Over Kanseri Farkındalık Ölçeği

Özet

Over Kanseri Farkındalık Ölçeği (OKFÖ), kadınların Over Kanseri (yumurtalık kanseri) belirtileri, risk faktörleri ve erken tanı yöntemleri hakkındaki bilgi ve farkındalık düzeylerini ölçmek amacıyla Türkçe olarak geliştirilmiş bir öz bildirim aracıdır. Ölçek, Hilal Evgin tarafından 2020 yılında yürütülen bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş olup, halk sağlığı çalışmalarına ve erken müdahale stratejilerinin planlanmasına veri sağlamayı hedeflemektedir. Bu ölçek, özellikle Türkiye popülasyonunda kanser farkındalık düzeyindeki eksiklikleri tespit etmek için önemli bir psikometrik araç olarak tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Over Kanseri, Farkındalık, Ölçek Geliştirme, Kadın Sağlığı, Erken Tanı, Psikometri, Yumurtalık Kanseri.

Yazarlar

Hilal Evgin

Amaç

Over Kanseri Farkındalık Ölçeği’nin temel amacı, kadınlar arasında Over Kanseri ile ilgili mevcut bilgi düzeyini ve risk algısını geçerli ve güvenilir bir şekilde değerlendirmektir. Bu sistematik değerlendirme, sağlık profesyonellerine, kanser tarama programlarının etkinliğini artırmak ve özellikle risk altındaki gruplara yönelik hedeflenmiş eğitim materyalleri geliştirmek için temel verileri sağlamaktadır. Ölçek, kanser farkındalık düzeyindeki boşlukları belirleyerek, eğitim programlarının önceliklendirilmesine yardımcı olur.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel psikolojik yapı, bireyin Over Kanseri Farkındalığıdır. Bu yapı, genellikle multidimensiyonel olarak ele alınır ve aşağıdaki gibi alt boyutları içermesi beklenir:

• Hastalığın Semptomlarına Dair Bilgi (Erken ve ileri belirtiler)
• Risk Faktörleri Bilgisi (Genetik, yaş, yaşam tarzı faktörleri)
• Tarama ve Tanı Yöntemlerine Dair Bilgi (Doktor ziyaret sıklığı ve testler)

Ölçek, katılımcının bu hayati sağlık bilgileri hakkındaki bilgi düzeyini ve bu bilgileri günlük yaşamına uygulama eğilimini yansıtan bilişsel ve davranışsal unsurları kapsamaktadır.

Geçerlik

Over Kanseri Farkındalık Ölçeği’nin geçerlik (validity) çalışmaları, 2020 yılında tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında detaylı olarak incelenmiştir. Ölçek geliştirme sürecinde, kapsam geçerliği için uzman görüşleri alınmış ve yapı geçerliğini incelemek üzere Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek için kritik öneme sahiptir. Spesifik geçerlik katsayıları ve detaylı metodoloji için orijinal tezin incelenmesi gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (reliability) çalışmaları, iç tutarlılığın değerlendirilmesi yoluyla gerçekleştirilmiştir. Ölçek geliştirme çalışmalarında sıklıkla kullanılan Cronbach’s Alpha katsayısı, maddeler arasındaki tutarlılığı göstermek üzere hesaplanmıştır. Yeni geliştirilen psikometrik araçlarda yüksek düzeyde iç tutarlılık beklenmektedir. Test-tekrar test güvenirliği gibi zamana bağlı güvenirlik ölçümleri de tezin metodoloji kısmında yer alabilir. Kesin güvenirlik değerleri, tezin tam metninde bulunmaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, Over Kanseri Farkındalık Ölçeği maddelerinin hangi faktörler altında toplandığını belirlemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. Bu analiz, ölçeğin tek boyutlu mu yoksa birden fazla alt boyuttan mı oluştuğunu ortaya koyar. Faktör analizi sonuçları, farkındalık yapısının bileşenlerini (örneğin, belirti bilgisi ve risk bilgisi) ayrıştırarak, araştırmacılara ve klinisyenlere skorlamada ve yorumlamada rehberlik etmiştir.

Ölçme Aracı

Test Türü:

Geliştirme (Developmental Scale)

Format:

Öz bildirim, muhtemelen 5’li Likert tipi derecelendirme (Kesin derecelendirme bilgisi tezin içindedir.)

Mevcut Dil:

Türkçe

Popülasyon Grubu:

Kadınlar

Yaş Grubu:

Yetişkin Popülasyonu

Popülasyon Detayları:

Yüksek lisans tezi örneklemine dahil edilen, genellikle İstanbul ilinde ikamet eden kadın katılımcılar.

Test Metodolojisi:

Kesitsel araştırma deseni kullanılarak, öz bildirim yöntemiyle veri toplama.

Anahtar Kelimeler

Sağlık Eğitimi, Kadın Hastalıkları, Over Kanseri, Önleyici Hekimlik, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı:

Sağlanmamıştır.

Kurumsal E-posta Adresleri:

[email protected]

Yazışma Adresi:

İstanbul Üniversitesi, İstanbul.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı:

2020

Kullanım İzinleri ve Ücret:

Ölçeğin kullanımı için izinler, sorumlu yazar Hilal Evgin ile doğrudan e-posta yoluyla iletişime geçilerek alınmalıdır. Ticari kullanım veya büyük ölçekli araştırmalar için ek koşullar söz konusu olabilir.

Kaynaklar

Evgin, H. (2020). Over Kanseri Farkındalık Ölçeği (Ovarian Cancer Awareness Measure)’nin geçerlik ve güvenirlik çalışması [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi, İstanbul.

Ek olarak, orijinal tezin PDF versiyonuna aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

The original PDF can be downloaded here: over-kanseri-farkindalik-olcegi-toad.pdf

Over Kanseri Farkındalık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Detaylı maddelere ulaşmak için ilgili yüksek lisans tezinin tam metnine başvurulması gerekmektedir.