Okul Öncesi Sınıfların Erken Okuryazarlık Çevresini Değerlendirme Ölçeği

Öz

Okul Öncesi Sınıfların Erken Okuryazarlık Çevresini Değerlendirme Ölçeği (OÖSEÖÇDÖ), Yunus Emre Baştuğ tarafından 2020 yılında hazırlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçeğin temel amacı, okul öncesi eğitim kurumlarında kaynaştırma/bütünleştirme uygulamalarının yürütüldüğü sınıfların, erken okuryazarlığı destekleyici çevresel unsurlar açısından ne düzeyde zenginleştirildiğini sistematik olarak değerlendirmektir. Ölçek, özellikle öğretmenler ve araştırmacılar için erken okuryazarlık becerilerini teşvik eden fiziksel düzenlemelerin, materyallerin ve etkileşimlerin kalitesini belirlemede kritik bir rol oynamaktadır.

Ölçek, doğrudan öğrenci performansını değil, öğrenme ortamının kendisini hedef alarak, çocukların potansiyel erken okuryazarlık gelişimini destekleyen çevresel değişkenleri ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin geliştirilme süreci, erken çocukluk eğitimi alanındaki ihtiyaçlara cevap vermek üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Erken okuryazarlık, okul öncesi eğitim, çevre değerlendirme, kaynaştırma, bütünleştirme, ölçek geliştirme, okuryazarlık çevresi, sınıf düzenlemesi.

Yazarlar

Yunus Emre Baştuğ

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin birincil amacı, okul öncesi sınıflarında sunulan eğitim ortamının, çocukların erken okuryazarlık becerilerini kazanmalarına yönelik zenginleştirilmiş fırsatlar sunup sunmadığını tespit etmektir. Ölçek, özellikle özel gereksinimli öğrencilerin normal gelişim gösteren akranlarıyla bir arada eğitim gördüğü kaynaştırma ortamlarının değerlendirilmesine odaklanmıştır.

İkincil olarak, ölçek, öğretmenlere ve eğitim yöneticilerine, mevcut sınıf düzenlemelerindeki ve uygulamalarındaki güçlü ve zayıf yönleri göstererek, erken okuryazarlık çevresini iyileştirmeye yönelik somut geri bildirim sağlamayı hedeflemektedir. Bu sayede, tüm çocukların, özellikle de dezavantajlı grupların, okuryazarlık öncesi becerilere erişimi desteklenmiş olacaktır.

Yapı

Okul Öncesi Sınıfların Erken Okuryazarlık Çevresini Değerlendirme Ölçeği, erken okuryazarlık gelişimini destekleyen çeşitli çevresel boyutları ölçen çok boyutlu bir yapıya sahiptir. Bu yapı, genellikle fiziksel çevre, materyal zenginliği ve öğretmen-çocuk etkileşimleri olmak üzere üç ana bileşene ayrılabilir.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapılar arasında; basılı materyallere erişimin kolaylığı, yazı merkezlerinin ve okuma köşelerinin varlığı ve kalitesi, sembolik oyun alanlarının okuryazarlıkla bütünleştirilmesi, ve öğretmenin okuryazarlıkla ilgili dil kullanımının teşvik ediciliği gibi unsurlar yer almaktadır. Ölçek, sınıf ortamının okuryazarlık açısından ne kadar teşvik edici ve erişilebilir olduğunu nicel olarak belirlemeyi sağlar.

Geçerlik

Kaynak referansında ölçeğin geçerlik değerlerine dair spesifik bir istatistiksel bilgi (“-“) sunulmamıştır. Ancak, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilen ölçeklerde genellikle kapsam geçerliği (Content Validity) çalışmaları yürütülür. Bu çalışmalar, uzman görüşleri alınarak maddelerin ölçülmek istenen yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemeyi içerir.

