İşbirlikçi İklim Ölçeği

Özet

İşbirlikçi İklim Ölçeği, bireylerin çalıştıkları veya bulundukları eğitimsel/örgütsel ortamdaki işbirliğine dayalı çalışma kültürünü ve bu kültürün algılanışını ölçmek amacıyla tasarlanmış bir psikometrik araçtır. Ölçeğin Türkçe’ye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması İbrahim Limon ve Mehmet Durnalı tarafından 2017 yılında gerçekleştirilmiştir. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne uygunluğunu ve yapısal bütünlüğünü koruduğunu göstermiştir. Ölçek, 5’li Likert Ölçeği formatında olup, toplamda 17 maddeden ve dört farklı alt boyuttan oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

İşbirlikçi İklim, Psikometri, Örgütsel İklim, Geçerlik, Güvenirlik, Uyarlama, Mehmet Durnalı.

Yazarlar

İbrahim Limon, Mehmet Durnalı

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, işyeri veya eğitim ortamlarında mevcut olan işbirliği düzeyini, destekleyici etkileşimleri ve ortak hedeflere ulaşma eğilimini bilimsel yöntemlerle ölçmektir. Bu sayede araştırmacılar, algılanan iklimin çalışan motivasyonu, performansı ve örgütsel bağlılık üzerindeki etkilerini inceleyebilirler.

Ölçeğin Türkçe’ye uyarlanması, Türkiye’deki akademisyenlere ve uygulayıcılara, işbirlikçi iklim kavramını uluslararası standartlarda, kültürel olarak geçerli ve güvenilir bir araçla ölçme imkanı sunmayı hedeflemiştir. Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini koruyarak Türk popülasyonunda kullanılabilirliğini kanıtlamıştır.

Yapı

Ölçek, bir kurum veya grup içerisindeki üyelerin ortak amaçlar doğrultusunda birbirleriyle ne ölçüde etkileşim kurduğunu ve karşılıklı destek sağladığını ifade eden İşbirlikçi İklim psikolojik yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle yüksek düzeyde güven, açık iletişim ve karşılıklı sorumluluk duygusu ile karakterize edilir.

Ölçek, işbirlikçi iklimin farklı yönlerini temsil eden dört temel alt boyuttan oluşmaktadır. Toplam 17 madde bu alt boyutlar arasında dağılmıştır. Bu çok boyutlu yapı, araştırmacıların sadece genel bir işbirliği düzeyi puanı elde etmesini değil, aynı zamanda iklimin hangi özel bileşenlerinin güçlü veya zayıf olduğunu detaylı olarak analiz etmesini sağlamaktadır.

Geçerlik

Limon ve Durnalı (2017) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe formunun yapı geçerliğini incelemeye odaklanmıştır. Çalışmanın sonuçları, ölçeğin orijinal yapısına uygun olarak dört faktörlü bir yapıyı desteklediğini göstermektedir. Bu bulgular, ölçek maddelerinin ölçmeyi amaçladığı işbirlikçi iklim yapısını Türk popülasyonunda da geçerli bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaktadır.

Uyarlama sürecinde, yapı geçerliği kanıtlarının elde edilmesi için genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gibi istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Makale, ölçeğin Türk kültürü için geçerli bir ölçüm aracı olduğunu bilimsel olarak desteklemektedir.

Güvenirlik

Uyarlama çalışması kapsamında, İşbirlikçi İklim Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirlik analizleri yapılmıştır. İç tutarlılık, ölçeği oluşturan 17 maddenin aynı yapıyı ne kadar homojen bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçeğin tutarlı sonuçlar ürettiği ve ölçüm hatasının kabul edilebilir düzeyde olduğunu işaret eder.

Çalışmanın başlığı (Geçerlik ve güvenirlik çalışması) ölçeğin güvenirlik kanıtlarının sunulduğunu belirtmekle birlikte, kaynakta spesifik güvenirlik katsayılarına dair detaylar yer almamaktadır. Ancak, yayımlanan akademik makale, ölçeğin güvenilir bir araç olarak kullanılabileceğini onaylamaktadır.

Faktör Analizi

İşbirlikçi İklim Ölçeği’nin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla faktör analizleri uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin 17 maddesinin beklenen dört alt boyutta gruplandığını doğrulamıştır. Bu dört faktörlü yapı, ölçeğin çok boyutlu doğasını koruduğunu ve her bir alt boyutun işbirlikçi iklimin farklı bir yönünü ölçtüğünü göstermiştir.

Elde edilen faktör yükleri ve model uyum indeksleri, Türkçe formun orijinal ölçeğin teorik yapısıyla yüksek düzeyde örtüştüğünü kanıtlamaktadır. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin teorik temellere dayalı olarak bilimsel araştırmalarda kullanılmasına olanak tanır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Dört alt boyut ve 17 madde içeren öz bildirim ölçeği. Derecelendirme, 5 kademeli Likert Ölçeği şeklindedir.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yetişkinler, öğretmenler veya örgütsel/akademik ortamlardaki çalışanlar.

Age Group: Belirtilmemiş (Genellikle 18 yaş ve üzeri yetişkin popülasyon).

Population Details: Ölçek, Türkiye’de geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılarak Türk popülasyonu için kullanıma sunulmuştur.

Test Methodology: 5’li Likert Tipi Derecelendirme (1= Kesinlikle Katılmıyorum – 5= Kesinlikle Katılıyorum)

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Psikoloji, İşyeri İklimi, Eğitim Yönetimi, Psikolojik Ölçek, İşbirliği.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Mehmet Durnalı)

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin kullanımı için gerekli izinlerin alınması amacıyla sorumlu yazar Mehmet Durnalı ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir. Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır.

Uyarlama makalesine DergiPark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dökümanı burada indirilebilir: isbirlikci-iklim-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Limon, İ. ve Durnalı, M. (2017). İşbirlikçi İklim Ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Sakarya University Journal of Education, 7 (2), 282-294.

[quads id=5]

İşbirlikçi İklim Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, telif hakları nedeniyle bu akademik girişte açıkça listelenmemektedir. Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme (1= Kesinlikle Katılmıyorum – 5= Kesinlikle Katılıyorum) ile yanıtlanan, dört alt boyuta dağılmış toplam 17 ifadeden oluşmaktadır.

• Toplam Madde Sayısı: 17
• Alt Boyut Sayısı: 4