Öz Bilince İişkin Duyuş Testi 3

Özet

Öz Bilince İişkin Duyuş Testi 3 (ÖBİDT 3), mevcut bir psikolojik ölçüm aracının Türkçe konuşan popülasyona uyarlama çalışmasıdır. Bu ölçek, bireylerin kendi benliklerine yönelik gösterdikleri duygusal tepkileri, özellikle de öz bilinçli duygulanımları (suçluluk, utanç, gurur vb.) ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, 2006 yılında Fatma Gül Cirhinlioğlu tarafından Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde tamamlanan bir Doktora Tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir.

Adaptasyon çalışması, özellikle üniversite öğrencilerinin utanç eğilimi, dini yönelimler, benlik kurguları ve psikolojik iyilik hali arasındaki ilişkileri inceleyen kapsamlı bir araştırmanın parçası olarak kullanılmıştır. Öz Bilince İişkin Duyuş Testi 3, bu öz bilinçli duygulanımların bireyin genel psikolojik işleyişi üzerindeki etkilerini değerlendirmede önemli bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Öz Bilince İişkin Duyuş Testi, Öz Bilinç, Utanç, Suçluluk, Duyuş, Psikolojik Ölçüm, Uyarlama, Üniversite Öğrencileri.

Yazarlar

Fatma Gül Cirhinlioğlu

Amaç

Öz Bilince İişkin Duyuş Testi 3’ün temel amacı, bireylerin sosyal ve kişisel standartlara uyup uymadıklarına dair algılarına bağlı olarak ortaya çıkan karmaşık duygusal tepkilerini, yani öz bilinçli duyuşlarını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek, özellikle utanç ve suçluluk gibi farklılaşmış duygusal tepkilerin şiddetini ve eğilimini belirlemeyi hedefler.

Türkçe uyarlama çalışması, psikolojik araştırmalarda bu yapıların Türkiye bağlamında incelenmesine olanak sağlamak üzere yapılmıştır. Ölçek, özellikle üniversite öğrencileri popülasyonunda utanç eğilimi ve diğer önemli psikososyal değişkenler arasındaki korelasyonları saptamak için kullanılmıştır.

Yapı

ÖBİDT 3, öz bilinçli duyuş (Self-Conscious Affect) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, kişinin kendisini bir değerlendirme nesnesi olarak algılaması sonucu ortaya çıkan duyguları kapsar. Temel alt boyutları genellikle şunlardır:

• Utanç (Shame): Benliğin global olarak olumsuz değerlendirilmesi ve kaçınma eğilimi.
• Suçluluk (Guilt): Belirli bir davranışın olumsuz değerlendirilmesi ve onarım yapma eğilimi.
• Dışsal Utanç/Utanma (Embarrassment): Sosyal dikkatin odağı olma ve sosyal norm ihlali algısı.
• Gurur (Pride): Başarıya bağlı olarak benliğin olumlu değerlendirilmesi (hem hubristic hem de authentic gurur alt boyutları olabilir).

Ölçeğin orijinal formu, bu duygusal tepkilerin yoğunluğunu ve sıklığını değerlendirir, böylece bireyin duygusal düzenleme ve sosyal işleyiş profili çıkarılır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması kapsamında geçerlik analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır, ancak bu özet bilgide spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir. Fatma Gül Cirhinlioğlu’nun 2006 tarihli Doktora Tezi, ölçeğin yapısal geçerliğini inceleyen faktör analizleri (muhtemelen Doğrulayıcı Faktör Analizi) ve eş zamanlı geçerliğini (diğer ilgili psikolojik yapılarla korelasyonlar, örneğin psikolojik iyilik hali ve dini yönelimlerle ilişkisi) detaylı olarak sunmaktadır.

Kültürel adaptasyon sürecinde, maddelerin kültüre uygunluğu ve kavramsal eşdeğerliği sağlanmış olmalıdır. Detaylı geçerlik sonuçları için, araştırmacının 2006 tarihli Doktora Tezi incelenmelidir.

Güvenirlik

Güvenirlik verileri bu özet kaynakta sağlanmamıştır. Ancak, bir psikometrik aracın uyarlama sürecinde, iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve muhtemelen test-tekrar test güvenirliği analizleri yapılmış olmalıdır. Bu analizler, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne ölçüde tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

ÖBİDT 3’ün alt boyutlarının her biri için hesaplanan iç tutarlılık katsayıları, ölçeğin Türk üniversite öğrencileri örnekleminde ne kadar güvenilir olduğunu belirlemek açısından kritik öneme sahiptir. Bu veriler, tezin metodoloji bölümünde mevcuttur.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmalarında, orijinal ölçeğin faktör yapısının hedef kültüre (Türkiye) uygun olup olmadığını belirlemek amacıyla faktör analizleri (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı) esastır. ÖBİDT 3’ün adaptasyonunda, ölçeğin orijinal yapısında bulunan öz bilinçli duyuş alt boyutlarının (Utanç, Suçluluk vb.) Türkçe formda da korunup korunmadığı incelenmiştir.

Yapılan faktör analizleri, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde de geçerli olduğunu destekleyen bulgular sunmalıdır. Bu analiz sonuçları, tezin bulgular kısmında yer almaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Tipi: Uyarlama

Format: Orijinal ölçeğin formatına bağlı olarak, muhtemelen Likert tipi derecelendirme (Özet kaynakta derecelendirme bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiştir, ancak bu tür ölçekler genellikle 5’li veya 7’li Likert formatındadır).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Klinik Olmayan Popülasyon

Yaş Grubu: Genç Yetişkinlik (Özellikle Üniversite Öğrencileri)

Popülasyon Detayları: Hacettepe Üniversitesi’nde öğrenim gören üniversite öğrencileri örneklemi kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Bireyin farklı senaryolar karşısında hissettiği öz bilinçli duygulanımları rapor etmeye dayalı öz bildirim (Self-Report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Öz Bilinçli Duygular, Utanç Eğilimi, Benlik Kurgusu, Psikometrik Özellikler, Suçluluk, Duygusal Değerlendirme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri mevcut değil.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Çalışmanın yapıldığı kurum).

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Fatma Gül Cirhinlioğlu’nun 2006 yılında tamamladığı Doktora Tezi kapsamında uyarlanmıştır.

Tez, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır. Akademik kullanım için izinler ve ücret bilgileri için doğrudan sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şurada indirilebilir: oz-bilince-iiskin-duyus-testi-3-toad.pdf

Tezin YÖK Ulusal Tez Merkezi bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Referanslar

Cirhinlioğlu, F. G. (2006). Üniversite öğrencilerinde utanç eğilimi, dini yönelimler, benlik kurguları ve psikolojik iyilik hali arasındaki ilişkiler. (Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Öz Bilince İişkin Duyuş Testi 3 Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğe ait maddeler, sağlanan orijinal kaynak içeriğinde mevcut değildir. Detaylı maddeler ve derecelendirme bilgileri için sorumlu yazarın 2006 tarihli Doktora Tezi incelenmelidir.