Okuma Yazma Değerlendirme Bataryası – OYAB

Özet

Okuma Yazma Değerlendirme Bataryası (OYAB), ilkokul düzeyindeki çocukların okuma, okuduğunu anlama ve yazma becerilerini kapsamlı ve standart bir şekilde ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Batarya, süre temelli uygulama formatıyla dikkat çekmekte olup, öğrencilerin belirli zaman dilimleri içinde gösterdikleri performansı (doğru okunan/yazılan sözcük veya yanıtlanan madde sayısı) nicel olarak belirlemeyi hedefler. OYAB’ın geliştirme çalışması, geçerlik ve güvenirlik analizleri sonucunda üç faktörlü yapısının sağlam olduğunu ve tüm sınıf düzeylerinde yüksek ayırt ediciliğe sahip olduğunu kanıtlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Okuma Yazma Değerlendirme Bataryası, OYAB, okuma, yazma, okuduğunu anlama, ilkokul, geçerlik, güvenirlik, süre temelli test.

Yazarlar

Ergül, C., Ökcün-Akçamuş, M. Ç., Akoğlu, G., Kılıç Tülü, B., & Demir, E.

Amaç

Okuma Yazma Değerlendirme Bataryası (OYAB), ilkokul çağındaki çocukların temel dil becerileri olan okuma, okuduğunu anlama ve yazma alanlarındaki yeterliliklerini objektif kriterlere göre değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Bu batarya, öğrencilerin performans düzeylerini belirleyerek akademik destek ihtiyacı olan bireyleri tespit etmeyi ve eğitimsel müdahaleleri planlamayı amaçlamaktadır. Aynı zamanda, sınıf düzeyleri arasında ve farklı gruplar arasında performans karşılaştırmaları yapılmasına olanak tanır.

Bataryanın geliştirilmesi, Türkiye’deki ilkokul popülasyonuna özgü, psikometrik açıdan sağlam ve güncel literatüre uygun bir ölçme aracı ihtiyacını karşılamayı hedeflemiştir. OYAB, sadece bir tanı aracı olmakla kalmayıp, aynı zamanda öğrencilerin gelişim süreçlerini izlemek için de kullanılabilme potansiyeline sahiptir.

Yapı

OYAB, okuma ve yazma becerilerinin temel bileşenlerini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Bataryanın geliştirme sürecinde yapılan kapsamlı analizler, bu yapının üç temel faktörden oluştuğunu göstermiştir: Okuma, Okuduğunu Anlama ve Yazma. Bu faktörler, ilkokul müfredatındaki kritik dil ve okuryazarlık becerilerini temsil etmektedir.

Batarya, toplamda 10 farklı test ve iki rubrikten oluşmaktadır. Testlerin büyük çoğunluğu, performansa dayalı ve süre kısıtlamalıdır. Bu süre temelli yaklaşım, akıcılık (hız ve doğruluk) gibi önemli okuma ve yazma değişkenlerinin ölçülmesine olanak tanır.

Geçerlik

OYAB’ın geçerlik çalışmaları, bataryanın amaçlanan yapıları doğru ve eksiksiz bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamıştır. Yapılan analizler sonucunda, bataryanın yüksek düzeyde kapsam geçerliğine sahip olduğu belirlenmiştir. Bu, bataryanın içeriğinin ölçmek istediği tüm okuma ve yazma becerilerini yeterince temsil ettiği anlamına gelmektedir.

İlaveten, bataryanın yapı geçerliği de incelenmiştir. Tüm sınıf düzeyleri için model uyum indekslerinin yüksek olduğu tespit edilmiş, bu da belirlenen üç faktörlü yapının (Okuma, Okuduğunu Anlama, Yazma) verilerle tutarlı olduğunu göstermiştir. Batarya ayrıca, öğrenme performansı açısından alt ve üst grupları ayırmada yüksek bir ayırıcılık gücüne sahiptir, bu da klinik ve eğitimsel uygulamalar için kritik bir özelliktir.

