermektedir.

Popülasyon Grubu: Ölçek, Covid-19 pandemi döneminde uzaktan öğretim gören öğrencileri hedef almaktadır. Bu popülasyon, uzaktan eğitim süreçleriyle doğrudan etkileşimde olan ve bu süreçleri deneyimleyen bireylerden oluşmaktadır. Ölçek, öğrencilerin yaş, sosyoekonomik durum veya eğitim seviyesi gibi demografik özelliklerinden bağımsız olarak, uzaktan öğrenme deneyimlerinin genel algılarını ölçmeyi amaçlar.

Yaş Grubu: Orijinal çalışmada spesifik bir yaş grubu belirtilmemiş olsa da, ölçeğin maddeleri ve içeriği göz önüne alındığında, ortaöğretim (lise) ve yükseköğretim (üniversite) düzeyindeki öğrencilerin bu maddeleri anlayıp yanıtlayabileceği düşünülmektedir. Ölçekte “öğretmenlerim” ve “okul idaresi” gibi ifadelerin yer alması, genel öğrenci popülasyonunu kapsadığını göstermektedir. Dolayısıyla, ergenlik döneminden yetişkinliğe kadar geniş bir öğrenci kitlesi için uygun olabilir.

Popülasyon Detayları: Ölçeğin geliştirildiği orijinal araştırmada kullanılan örneklemin detaylı demografik bilgileri (örneğin, tam yaş aralığı, cinsiyet dağılımı, eğitim seviyeleri, coğrafi dağılım, örneklem büyüklüğü) açıkça belirtilmemiştir. Ancak, çalışmanın Türkiye’de yapıldığı ve uzaktan eğitim sürecinde olan öğrencilerin genel popülasyonundan verilerin toplandığı varsayılmaktadır. Gelecekteki araştırmalarda, ölçeğin farklı öğrenci gruplarındaki performansını daha iyi anlamak için bu demografik detayların sağlanması faydalı olacaktır.

Test Metodolojisi: Ölçeğin geliştirilmesi, bilimsel psikometrik prensiplere uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Bu süreç, öncelikle literatür taraması ve uzman görüşleri ile madde havuzu oluşturulmasını, ardından pilot uygulamalarla maddelerin ön yeterliliğinin test edilmesini içermiştir. Daha sonra, toplanan veriler üzerinde kapsamlı geçerlik (yapısal geçerlik, faktör analizi) ve güvenirlik (iç tutarlılık katsayıları gibi) analizleri yapılmıştır. Bu metodoloji, ölçeğin hem teorik olarak sağlam bir yapıya sahip olduğunu hem de ampirik olarak güvenilir ölçümler sunduğunu garanti altına almıştır. Özellikle doğrulayıcı faktör analizi, ölçeğin öngörülen 8 boyutlu yapısının verilere uyumunu teyit etmiştir.

Anahtar Kelimeler

Öğretim değerlendirme, psikometrik ölçek, Covid-19, çevrimiçi öğrenme, eğitim teknolojileri, öğrenci algısı, Likert ölçeği.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi: Özgür Tutal için [email protected] e-posta adresi belirtilmiştir. Diğer yazarlar için özel bir yazışma adresi bulunmamaktadır.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Pandemi Sürecindeki Öğretimi Değerlendirme Ölçeği, Tutal ve arkadaşları tarafından 2021 yılında geliştirilmiş ve akademik literatürde yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımıyla ilgili spesifik bir ücretlendirme veya telif hakkı bilgisi orijinal makalede açıkça belirtilmemiştir. Genellikle, bu tür akademik ölçeklerin bilimsel araştırma ve eğitim amaçlı kullanımları için yazarlarla doğrudan iletişime geçilmesi ve izin alınması tavsiye edilir. Özellikle ticari amaçlı kullanımlar, adaptasyonlar veya geniş ölçekli uygulamalar için yazarlardan resmi yazılı izin alınması yasal ve etik bir gerekliliktir.

Ölçeği kullanmayı düşünen araştırmacıların, sorumlu yazar Özgür Tutal ile [email protected] e-posta adresi üzerinden iletişime geçerek kullanım koşulları, telif hakları ve potansiyel izin gereklilikleri hakkında bilgi almaları önerilir. Bu, ölçeğin doğru ve etik bir şekilde kullanılmasını sağlayacaktır. Ölçeğin yayımlandığı yıl (2021) itibarıyla güncel olduğu kabul edilmektedir.

Referanslar

Tutal, Ö., Kayalı, B., Yavuz, M., Hasançebi, M., & Yeşildağ-Hasançebi, F. (2021). The scale of evaluating instruction in pandemic process: Development, validation, and reliability. Pedagogika, 141(1), 26-52. https://doi.org/10.15823/p.2021.141.2

Ölçeğin orijinal PDF dosyaları aşağıdaki bağlantılardan indirilebilir:

• pandemi-surecindeki-ogretimi-degerlendirme-olcegi-toad.pdf
• pandemi-surecindeki-ogretimi-değerlendirme-olcegi-toad.pdf

Makalenin tam metni aşağıdaki bağlantıdan da erişilebilir: vdu.lt

Pandemi Sürecindeki Öğretimi Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

• 3. Uzaktan yürütülen canlı derse katılmayı heyecanla beklerim.
• 4. Uzaktan öğretim için gerekli teknolojileri kolaylıkla kullanırım.
• 5. Uzaktan öğretim sürecinde öğretmenlerimle sağlıklı iletişim kurabilirim.
• 7. Uzaktan öğretim yoluyla yürütülen canlı derslerde düşüncelerimi etkili bir şekilde ifade edebilirim.
• 10. Yüz yüze eğitimin başlamasından mutluluk duyarım.
• 17. Canlı derslerde öğretmen ile olan iletişimim yüz yüze derslere göre daha niteliklidir.
• 22. Uzaktan öğretim yüz yüze eğitimden daha motive edicidir.
• 23. Uzaktan öğretim sürecinde EBA TV yayınları, ilgili konuyu öğrenmeme katkı sağlamaktadır.
• 27. Bu yıl derslerin sadece uzak öğretimle devam etmesini istiyorum.
• 28. Uzaktan öğretim sürecinde ailemden psikolojik destek alırım.
• 30. Uzaktan öğretim sürecinde okuldaki öğretmenlerimden teknolojik destek alırım.
• 33. Uzaktan öğretim için gerekli teknolojilere (cep telefonu, tablet, bilgisayar) kolaylıkla ulaşırım.
• 34. EBA destek noktalarından yararlanırım.
• 35. Okul idaresi öğrencilerin Covid-19 önlemlerine uyup uymadıklarını takip eder.
• 38. Okulumdaki öğretmenler Covid-19 ile ilgili önlemlere uyar.