Öğretmenlerin Çok Kültürlü Tutum Ölçeği

Özet

Öğretmenlerin Çok Kültürlü Tutum Ölçeği (ÖÇKTÖ), orijinal adı Teacher Multicultural Attitude Survey (TMAS) olan psikometrik bir aracın Türkçe diline uyarlanmış versiyonudur. Bu ölçek, öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının çok kültürlü eğitim ortamlarına yönelik sahip oldukları tutumları, inançları ve farkındalık düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2008 yılında G. Ar-Toprak tarafından bir yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir.

ÖÇKTÖ, eğitim sisteminde artan kültürel çeşitliliğe karşı öğretmenlerin ne kadar hazırlıklı ve olumlu bir yaklaşıma sahip olduğunu değerlendirmede kritik bir rol oynar. Bu sayede, öğretmen eğitim programlarının çok kültürlü yeterlilikler açısından geliştirilmesi hedeflenir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen tutumları, Çok Kültürlü Eğitim, kültürel yeterlilik, tutum Ölçek, TMAS, uyarlama.

Yazarlar

Uyarlama Yazarı: Ar-Toprak, G. (2008).

Amaç

Öğretmenlerin Çok Kültürlü Tutum Ölçeği’nin temel amacı, mevcut veya gelecekteki öğretmenlerin, etnik, dilsel, dini veya sosyoekonomik farklılıklara sahip öğrencilere karşı sergiledikleri genel tutumları sistematik olarak değerlendirmektir. Ölçek, öğretmenlerin sınıf içi çeşitliliği bir zorluk yerine bir zenginlik olarak görüp görmediklerini belirlemeye yardımcı olur.

Bu araç, öğretmenlerin çok kültürlü konulara ilişkin kişisel farkındalıklarını, kültürel hassasiyetlerini ve farklı kültürlerden gelen öğrencilerin ihtiyaçlarını karşılama konusundaki algılanan yeterliliklerini ölçmek için tasarlanmıştır. Elde edilen veriler, hizmet öncesi ve hizmet içi öğretmen eğitim programlarında iyileştirmeler yapmak üzere kullanılabilir.

Yapı

ÖÇKTÖ, psikolojik olarak çok kültürlü tutum (multicultural attitudes) yapısını ölçmektedir. Bu yapı genellikle üç temel bileşenden oluşur:

• Bilişsel Bileşen: Öğretmenin kültürel çeşitlilik hakkındaki bilgisi ve inançları (örneğin, kültürel farklılıkların öğrenmeyi nasıl etkilediği hakkındaki bilgisi).
• Duygusal Bileşen: Öğretmenin farklı kültürlere karşı hissettiği duygusal tepkiler ve hassasiyet (örneğin, kültürel farklılıklara karşı kaygı veya rahatlık düzeyi).
• Davranışsal Bileşen: Öğretmenin çok kültürlü ortamlarda etkili bir şekilde çalışmak için sergilemeye hazır olduğu eylemler ve yeterlilikler.

Ölçeğin orijinal yapısında (TMAS), genellikle bu tutumların farklı boyutlarını temsil eden alt faktörler bulunmaktadır. Türkçe uyarlama çalışmasında bu faktör yapısının Türk örnekleminde de korunup korunmadığı incelenmiştir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında (Ar-Toprak, 2008), yapının Türk kültürüne ve eğitim sistemine uygunluğunu saptamak amacıyla çeşitli geçerlik analizleri gerçekleştirilmiştir.

Genellikle uyarlama çalışmalarında, yapı geçerliğini test etmek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılır. Bu analizler, maddelerin teorik olarak öngörülen faktörler altında toplanıp toplanmadığını gösterir. Ayrıca, ölçeğin diğer benzer yapılarla ilişkisini inceleyen ölçüt bağımlı geçerlik çalışmaları da rapor edilmiş olmalıdır (örneğin, kültürel empati veya genel kültürel yeterlilik ölçekleriyle korelasyonlar). Detaylı geçerlik bulguları, ilgili yüksek lisans tezi içerisinde yer almaktadır.

Güvenirlik

Öğretmenlerin Çok Kültürlü Tutum Ölçeği’nin Türkçe formunun iç tutarlılığını belirlemek amacıyla güvenirlik analizleri yapılmıştır. Uyarlama çalışmasında en yaygın kullanılan yöntem, Cronbach Alfa katsayısının hesaplanmasıdır.

Yüksek bir Cronbach Alfa değeri (genellikle .70 ve üzeri), ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Ayrıca, test-tekrar test güvenilirliği gibi yöntemlerle ölçeğin zaman içindeki değişmezliği de incelenmiş olabilir. Bu istatistiksel bulgular, ölçeğin Türkiye’deki öğretmen popülasyonu için ne kadar güvenilir olduğunu ortaya koyar.

Faktör Analizi

Ar-Toprak (2008) tarafından yürütülen uyarlama çalışması, Teacher Multicultural Attitude Survey (TMAS) ölçeğinin orijinal faktör yapısının Türkçe örneklemde yeniden üretilip üretilemediğini incelemeyi amaçlamıştır. Orijinal ölçek genellikle çok kültürlü tutumun birden fazla alt boyutunu ölçen çok faktörlü bir yapıya sahiptir.

Faktör analizi sonuçları, Türkçe formun kaç faktörden oluştuğunu, bu faktörlerin ne kadar varyansı açıkladığını ve her bir maddenin hangi faktöre yüklendiğini detaylandırmaktadır. Bu analizler, ölçeğin yapısal geçerliğini destekleyen temel kanıtlardır ve ölçeğin puanlanma biçimini belirler.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme (Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a kadar).

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmenler ve Öğretmen Adayları

Age Group: Yetişkin (Eğitim fakültesi öğrencileri ve aktif çalışan öğretmenler)

Population Details: Türkiye’de çeşitli okullarda veya eğitim fakültelerinde görev yapan/öğrenim gören bireyler.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Questionnaire). Katılımcılar, çok kültürlü konulara ilişkin maddelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen, Tutum, Çok Kültürlülük, Eğitim Psikolojisi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Psikometri.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Çalışma, Tokat, Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde tamamlanmıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Uyarlama çalışması 2008 yılında tamamlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanım izni ve ücret bilgileri için uyarlama yazarının (Ar-Toprak, G.) akademik kurumu veya orijinal ölçek yazarları ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik amaçlı kullanımlarda genellikle izin alınması yeterlidir.

Kaynaklar

Aşağıdaki referans, Öğretmenlerin Çok Kültürlü Tutum Ölçeği’nin Türkçe uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışmasını içermektedir:

• Ar-Toprak, G. (2008). Öğretmenlerin Çok Kültürlü Tutum Ölçeği’nin ( Teacher Multicultural Attitude Survey) güvenirlik ve geçerlik çalışması (Yüksek lisans tezi). Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tokat.

Bu çalışmaya ait tez kaydına YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ogretmenlerin-cok-kulturlu-tutum-olcegi-teacher-multicultural-attitude-survey-toad.pdf

Öğretmenlerin Çok Kültürlü Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için Ar-Toprak (2008) tarafından hazırlanan yüksek lisans tezi incelenmelidir.