Okul Öğrenci Meclisi Tutum Ölçeği

Özet

Okul Öğrenci Meclisi Tutum Ölçeği (OMTÖ), ortaokul öğrencilerinin okul öğrenci meclislerine (OÖM) yönelik sahip oldukları tutumları ölçmek amacıyla geliştirilmiş 32 maddelik bir ölçme aracıdır. Bu tutum ölçeği, öğrencilerin OÖM’nin işlevselliği, demokratik katılımın önemi ve meclislere yönelik genel algıları hakkındaki bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimlerini belirlemeyi hedeflemektedir. Ölçek, 5’li Likert derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanmaktadır.

Ölçeğin geliştirme çalışması 2015 yılında Gizem Yıldız Baklavacı tarafından yürütülmüştür ve geçerlik ile güvenirlik analizleri, ölçeğin ortaokul düzeyindeki öğrencilerin tutumlarını güvenilir ve ayırt edici bir şekilde ölçebildiğini göstermiştir. OMTÖ, öğrencilerin okuldaki demokratik süreçlere ne derece olumlu veya olumsuz yaklaştığını ortaya koyan önemli bir psikometrik araçtır.

Anahtar Kelimeler

Okul Öğrenci Meclisi, Tutum Ölçeği, Ortaokul Öğrencileri, Demokrasi Eğitimi, Ölçek Geliştirme, Öğrenci Katılımı, OMTÖ.

Yazarlar

Gizem Yıldız Baklavacı

Amaç

Okul Öğrenci Meclisi Tutum Ölçeği’nin temel amacı, ortaokul kademesinde öğrenim gören öğrencilerin, okul öğrenci meclislerinin işleyişine, faydasına ve öğrencilerin haklarını kullanma becerilerine ilişkin genel tutumlarını belirlemektir. Ölçek, öğrencilerin demokratik süreçlere olan inancını ve katılım isteğini nicel verilerle ortaya koyarak eğitim politikalarına ve okul yönetimine rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.

Bu ölçek, eğitim kurumlarında demokrasi ve katılım kültürünün ne düzeyde algılandığını tespit etmek ve öğrencilerin meclis faaliyetlerine yönelik olumlu ya da olumsuz eğilimlerini ölçmek için tasarlanmıştır. Ölçek, özellikle meclislerin öğrencilerin kendine olan güvenini artırma ve haklarını kullanma olanağı sağlama gibi boyutlardaki algılarını araştırmaktadır.

Yapı

Okul Öğrenci Meclisi Tutum Ölçeği, öğrencilerin Okul Öğrenci Meclisi (OÖM) uygulamalarına yönelik genel tutumlarını ölçen psikolojik bir yapıyı temsil eder. Bu yapı, öğrencilerin OÖM’ye atfettiği önemi, meclis başkanına duyulan saygıyı, meclis görevlerine katılma isteğini ve meclisin demokratik işlevselliğine olan inancı içeren çeşitli alt boyutlardan oluşmaktadır.

Ölçek, tutumu hem olumlu (demokrasinin önemi, hakları kullanma olanağı, kendine güven artışı) hem de olumsuz (görev almaktan huzursuz olma, uygulamayı saçma bulma) ifadelerle ele alarak, öğrencilerin OÖM’ye dair karmaşık algılarını kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Geçerlik

Okul Öğrenci Meclisi Tutum Ölçeği’nin (OMTÖ) geçerlik çalışmaları kapsamında, ölçeğin en önemli göstergelerinden biri olan ayırt edicilik analizi gerçekleştirilmiştir. Bu analizde, her bir maddenin ölçek toplam puanı ve alt ölçeklerin toplam puanları üzerindeki ayırt etme gücü ayrı ayrı hesaplanmıştır. Ayırt edicilik analizi, maddelerin ölçülmek istenen özelliği ne kadar iyi temsil ettiğini göstermektedir.

