Öğretmenlik Meslek Etik İlkeleri Ölçeği

Özet

Öğretmenlik Meslek Etik İlkeleri Ölçeği, 2008 yılında Özden Kepenek tarafından Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde tamamlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirme amacıyla oluşturulmuş psikometrik bir araçtır. Ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin mesleki uygulamalarında ne ölçüde etik ilkelere bağlı kaldıklarını ve bu ilkelerin, özellikle örgütsel vatandaşlık davranışına olan etkisini ölçmektir. Ölçek, 5’li Likert tipi ölçek kullanılarak puanlanmaktadır. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda ölçeğin tek boyutlu bir yapı sergilediği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmenlik etiği, meslek ilkeleri, etik, örgütsel davranış, örgütsel vatandaşlık davranışı, psikometrik araç, ölçek geliştirme.

Yazarlar

Özden KEPENEK

Amaç

Ölçeğin birincil amacı, öğretmenlerin mesleki rollerini yerine getirirken uymaları gereken etik standartlara olan bağlılık düzeylerini sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Bu ölçek, özellikle tez çalışmasında, öğretmenlerin etik ilkelere uyum düzeylerinin, okul ortamındaki örgütsel vatandaşlık davranışları üzerindeki potansiyel etkisini incelemek üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, eğitim yönetimi ve psikoloji alanlarında, etik değerlerin çalışan performansı ve örgütsel iklim üzerindeki etkilerini araştıran çalışmalar için temel bir ölçüm aracı sağlamaktadır.

Yapı

Öğretmenlik Meslek Etik İlkeleri Ölçeği, öğretmenlik mesleğinin temelini oluşturan etik ilkeler yapısını ölçmektedir. Bu yapı, öğretmenlerin öğrencilere, meslektaşlarına, kuruma ve topluma karşı sergilediği dürüstlük, sorumluluk, adalet ve profesyonellik gibi davranışsal normları kapsamaktadır.

Ölçek, öğretmenlerin etik karar verme süreçlerini ve mesleki etik standartlara ne ölçüde uyduklarını belirleyerek, eğitim kurumlarında etik kültürü değerlendirmeye olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla SPSS 15 istatistik programı kullanılarak faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Analizler sonucunda ölçeğin başlangıçta birden fazla boyuta ayrılma eğilimi göstermesine rağmen, istatistiksel olarak baskın bir tek boyutlu yapıya sahip olduğu tespit edilmiştir.

Danışman görüşleri ve elde edilen verilerin yakınlığı göz önünde bulundurularak, ölçeğin kavramsal bütünlüğünü korumak amacıyla mevcut haliyle, yani tek boyutlu bir araç olarak kullanılmasına karar verilmiştir. Bu karar, ölçeğin ölçtüğü yapının (Öğretmenlik Meslek Etik İlkeleri) tek ve kapsamlı bir kavramsal bütünlük oluşturduğu varsayımını güçlendirmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını ve güvenilirliğini saptamak amacıyla yaygın olarak kullanılan Cronbach’ın alfa katsayısı hesaplanmıştır. Bu katsayı, bir ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ölçme derecesini gösteren temel bir güvenirlik göstergesidir.

Yüksek bir Cronbach’ın alfa değeri, ölçek maddelerinin tutarlı olduğunu ve güvenilir ölçümler sağladığını işaret etmektedir. Çalışmada elde edilen alfa katsayısı, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir (Kesin alfa değeri kaynak metinde belirtilmemiştir, ancak güvenirlik analizi yöntemi teyit edilmiştir).

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliliğini test etmek için faktör analizi yöntemi uygulanmıştır. Analiz, SPSS 15 istatistik yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir.

Analizin temel bulgusu, ölçeğin beklenen alt boyutlar yerine güçlü bir şekilde tek bir boyutta toplandığıdır. Bu sonuç, Öğretmenlik Meslek Etik İlkeleri kavramının, ölçülen örneklemde ayrık alt bileşenler yerine yekpare bir yapı olarak algılandığını göstermektedir. Bu nedenle, ölçek uygulamada tek boyutlu bir yapı olarak değerlendirilmiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: 5’li Likert Tipi Ölçek (1=hiçbir zaman – 5=her zaman)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkin (Mesleğini icra eden öğretmenler)

Popülasyon Detayları: Çalışma, Kocaeli ilinde görev yapan öğretmenler örnekleminde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli değerlendirme (Self-Report)

Anahtar Kelimeler

Meslek etiği, Cronbach Alfa, yapı geçerliği, tek boyutluluk, öğretmen, faktör analizi, yüksek lisans tezi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Tez dönemi itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2008

İzinler ve Ücret: Ölçek, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş olup, akademik çalışmalarda kullanımı için tezin yazarına atıf yapılması gerekmektedir. Ticari kullanım ve izinler için yazar ile iletişime geçilmelidir.

Ölçeğin orijinal tez içeriğine Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ogretmenlik-meslek-etik-ilkeleri-olcegi-toad.pdf.

Kaynaklar

• Kepenek, Ö. (2008). Öğretmenlik meslek etik ilkelerinin örgütsel vatandaşlık davranışına etkisi (Kocaeli ili örneği) (Yüksek lisans tezi). Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.

Öğretmenlik Meslek Etik İlkeleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Orijinal maddeler için yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.