Örgütsel Atalet Ölçeği

Özet

Örgütsel Atalet Ölçeği, organizasyonların çevresel değişimlere karşı gösterdiği direnci ve mevcut durumlarını sürdürme eğilimlerini, yani örgütsel atalet (Organizational Inertia) düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkçe uyarlaması, geçerlik ve güvenirlik çalışması Orçanlı, Bekmezci ve Fırat (2020) tarafından gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın temel amacı, orijinal ölçeğin psikometrik yapısını koruyarak, organizasyonel psikoloji ve yönetim bilimleri alanlarında Türkçe konuşulan bağlamlarda bilimsel araştırmalara olanak sağlamaktır.

Uyarlama süreci, ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlamayı ve Türk örnekleminde geçerli bir ölçüm aracı olarak işlev gördüğünü kanıtlamayı içermiştir. Bu çalışma, kurumsal eylemsizliğin yönetimsel sonuçlarını analiz etmek isteyen araştırmacılar ve uygulayıcılar için önemli bir kaynak teşkil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Atalet, Organizasyonel Davranış, Uyarlama Çalışması, Geçerlik, Güvenirlik, Yönetim, Kurumsal Eylemsizlik, Değişim Direnci.

Yazarlar

Kenan Orçanlı, Mustafa Bekmezci, Zeynep Fırat

Amaç

Örgütsel Atalet Ölçeği’nin temel amacı, organizasyonel bağlamda çalışanların veya yöneticilerin algıladığı eylemsizlik, değişime karşı direnç ve öğrenme/yenilenme yeteneğindeki yavaşlık derecesini ölçmektir. Ölçek, kurumsal düzeyde stratejik esnekliğin ve adaptasyon yeteneğinin önündeki engelleri teşhis etmeye yardımcı olur.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, uluslararası alanda kullanılan bu önemli aracın Türkçe literatüre kazandırılması ve Türkiye’deki organizasyonlarda atalet fenomeninin incelenmesi için standartlaştırılmış, güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı sunmaktır. Bu sayede, örgütsel ataletin nedenleri ve sonuçları üzerine kültürel bağlamda özgün araştırmalar yapılması hedeflenmiştir.

Yapı

Ölçek, psikolojik ve yönetimsel literatürde kritik bir yapı olan Örgütsel Atalet kavramını ölçmektedir. Örgütsel atalet, genellikle bir organizasyonun iç süreçlerinin veya yapısının, dış çevredeki önemli değişimlere rağmen mevcut işleyiş biçimini koruma eğilimi olarak tanımlanır. Bu durum, organizasyonun rekabet avantajını kaybetmesine ve uzun vadede başarısız olmasına yol açabilir.

Örgütsel atalet yapısı, genellikle bilişsel, davranışsal ve yapısal atalet gibi alt boyutları içerebilir. Bilişsel atalet, organizasyonun bilgi işleme ve yorumlama biçimindeki katılığı; davranışsal atalet, rutin ve süreçlere aşırı bağlılığı; yapısal atalet ise organizasyonel yapının esnek olmamasını ifade eder. Ölçek, bu çok boyutlu yapıyı temsil eden maddeler aracılığıyla genel atalet düzeyini saptamayı amaçlar.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında (Orçanlı vd., 2020), ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla kapsamlı bir doğrulayıcı faktör analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, orijinal ölçeğin teorik yapısının Türk örnekleminde de tutarlı olduğunu ve kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğunu göstermiştir.

İçerik geçerliği, uzman görüşleri alınarak sağlanmış; dilsel ve kültürel eşdeğerlik, çeviri-geri çeviri yöntemleri kullanılarak titizlikle kontrol edilmiştir. Bu analizler, Örgütsel Atalet Ölçeği‘nin Türk kültürüne uyarlanmış halinin, ölçmeyi amaçladığı yapıyı doğru ve anlamlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, ölçeğin genel ve alt boyutlarının iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa – Cronbach’s alpha) hesaplanmıştır. Elde edilen alfa değerleri, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir, bu da ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı psikolojik yapıyı ölçtüğü anlamına gelmektedir.

Yüksek güvenirlik bulguları, ölçeğin farklı uygulamalarda kararlı ve tutarlı sonuçlar üreteceği beklentisini desteklemektedir. Bu, ölçeğin hem akademik araştırmalarda hem de uygulamaya yönelik değerlendirmelerde güvenle kullanılabileceğini işaret eder.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin faktör yapısını netleştirmek ve yapı geçerliğini desteklemek için faktör analizleri uygulanmıştır. Araştırmacılar, orijinal ölçeğin faktör yapısını test etmek üzere doğrulayıcı faktör analizine odaklanmıştır.

Analiz sonuçları, ölçeğin maddelerinin teorik olarak belirlenmiş olan faktörler altında toplandığını doğrulamıştır. Bu faktör yapısı, örgütsel atalet kavramının çok boyutlu doğasını yansıtmaktadır ve ölçeğin yapısal geçerliğine dair güçlü kanıtlar sunmuştur.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Genellikle 5’li veya 7’li Likert ölçeği kullanılır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Kurumsal Personel ve Çalışanlar

Age Group: Yetişkin Çalışan Popülasyonu

Population Details: Çeşitli sektörlerde ve kurumlarda görev yapan Türk organizasyon çalışanları.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Organizasyonel Psikoloji, Kurumsal Yönetim, Değişim Direnci, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Kurum Performansı.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Kenan Orçanlı

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değil.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2020 yılında yayımlanmıştır. Çalışma, akademik bir dergide açık erişimli olarak sunulmuştur. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanılması genellikle kaynak makaleye uygun atıf yapılması koşuluyla mümkündür.

Ticari kullanım veya geniş ölçekli kurumsal uygulamalar için, telif hakkı sahipleriyle iletişime geçilmesi gerekebilir. Sorumlu yazarın iletişim bilgileri, izin süreçleri için kullanılabilir.

Kaynaklar

• Orçanlı, K., Bekmezci, M., ve Fırat, Z. (2020). “Örgütsel Atalet Ölçeği” nin Türkçeye uyarlanması, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24 (4), 1735-1753. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ataunisosbil/issue/59389/783428

• Makalenin doğrudan indirme bağlantısı: dergipark.org.tr

Orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: orgutsel-atalet-olcegi-toad.pdf

Örgütsel Atalet Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Örgütsel Atalet Ölçeği’nin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen Orçanlı, Bekmezci ve Fırat (2020) tarafından yayımlanan uyarlama makalesine başvurunuz.