Okul İklim ve Desteği Ölçeği

Özet

Okul İklim ve Desteği Ölçeği (OİDÖ), eğitim kurumlarında çalışan profesyonellerin, özellikle de öğretmenlerin, görev yaptıkları okuldaki algılanan iklimi ve kurumsal destek düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Ahmet Uysal tarafından 2018 yılında tamamlanan ve Fırat Üniversitesi’nde sunulan bir Doktora Tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin öğretim becerilerini etkileyen faktörler bağlamında okul çevresinin rolünü belirlemektir. Geliştirme aşamasında, ölçeğin psikometrik özellikleri titizlikle incelenmiş ve öğretmenlerin iş doyumunu, motivasyonunu ve nihayetinde öğretim kalitesini etkileyen destekleyici veya engelleyici okul ortamlarını değerlendirmesi hedeflenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Okul İklimi, Okul Desteği, Öğretmen Algısı, Kurumsal Destek, Sosyal Bilgiler Öğretmenleri, Psikometrik Geliştirme, Doktora Tezi

Yazarlar

Ahmet Uysal

Amaç

Okul İklim ve Desteği Ölçeği’nin temel amacı, eğitimcilerin çalıştıkları kurumun genel atmosferine ve kendilerine sunulan destek mekanizmalarına dair subjektif algılarını nicel olarak ölçmektir. Bu ölçek, okul yönetiminin öğretmenlere sağladığı mesleki ve duygusal desteği, meslektaşlar arasındaki işbirliği düzeyini ve okulun genel moral ve motivasyon düzeyini tespit etmek için tasarlanmıştır. Ölçek, özellikle Uysal’ın doktora çalışmasında Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin öğretim becerileri üzerindeki çevresel etkileri incelemek üzere kullanılmıştır.

Ölçek, eğitim araştırmacılarına ve okul yöneticilerine, okul ortamının iyileştirilmesi gereken alanlarını belirlemede somut veriler sunarak, öğretmenlerin performansını ve refahını artırmaya yönelik hedeflenmiş müdahalelerin geliştirilmesine yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Ölçek, iki temel psikolojik yapıyı ölçmektedir: Okul İklimi ve Okul Desteği. Okul İklimi, okulun kültürel, sosyal ve psikolojik atmosferini ifade eder; bu genellikle güven, saygı, adalet ve beklenti gibi unsurları içerir. Okul ikliminin pozitif olması, öğrenci başarısını ve öğretmen bağlılığını doğrudan etkileyen önemli bir değişkendir.

Okul Desteği boyutu ise, öğretmenlerin görevlerini başarıyla yerine getirebilmeleri için ihtiyaç duydukları kaynakların, geri bildirimlerin ve yönetimsel teşviklerin varlığını ölçer. Bu destek, yöneticilerden, meslektaşlardan ve kurumun genel politikalarından gelebilir. Ölçek, bu iki yapının birleşimini değerlendirerek, öğretmenlerin kendilerini ne kadar değerli ve etkili hissettiklerini ortaya koyan kapsamlı bir skor sunar.

Geçerlik

Okul İklim ve Desteği Ölçeği, bir doktora tezi kapsamında “Geliştirme” aşamasında olduğu için, yüksek düzeyde psikometrik titizlikle Geçerlik analizlerinin yapılmış olması beklenmektedir. Ancak, sağlanan kaynak özetinde bu analizlere dair spesifik istatistiksel sonuçlar (örneğin, yapı geçerliği için doğrulayıcı faktör analizi sonuçları veya ölçüt geçerliği) yer almamaktadır.

Geliştirme çalışmalarında tipik olarak kullanılan geçerlik yöntemleri arasında Kapsam Geçerliği (uzman görüşleri ile), Yapı Geçerliği (Faktör Analizi ile) ve Ayırt Edici Geçerlik bulunmaktadır. Ölçeğin tam geçerlik bulgularına ulaşmak için, referans verilen doktora tezinin tamamının incelenmesi gerekmektedir.

Güvenirlik

Sağlanan kaynak özetinde Güvenirlik katsayılarına dair spesifik bir bilgi (“-“) bulunmamaktadır. Ancak, geliştirme ölçeği olması nedeniyle, iç tutarlılık analizlerinin (Cronbach Alfa katsayısı) ve muhtemelen test-tekrar test güvenirlik çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır.

Psikometrik standartlara göre, bu tür bir ölçeğin kabul edilebilir düzeyde güvenilirliğe sahip olması için Cronbach Alfa değerinin genellikle 0.70’in üzerinde olması beklenir. Ölçeğin güvenirlik değerleri, orijinal Doktora Tezi içerisinde detaylıca açıklanmıştır.

Faktör Analizi

Okul İklim ve Desteği Ölçeği, geliştirme aşamasında olduğu için, ölçtüğü yapıları netleştirmek amacıyla mutlaka faktör analizine tabi tutulmuştur. Büyük olasılıkla, ölçeğin boyutlarını ortaya çıkarmak için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve yapısal geçerliğini test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

Bu analizler, ölçeğin Okul İklimi ve Okul Desteği gibi ana boyutlar altında hangi alt faktörlere (örneğin, yönetim desteği, meslektaş işbirliği, fiziksel çevre iklimi) ayrıştığını belirlemiştir. Faktör yükleri, özdeğerler ve açıklanan varyans yüzdeleri gibi detaylı istatistikler, tezin metodoloji bölümünde yer almaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Development Scale)

Format: Derecelendirme formatı (Likert tipi ölçek olduğu varsayılmaktadır, ancak kesin derecelendirme bilgisi kaynakta yer almamaktadır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler (Özellikle tez çalışmasında Sosyal Bilgiler Öğretmenleri)

Yaş Grubu: Yetişkinler (Çalışan öğretmen popülasyonu)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli ortaokul ve lise düzeyindeki okullarda görev yapan öğretmenler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği. Katılımcıların kendi okullarındaki iklim ve destek düzeyine dair algılarını belirtmeleri istenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Okul Yönetimi, Öğretmen Refahı, Kurumsal Algı, Psikometri, Fırat Üniversitesi, Geçerlik, Güvenirlik

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Fırat Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü (Tezin sunulduğu kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2018 yılında tamamlanan bir doktora çalışması kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanım izinleri ve telif hakları, sorumlu yazar Ahmet Uysal’a ve tezin sunulduğu Fırat Üniversitesi’ne aittir. Ticari olmayan akademik kullanımlar için izin alınması gerekebilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki adresten indirilebilir. The original PDF can be downloaded here: okul-iklim-ve-destegi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Uysal, A. (2018). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin öğretim becerilerini etkileyen faktörler (Yayınlanmamış doktora tezi). Fırat Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Elazığ.

Tezin YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerindeki bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Okul İklim ve Desteği Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri (soru listesi) kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen doktora tezinin tamamının incelenmesi gerekmektedir.