Tezin doğası gereği, ölçeğin yapı geçerliğinin (Construct Validity) de faktör analizi gibi yöntemlerle incelenmiş olması muhtemeldir; ancak bu istatistiksel sonuçlar bu akademik girişte yer alan kaynak özette belirtilmemiştir. Okuyucuların detaylı geçerlik bilgileri için tezin tamamına erişmeleri gerekmektedir.

Güvenirlik

Kaynak referansında ölçeğin güvenirlik değerlerine dair spesifik bir istatistiksel bilgi (“-“) sunulmamıştır. Erken okuryazarlık çevresini değerlendirme ölçekleri gibi gözlem araçlarında güvenirlik, genellikle iki temel yolla sağlanır: İç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı ile) ve Gözlemciler Arası Güvenirlik (Inter-Rater Reliability).

Bir çevresel gözlem aracı olarak OÖSEÖÇDÖ’nün güvenirliğinin, farklı gözlemcilerin aynı sınıfı değerlendirirken tutarlı sonuçlar alıp almadığını gösteren bir Gözlemciler Arası Güvenirlik çalışması ile desteklenmiş olması beklenir. Bu, ölçeğin objektifliğini ve uygulama tutarlılığını sağlamak açısından kritik öneme sahiptir.

Faktör Analizi

Ölçek, bir geliştirme çalışması olduğu için, ölçeğin çok boyutlu yapısını doğrulamak amacıyla Faktör Analizi (Exploratory Factor Analysis – EFA veya Confirmatory Factor Analysis – CFA) yöntemlerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler, erken okuryazarlık çevresinin hangi alt boyutlardan (örneğin, “Basılı Materyal Erişimi”, “Yazı Merkezi Kalitesi”, “Öğretmen Etkileşimi”) oluştuğunu bilimsel olarak kanıtlamayı amaçlar.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle uyumlu olduğunu göstermesi açısından önemlidir. Ancak, kaynak materyalde bu analizlerin sonuçlarına dair sayısal bir veri sunulmamıştır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental) ve Gözlem Ölçeği

Format: Çevresel Değerlendirme Ölçeği veya Kontrol Listesi. Kaynakta derecelendirme bilgisi “-” olarak belirtilmiştir, bu nedenle formatın detayları için ana teze bakılması gerekmektedir.

Language Available: Türkçe

Population Group: Okul Öncesi Öğretmenleri veya Sınıf Ortamını Değerlendiren Araştırmacılar/Gözlemciler.

Age Group: Okul Öncesi Dönem (3-6 yaş grubu çocukların bulunduğu sınıflar).

Population Details: Kaynaştırma/bütünleştirme uygulamalarının yürütüldüğü okul öncesi sınıfları.

Test Methodology: Sınıf ortamının sistematik gözlemi ve çevresel unsurların önceden belirlenmiş kriterlere göre puanlanması veya işaretlenmesi.

Anahtar Kelimeler

Erken çocukluk eğitimi, okul öncesi, psikometri, gelişim, eğitim çevresi, kaynak değerlendirme, yüksek lisans tezi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Ankara Üniversitesi (Tez kurumu), 2020.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020 (Yüksek Lisans Tezi tamamlanma yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir çalışma olan yayınlanmamış yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve potansiyel ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Yunus Emre Baştuğ ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Kaynak Referans:

• Baştuğ, Y. E. (2020). Okul öncesinde kaynaştırma/bütünleştirme uygulamaları yürütülen sınıfların erken okuryazarlıktan zenginleştirilmiş çevre açısından değerlendirilmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi, Ankara.

Online Erişim: Tezin bulunduğu Ulusal Tez Merkezi bağlantısı: tez.yok.gov.tr

PDF Erişimi: Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: okul-oncesi-siniflarin-erken-okuryazarlik-cevresini-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Okul Öncesi Sınıfların Erken Okuryazarlık Çevresini Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tamamına ulaşmak için, referans gösterilen yüksek lisans tezinin (Baştuğ, 2020) incelenmesi gerekmektedir.