Ortaöğretim Öğrencileri İçin Okumaya Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Ortaöğretim Öğrencileri İçin Okumaya Yönelik Tutum Ölçeği, ortaöğretim düzeyindeki öğrencilerin okuma eylemine karşı geliştirdikleri duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri ölçmek amacıyla 2014 yılında geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, Serpil Özdemir ve Nuri Akkaya tarafından Türk kültürüne özgü olarak tasarlanmış ve geçerlik ile güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Bu ölçek, öğrencilerin okumaya ne kadar değer verdiğini, okumaktan ne kadar keyif aldığını ve okuma alışkanlıklarını ne ölçüde benimsediğini belirlemeyi hedeflemektedir.

Ölçeğin geliştirme çalışması, okuma tutumunun akademik başarı ve kişisel gelişim üzerindeki kritik etkisini anlamak için önemli bir adım teşkil etmektedir. Bu araç, eğitimcilerin ve araştırmacıların öğrencilerin okumaya yönelik motivasyon düzeylerini tespit etmelerine ve buna uygun müdahale stratejileri geliştirmelerine olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

Okumaya yönelik tutum, ortaöğretim, ölçek geliştirme, psikoloji, eğitim, öğrenci başarısı.

Yazarlar

Serpil Özdemir, Nuri Akkaya

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, Türkiye’deki ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin okumaya karşı sergiledikleri genel tutum düzeylerini geçerli ve güvenilir bir şekilde belirlemektir. Ölçek, okuma alışkanlıklarının ve okuma eylemine dair algıların standardize edilmiş bir yöntemle nicelleştirilmesini sağlamayı amaçlamaktadır. Elde edilen veriler, eğitim politikalarının ve okuma teşvik programlarının etkinliğini değerlendirmede kullanılabilir.

Yapı

Ölçek, “Okumaya Yönelik Tutum” (Attitude towards Reading) adı verilen karmaşık bir psikolojik yapı ölçmektedir. Bu yapı genellikle üç ana boyutta incelenir:

• Duygusal Boyut: Okumadan alınan keyif, coşku veya sıkıntı gibi duygusal tepkiler.
• Bilişsel Boyut: Okumanın faydası, önemi ve değeri hakkındaki inançlar.
• Davranışsal Eğilim Boyutu: Okuma materyali seçme, okumaya zaman ayırma ve okuma etkinliklerine katılma isteği.

Ölçek maddeleri, öğrencilerin bu üç boyuttaki eğilimlerini yansıtacak şekilde tasarlanmıştır, böylece okuma tutumunun sadece yüzeysel bir beğeniden ibaret olmadığı, aynı zamanda derin inançları ve davranışsal niyetleri içerdiği varsayılmaktadır.

Geçerlik

Özdemir ve Akkaya (2014) tarafından yürütülen geliştirme çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliği üzerinde durulmuştur. Geçerlik çalışmaları, ölçek maddelerinin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru temsil ettiğini göstermeyi hedefler. Geliştirme sürecinde genellikle açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve/veya doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak ölçeğin faktör yapısının doğrulanması amaçlanmıştır. Kaynakça bilgisinde spesifik katsayılara yer verilmemiştir, ancak çalışmanın başlığı geçerlik incelemesinin yapıldığını açıkça belirtmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışması da geliştirme makalesinin önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Güvenirlik, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Bu tür tutum ölçeklerinde yaygın olarak kullanılan yöntem, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değerinin hesaplanmasıdır. Bu katsayı, maddelerin aynı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü gösterir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu işaret eder. Detaylı güvenirlik katsayıları için orijinal makalenin incelenmesi gerekmektedir.

Faktör Analizi

Ortaöğretim Öğrencileri İçin Okumaya Yönelik Tutum Ölçeği’nin ölçek geliştirme aşamasında, yapı geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizinden faydalanılmıştır. Bu analiz, çok sayıda maddenin altında yatan temel boyutları veya faktörleri ortaya çıkarmak için kritik öneme sahiptir.

Faktör analizinin sonuçları, okumaya yönelik tutumun tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu mu olduğunu belirlemiştir. Tipik olarak, bu tür tutum ölçekleri, okuma motivasyonu, okumanın faydasına inanma ve okuma alışkanlığı gibi alt faktörlere ayrılabilir. Bu yapı, ölçeğin uygulama ve yorumlama kılavuzunda ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Development)

Format: Beşli veya dörtlü Likert tipi derecelendirme ölçeği (Tamamen Katılıyorum’dan Hiç Katılmıyorum’a kadar değişen seçenekler içermesi muhtemeldir).

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Nüfus Grubu: Ortaöğretim Öğrencileri

Yaş Grubu: Genellikle 14-18 yaş aralığı (Lise öğrencileri)

Nüfus Detayları: Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören öğrenciler.

Test Metodolojisi: Bireysel veya grup uygulaması şeklinde gerçekleştirilen, öğrencilerin okuma eylemine dair kişisel görüş ve duygularını raporladıkları öz-bildirim (self-report) yöntemi.

Anahtar Kelimeler

Okuma, tutum, lise öğrencileri, psikometrik özellikler, eğitim psikolojisi, Serpil Özdemir, Nuri Akkaya.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Serpil Özdemir

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Mevcut kaynakta belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi: Mevcut kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2014 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle yazarların iznine tabidir. Ölçeğin orijinal makalesine erişim Milli Eğitim Dergisi üzerinden sağlanabilir. Ölçeğin uygulamasında herhangi bir standart ücret bilgisi mevcut kaynakta belirtilmemiştir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: ortaogretim-ogrencileri-icin-okumaya-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Özdemir, S. ve Akkaya, N. (2014). Ortaöğretim Öğrencileri için Okumaya Yönelik Tutum Ölçeği, geçerlik ve güvenirlik çalışması, Milli Eğitim, 43 (203) 55-73.
2. Makalenin yayımlandığı dergi sayısına ait bağlantı: Milli Eğitim Dergisi, Sayı 203.

Ortaöğretim Öğrencileri İçin Okumaya Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddeler için yazarın orijinal makalesine (Özdemir & Akkaya, 2014) başvurulması gerekmektedir.