Okul Terk Riski Ölçeği

Özet

Okul Terk Riski Ölçeği (OTRÖ), öğrencilerin okul terk etme potansiyelini ve risk düzeylerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş, çok boyutlu, 33 maddelik psikometrik bir araçtır. Ölçek, özellikle ortaöğretim düzeyindeki öğrencilerin akademik, sosyal ve davranışsal risk faktörlerini belirlemeye odaklanmıştır. OTRÖ, 2015 yılında Zuhal Sütçü tarafından Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında bilim dünyasına sunulmuştur.

Ölçek, öğrenci riskini üç temel faktör üzerinden ölçmektedir: Başarısızlık Algısı, Sessiz Davranma ve Antisosyal Davranma. Bu faktörler, risk altındaki öğrencilere yönelik erken müdahale stratejilerinin geliştirilmesinde eğitimcilere ve psikolojik danışmanlara yol göstermeyi amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Okul Terk Riski, Lise, Akademik Başarısızlık, Antisosyal Davranış, Sessiz Davranma, Psikometrik Ölçek, Eğitim

Yazarlar

Zuhal Sütçü

Amaç

Okul Terk Riski Ölçeği’nin geliştirilmesindeki temel amaç, öğrencilerin okulu bırakma eğilimlerini ve bu eğilime yol açan psikolojik ve davranışsal risk faktörlerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu araç, eğitim kurumlarının öğrencileri yakından izlemesine ve potansiyel risk durumlarını erkenden tespit etmesine olanak tanır.

Ölçek, risk profilini detaylandırarak, öğrencilerin hangi alanlarda (örneğin akademik algı veya sosyal uyum) desteğe ihtiyacı olduğunu belirlemeyi hedefler. Elde edilen veriler, okulların önleyici rehberlik hizmetlerini daha etkili planlamasına yardımcı olmaktadır.

Yapı

Okul Terk Riski Ölçeği, öğrenci davranış ve algılarının karmaşık yapısını temsil eden üç ana psikolojik yapıdan oluşmaktadır. Ölçek, toplam 33 maddeden meydana gelmekte olup, bu maddeler 5’li Likert tipi bir derecelendirme sistemi ile yanıtlanmaktadır.

• Başarısızlık Algısı: Öğrencinin akademik performansına yönelik olumsuz düşüncelerini ve beklentilerini kapsayan 8 madde.
• Sessiz Davranma: Öğrencinin sosyal çekingenlik, içe kapanıklık ve okul ortamında kendini ifade etmekten kaçınma eğilimlerini ölçen 9 madde.
• Antisosyal Davranma: Okul kurallarına karşı gelme, disiplin sorunları çıkarma ve genel olarak toplumsal normlara aykırı davranış sergileme riskini belirleyen 16 madde.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, ölçeğin teorik temellere dayanan üç faktörlü yapısını istatistiksel olarak doğrulamıştır. Analizler, her bir faktörün ayrı ayrı incelenmesiyle gerçekleştirilmiş ve ölçeğin 33 maddelik yapısının öngörülen boyutları temsil ettiğini kanıtlamıştır.

Bu sonuçlar, Okul Terk Riski Ölçeği’nin, öğrencilerin okul terk etme riskini oluşturan alt yapıları doğru ve tutarlı bir şekilde ölçme yeteneğine sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliği, Cronbach Alfa (Cronbach’s alpha) katsayıları hesaplanarak değerlendirilmiştir. Elde edilen yüksek alfa değerleri, ölçeğin alt boyutlarının homojen ve güvenilir olduğunu göstermektedir.

• Başarısızlık Algısı faktörü için İç Tutarlılık Katsayısı: .84
• Sessiz Davranma faktörü için İç Tutarlılık Katsayısı: .85
• Antisosyal Davranma faktörü için İç Tutarlılık Katsayısı: .92

Özellikle Antisosyal Davranma faktöründeki .92’lik değer, bu boyutun mükemmel bir iç tutarlılığa sahip olduğunu ifade etmektedir. Genel olarak, ölçek, psikometrik standartlara uygun düzeyde güvenilirdir.

Faktör Analizi

Okul Terk Riski Ölçeği’nin faktör yapısının doğrulanması sürecinde Doğrulayıcı Faktör Analizi temel yöntem olarak kullanılmıştır. Analizler sonucunda, ölçeğin yapısının, Başarısızlık Algısı, Sessiz Davranma ve Antisosyal Davranma olmak üzere birbirinden ayrışan üç temel boyuttan oluştuğu teyit edilmiştir.

Bu faktörler, riskin farklı yönlerini ele alarak öğrencilerin davranışsal ve bilişsel eğilimlerini kapsayıcı bir şekilde değerlendirmektedir. Toplam 33 madde, faktör yükleri açısından incelenmiş ve her bir maddenin ilgili faktöre güçlü bir şekilde yüklendiği belirlenmiştir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Ortaöğretim (Lise) Öğrencileri

Age Group: Genellikle 14-18 yaş aralığı

Population Details: Ölçek, Türkiye’deki lise öğrencileri örnekleminde geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılarak standardize edilmiştir.

Test Methodology: Ölçek, 5’li Likert derecelendirme formatını kullanır. Cevap seçenekleri “1= tamamen katılmıyorum” ile “5= tamamen katılıyorum” arasında değişmektedir. Ölçekten alınan toplam puanın yüksek olması, öğrencinin okulu terk etme riskinin yüksek olduğu anlamına gelmektedir.

Anahtar Kelimeler

Öğrenci Riski, Okulda Uyumsuzluk, Psikolojik Ölçme, Yüksek Lisans Tezi, Eğitim Psikolojisi, Rehberlik Servisi

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Kaynaklarda belirtilmemiştir)

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara (2015 çalışması için)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Okul Terk Riski Ölçeği, 2015 yılında Zuhal Sütçü’nün yüksek lisans tezi olarak geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanımı için sorumlu yazar Zuhal Sütçü ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

İletişim bilgileri: [email protected]

Kaynaklar

Sütçü, Z. (2015). Okul Terk Riski Ölçeği’nin geliştirilmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

okul-terk-riski-olcegi-toad.pdf

Ek bilgi bağlantısı: toad.halileksi.net

Okul Terk Riski Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek 33 madde ve üç faktörden oluşmaktadır.

• Başarısızlık algısı (8m)
• Sessiz davranma (9m)
• Antisosyal davranma (16m)