Uygulanan prosedürde, öğrencilerin ölçekten aldıkları toplam puanlar sıralanmıştır. Bu sıralama sonucunda, en yüksek puan alan öğrencilerin %27’si (n=102) “üst çeyrek” grubu ve en düşük puan alan öğrencilerin %27’si (n=102) “alt çeyrek” grubu olarak belirlenmiştir. Daha sonra, bu iki aşırı grubun madde ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olup olmadığını belirlemek amacıyla bağımsız gruplar t testi uygulanmıştır. Bu yöntem, maddelerin tutum düzeyi yüksek olan öğrenciler ile tutum düzeyi düşük olan öğrencileri başarılı bir şekilde ayırıp ayırmadığını kanıtlamıştır.

Güvenirlik

Okul Öğrenci Meclislerine ilişkin tutumların belirlenmesine yönelik geliştirilen 32 maddelik bu ölçeğin zamana göre değişmezliğini ve tutarlılığını sınamak amacıyla test tekrar test yöntemi kullanılmıştır. Bu güvenirlik analizinde, aynı ölçme aracı, araya belli bir süre (genellikle iki-üç hafta ile dört-altı hafta arasında değişen bir süre) girdikten sonra aynı öğrenci grubuna tekrar uygulanmıştır.

İki uygulama sonucunda elde edilen veriler arasındaki korelasyon katsayısı hesaplanarak ölçeğin zamana karşı ne kadar kararlı olduğu belirlenmiştir. Bu yöntemin başarısı için, iki uygulama arasındaki sürenin, ölçülen özellik bakımından cevaplayıcıların tutumlarında önemli bir değişime yol açmayacak kadar uzun, ancak öğrencilerin ilk uygulamadaki cevaplarını tam olarak hatırlamayacakları kadar kısa olması kritiktir.

Faktör Analizi

Sağlanan kaynak materyal, ölçeğin yapı geçerliğine dair detaylı bir Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (AFA/DFA) bilgisi içermemektedir. Ancak, ölçek geliştirme süreci bir yüksek lisans tezi kapsamında yürütüldüğünden, yapısal geçerlik çalışmalarının tezin tam metninde yer alması beklenmektedir. Kaynakta belirtilen geçerlik çalışması, temel olarak madde ayırt ediciliğine odaklanmıştır. Ölçeğin alt ölçeklere sahip olduğu bilgisi, çok boyutlu bir yapıyı işaret etmektedir, bu da faktör analizinin yapıldığını ancak sonuçlarının özet içeriğe dahil edilmediğini düşündürmektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün bir araştırmayla oluşturulmuştur)

Format: 5’li Likert Ölçeği (Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a kadar derecelendirme)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler

Yaş Grubu: Ortaokul öğrencileri (Genellikle 5. sınıftan 8. sınıfa kadar)

Popülasyon Detayları: Ortaokul öğrencileri. Geçerlik analizinde üst ve alt çeyrek grupları için n=102 öğrenci kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: 32 maddelik tutum ölçeği. Geçerlik için madde ayırt ediciliği ve güvenirlik için test-tekrar test yöntemi kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Öğrenci Meclisi, Tutum Ölçme, Güvenirlik, T Testi, Test-Tekrar Test, Likert Ölçeği, Marmara Üniversitesi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi (Sorumlu Yazar İletişim): [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2015

İzinler ve Ücret: Ölçek bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri için sorumlu yazar Gizem Yıldız Baklavacı ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım ücretleri hakkında bilgi mevcut değildir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki adresten indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: okul-ogrenci-meclisi-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Aşağıda ölçeğin geliştirilmesine temel teşkil eden akademik kaynak ve ilgili bağlantılar listelenmiştir:

• Baklavacı, Y, G. (2015). Ortaokul öğrencilerinin okul öğrenci meclislerine ilişkin tutumları (Yüksek Lisans tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.
• Tez Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Okul Öğrenci Meclisi Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

1. Okul öğrenci meclisi demokrasinin önemine inanmamı sağlar.
2. Okul öğrenci meclisi başkanına herkes saygı duyar.
3. Okul öğrenci meclisinde görev alma fikri beni huzursuz eder.
4. Okul öğrenci meclisi bize haklarımızı kullanma olanağı verir.
5. Erkeklerin okul öğrenci meclisine seçilmesi daha yararlı olur.
6. Okul öğrenci meclisi uygulaması bana saçma geliyor.
7. Okul öğrenci meclisi seçimleri sayesinde öğrencilerin kendine olan güveni artar.