Güvenirlik

Okuma Yazma Değerlendirme Bataryası’nın güvenirlik analizleri, ölçümlerin tutarlı ve kararlı olduğunu ortaya koymuştur. Güvenirlik kapsamında yapılan analizlerde, bataryanın genel iç tutarlılık katsayısının iyi düzeyde olduğu rapor edilmiştir. Bu, bataryayı oluşturan test maddelerinin birbiriyle uyumlu çalıştığını göstermektedir.

Ayrıca, bataryanın zaman içindeki kararlılığını ölçmek amacıyla yapılan test tekrar-test korelasyonları ile eş değer formlar arasındaki korelasyon katsayıları da yüksek bulunmuştur. Bu yüksek korelasyon değerleri, OYAB’ın ölçümlerinin zamanla değişmediği ve A ile B formlarının birbirine eş değer olduğu anlamına gelmektedir. Bataryanın tüm sınıf düzeylerinde performansa ilişkin “çok düşük, düşük, orta, yüksek, çok yüksek” şeklinde beş düzeyli bir değerlendirme yapılabilmesi için standardize edilmiş kesme noktaları ve aralıkları da belirlenmiştir.

Faktör Analizi

Okuma Yazma Değerlendirme Bataryası’nın yapısal geçerliğini incelemek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi kullanılmıştır. Bu analizler, bataryanın teorik olarak beklendiği gibi üç temel faktörden oluştuğunu güçlü bir şekilde desteklemektedir: Okuma Becerileri, Okuduğunu Anlama Becerileri ve Yazma Becerileri.

Analiz sonuçları, bu üç faktörlü modelin her bir sınıf düzeyi için (ilkokul 1, 2, 3 ve 4. sınıflar) yüksek düzeyde model uyum indeksleri sergilediğini göstermiştir. Bu bulgu, OYAB’ın birden fazla beceriyi ölçme yeteneğine sahip olduğunu ve her bir faktörün bağımsız ancak ilişkili yapıları temsil ettiğini doğrulamaktadır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Performans Bataryası)

Format: Süre temelli testler ve rubrik tabanlı derecelendirme (10 test, 2 rubrik)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: İlkokul Çocukları

Yaş Grubu: İlkokul düzeyindeki yaş grupları (yaklaşık 6-10 yaş)

Popülasyon Detayları: İlkokul 1. sınıftan 4. sınıfa kadar olan öğrenciler.

Test Metodolojisi: Testlerin çoğunluğu süre temelli uygulanır. Belirli sürelerde (örneğin, 1 dakika, 90 saniye) doğru okunan veya yazılan sözcüklerin ya da doğru yanıtlanan maddelerin sayısı belirlenir. Derecelendirme, biri 3’lü diğeri 4’lü olmak üzere iki farklı rubrik kullanılarak da yapılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Okuma Becerisi, Yazma Becerisi, Okuduğunu Anlama, psikometrik özellikler, model uyumu, ayırıcılık gücü, kesme noktaları, ilkokul değerlendirmesi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Cevriye Ergül

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Cevriye Ergül (Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi, Ankara, Türkiye).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Geliştirme Yılı: 2021

İzinler ve Ücret: Akademik referanslar açıkça belirtilmiştir. Kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazarla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Ergül, C., Ökcün-Akçamuş, M. Ç., Akoğlu, G., Kılıç Tülü, B., & Demir, E. (2021). İlkokul çocuklarına yönelik geliştirilmiş Okuma Yazma Değerlendirme Bataryasının (OYAB) geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(3), 740-770. https://doi.org/10.16916/aded.874262

Makalenin orijinal bağlantısı: anadiliegitimi.com

Bataryanın orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: okuma-yazma-degerlendirme-bataryasi-oyab-toad.pdf

Okuma Yazma Değerlendirme Bataryası (OYAB) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Bataryanın içeriğinde 10 test ve iki rubrik yer almaktadır. Rubriklerin biri 3’lü diğeri 4’lü dereceleme yapmaktadır.

Testlerin çoğunluğu süre temelli uygulanmakta ve belirli sürelerde (örn., 1 dakika, 90 saniye) doğru okunan/yazılan sözcüklerin ya da yanıtlanan maddelerin sayısı belirlenmektedir.