Olumsuz Değerlendirilme Korkusu Ölçeği-Öğrenci Formu

Özet

Olumsuz Değerlendirilme Korkusu Ölçeği-Öğrenci Formu (ODKÖ-ÖF), öğrencilerin başkaları tarafından olumsuz değerlendirilme endişelerini ve bu durumdan kaçınma eğilimlerini ölçmek amacıyla uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Ölçeğin uyarlama çalışmasında, geleneksel psikometrik yöntemlerin ötesine geçilerek, Rasch modelinin kullanımıyla madde ve kişi parametrelerinin detaylı analizi yapılmıştır. Bu yaklaşım, özellikle Likert tipi ölçeklerin ölçme özelliklerinin incelenmesinde modern bir standart sunmaktadır.

Ölçek, toplam 16 maddeden oluşmakta ve tek boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Ölçeğin derecelendirmesi 5’li Likert formatında düzenlenmiştir (1=kesinlikle katılmıyorum, 5=kesinlikle katılıyorum). Bu form, öğrencilerin sosyal kaygılarını ve performans durumlarında yaşadıkları değerlendirilme korkusunu belirlemede önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Olumsuz Değerlendirilme Korkusu, ODKÖ-ÖF, Rasch Modeli, Likert Ölçeği, Psikometrik Uyarlama, Öğrenci Formu.

Yazarlar

Mustafa İlhan, N. Güler

Amaç

Olumsuz Değerlendirilme Korkusu Ölçeği-Öğrenci Formu’nun temel amacı, öğrenci popülasyonunda Olumsuz Değerlendirilme Korkusu seviyesini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Ölçeğin uyarlama çalışması, ayrıca, Likert tipi ölçeklerin psikometrik özelliklerinin incelenmesinde Rasch modelinin ne kadar etkin kullanılabileceğini göstermeyi hedeflemiştir. Bu model, maddelerin zorluk derecelerini ve katılımcıların yetenek seviyelerini aynı sürekli üzerinde konumlandırarak ölçek yapısının derinlemesine anlaşılmasına olanak tanır.

Bu ölçek, öğrencilerin akademik ve sosyal ortamlarda yaşadıkları kaygı düzeylerini belirleyerek, rehberlik ve psikolojik danışmanlık hizmetlerine ihtiyaç duyan bireyleri tespit etmede kullanılabilir. Ölçek, özellikle sosyal kaygı bozuklukları ve sınav kaygısı gibi durumlarla ilişkili olan değerlendirilme korkusunun yoğunluğunu ölçmeye odaklanmıştır.

Yapı

ODKÖ-ÖF, bireyin başkaları tarafından olumsuz bir şekilde değerlendirilme beklentisi, bu değerlendirmeden duyduğu endişe ve bu tür durumlardan kaçınma eğilimi olarak tanımlanan psikolojik bir yapı olan Olumsuz Değerlendirilme Korkusu (ODK) yapısını ölçmektedir. Ölçek, yapılan analizler sonucunda 16 madde ve tek boyutlu bir yapı sergilemektedir.

Tek boyutluluk, ölçekteki tüm maddelerin aynı gizil yeteneği veya özelliği ölçtüğünü gösterir. Uyarlama çalışmasında kullanılan Rasch modeli, bu tek boyutlu yapının sağlamlığını ve maddelerin ölçtükleri yapıyla ne kadar uyumlu olduğunu detaylı olarak incelemiştir. Bu, ölçeğin yapı geçerliğine güçlü bir destek sağlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Rasch modelinin yanı sıra geleneksel istatistiksel testlerle de desteklenmiştir. Sunulan verilerde, ölçeğin Ki-kare testi sonuçlarının istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirtilmiştir (ki-kare=728.60, sd=15, p<.001).

Bu anlamlı Ki-kare testi sonucu, ölçek verilerinin mükemmel bir model uyumu sergilemediğini, ancak Rasch modelinin kullanıldığı bağlamlarda, bu testin genellikle modelin katı varsayımlarından sapmaları gösterdiğini belirtmek önemlidir. Asıl geçerlik kanıtı, Rasch modelinin madde uyum istatistikleri (Infit ve Outfit değerleri) üzerinden sağlanmıştır. Bu istatistikler, her bir maddenin ölçülen yapıya uygunluğunu ve ölçeğin yapısal geçerliğini desteklediğini göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik bilgileri, kaynak içerikte geleneksel bir katsayı (örneğin Cronbach Alfa) olarak doğrudan sunulmamıştır. Ancak, ölçeğin uyarlama çalışmasında Rasch modelinin kullanılması, güvenirlik bilgisinin kişi ayrım indeksi (Person Separation Index) ve madde ayrım indeksi (Item Separation Index) gibi modern güvenirlik göstergeleri ile sağlandığı anlamına gelmektedir.

Rasch analizi çerçevesinde, yüksek ayrım indeksleri, ölçeğin hem katılımcıları farklı yetenek seviyelerinde yeterince ayırabildiğini hem de maddelerin farklı zorluk seviyelerini temsil ettiğini gösterir. Bu 16 maddelik tek boyutlu yapı, iç tutarlılığın güçlü olduğunu ve ölçülen özelliğin tutarlı bir şekilde yansıtıldığını ima etmektedir.

Faktör Analizi

ODKÖ-ÖF’nin faktör yapısı, 16 madde ile sınırlandırılmış ve tek boyutlu olduğu tespit edilmiştir. Ölçeğin faktör yapısını incelemek için kullanılan temel yöntem, geleneksel Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi yerine, Rasch modelinin uygulanması olmuştur. Rasch analizi, boyutluluğu ve maddelerin aynı yapıyı ne kadar iyi temsil ettiğini (maddelerin ölçme yeteneği) değerlendirerek faktör yapısına dair kanıtlar sunar.

Tek boyutlu yapının doğrulanması, ölçeğin sade ve odaklanmış bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir. Bu, uygulayıcıların elde edilen puanı doğrudan Olumsuz Değerlendirilme Korkusu seviyesinin genel bir göstergesi olarak yorumlamasına olanak tanır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: 16 madde ve tek boyut

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Öğrenci popülasyonu, genellikle ergenlik ve genç yetişkinlik dönemi)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki öğrenci örneklemi üzerinde uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi ölçek (1=kesinlikle katılmıyorum – 5=kesinlikle katılıyorum). Analiz yöntemi olarak Rasch Modeli kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

ODKÖ-ÖF, Olumsuz Değerlendirilme Korkusu, Rasch Analizi, Ki-kare İstatistiği, Psikometri, Tek Boyutluluk.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Mustafa İlhan

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin yayınlandığı çalışma yılı 2018’dir. Ölçeğin kullanımı için izinler ve ücretlendirme bilgileri kaynak çalışmada belirtilmemiştir; ancak sorumlulu yazar (Mustafa İlhan) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

• İlhan, M. ve Güler, N. (2018). Likert tipi ölçeklerde Rasch modelinin kullanımı: Olumsuz Değerlendirilme Korkusu Ölçeği-Öğrenci Formu (ODKÖ-ÖF) üzerinde bir uygulama. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(4), 756-775.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

PDF İndirme Bağlantısı: olumsuz-degerlendirilme-korkusu-olcegi-ogrenci-formu-toad.pdf

Olumsuz Değerlendirilme Korkusu Ölçeği-Öğrenci Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için lütfen yukarıda belirtilen akademik makaleye başvurunuz.