Michigan Hand Outcomes Ölçeği

Özet

Michigan El Sonuçları Ölçeği (MHQ), el ve üst ekstremite bozukluklarının sonuçlarını kapsamlı bir şekilde değerlendirmek üzere tasarlanmış, hasta tarafından bildirilen bir sonuç ölçüm aracıdır (PROM). Ölçeğin Türkçe versiyonu, özellikle Karpal Tünel Sendromu tanısı konmuş hastalarda geçerlik ve güvenilirlik çalışması yapılarak psikometrik açıdan incelenmiştir. Bu uyarlama çalışması, el fonksiyonlarını, günlük yaşam aktivitelerini, iş performansını, ağrıyı, estetik algıyı ve hasta memnuniyetini içeren altı temel alanı ölçerek, klinik müdahalelerin etkinliğini objektif olarak izlemeyi amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Michigan Hand Outcomes Questionnaire, MHQ, El Fonksiyonu, Karpal Tünel Sendromu, Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Hasta Memnuniyeti, Üst Ekstremite

Yazarlar

Dr. İlker İlhanlı (Türkçe Uyarlama)

Amaç

Ölçeğin temel amacı, el ve üst ekstremite rahatsızlıkları bulunan bireylerin fonksiyonel durumlarını, ağrı seviyelerini ve yaşam kalitesini çok boyutlu olarak değerlendirebilecek, Türkçe diline adapte edilmiş, güvenilir ve geçerli bir araç sunmaktır. Bu sayede, cerrahi ve konservatif tedavilerin sonuçları standardize edilmiş bir metotla takip edilebilir ve karşılaştırılabilir.

Ölçek, özellikle Karpal Tünel Sendromu gibi yaygın el patolojilerinde hastanın subjektif deneyimlerini yakalamakta kritik rol oynamaktadır. Kullanımı, klinik araştırmalarda ve rutin klinik uygulamalarda tedavi başarısının kapsamlı bir göstergesi olarak kabul edilmektedir.

Yapı

Michigan El Sonuçları Ölçeği, el ve bilek fonksiyonlarının altı farklı boyutunu ölçen 37 maddeden oluşmaktadır. Ölçeğin yapısal modeli, fonksiyonel kısıtlılıkların yanı sıra hastanın psikososyal ve kişisel memnuniyet düzeylerini de dikkate alacak şekilde tasarlanmıştır. Bu çok boyutlu yaklaşım, el sağlığının bütüncül bir değerlendirmesini sağlar.

Ölçek, altı ana alt gruba ayrılmıştır. Bu alt gruplar, elin hem fiziksel yeteneklerini hem de hastanın kendi durumuna ilişkin algısını ölçmektedir. El fonksiyonu üzerindeki etkileri detaylıca incelemek üzere spesifik sorular içermektedir.

Geçerlik

Türkçe uyarlama çalışmasında yapı geçerliği değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme, MHQ’nun fonksiyona yönelik alt gruplarının (Genel El Fonksiyonu, Günlük Yaşam Aktiviteleri, İş Performansı, Ağrı ve Memnuniyet) birbirleriyle anlamlı bir şekilde ilişkili olduğu hipotezi üzerine kurulmuştur. Bu hipotezin doğrulanması, ölçeğin teorik yapıyla uyumlu olduğunu ve amaçladığı yapıyı ölçtüğünü göstermiştir.

Yapı geçerliği bulguları, ölçeğin klinik popülasyonlarda, özellikle Karpal Tünel Sendromu hastalarında, elin genel işlevselliği ve yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini doğru bir şekilde yansıttığını desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirlik analizi, zaman içinde tutarlılığını ölçmek amacıyla test-tekrar test güvenilirliği yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu analizde, ölçümler arasındaki korelasyon derecesini belirlemek için intraclass korelasyon (ICC) sonuçları değerlendirilmiştir.

Yapılan analizler sonucunda, MHQ’nun altı ana alt grubu için de güçlü korelasyon değerleri elde edilmiştir. Kaynak çalışmada belirtildiği üzere, incelenen 11 alt grubun tamamının korelasyon skoru 0,9’un üzerinde bulunmuştur. Bu yüksek korelasyon skorları (1.0 tam korelasyonu gösterirken 0 korelasyon olmadığını ifade eder), ölçeğin mükemmel bir test-tekrar test güvenilirliğine sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek, 37 madde ve 6 ayrı alt gruptan oluşmaktadır. Bu alt gruplar, ölçeğin orijinal yapısına uygun olarak belirlenmiş faktörleri temsil eder. Türkçe uyarlama çalışmasının faktör yapısı, ölçeğin çok boyutlu doğasını desteklemektedir. Altı faktörlü yapı, el sağlığının hem fiziksel (fonksiyon, aktivite, ağrı) hem de algısal (estetik, memnuniyet) bileşenlerini ayrı ayrı ele almaktadır.

Bu alt grupların varlığı, faktör analizinin, ölçek maddelerinin bu altı yapısal boyuta net bir şekilde yüklendiğini gösterdiğine işaret etmektedir. Bu faktörler, klinik değerlendirme ve tedavi planlaması için ayrı ayrı skorlanabilir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Patient-Reported Outcome Measure – PROM)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Klinik Popülasyon (El ve Üst Ekstremite Bozuklukları olan hastalar)

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Türkçe uyarlama çalışması Karpal Tünel Sendromu hastaları üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Ölçek, 37 madde üzerinden altı farklı alt grup skorunun hesaplanmasına dayanır. Cevaplar genellikle Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanılarak toplanır.

Anahtar Kelimeler

Michigan Hand Outcomes Questionnaire, Güvenilirlik, Geçerlik, Karpal Tünel, İntraclass Korelasyon, Fonksiyonel Değerlendirme

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor

Kurum E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi, Samsun (Uyarlama çalışmasının yapıldığı kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için orijinal geliştiricilerin ve Türkçe uyarlamayı yapan yazarın izinlerinin alınması gerekebilir. Kullanım ücreti bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Test Yılı (Uyarlama): 2009

Kaynaklar

İlhanlı, İ. (2009). Karpal Tünel Sendromu’nda Michigan Hand Outcomes Questionnaire Türkçe versiyonu:: Bir geçerlik-güvenilirlik çalışması. (Tıpta Uzmanlık tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi, Samsun. Tez, Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

michigan-hand-outcomes-questionnaire-toad.pdf

Michigan El Sonuçları Ölçeği Maddeleri

Ölçek 37 madde ve 6 alt gruptan oluşmaktadır:

• Genel El Fonksiyonu
• Günlük Yaşam Aktiviteleri
• İş Performansı
• Ağrı
• Estetik
• Memnuniyet