Öğretmenlerin Bit Tutumları Ölçeği

Özet

Öğretmenlerin BİT Tutumları Ölçeği, M. Kemal Aydın ve A. Semerci tarafından 2017 yılında öğretmenlerin Bilgi ve İletişim Teknolojilerine (BİT) yönelik tutumlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Bu ölçek geliştirme çalışması, öğretmenlerin mesleki yaşamlarında teknolojiyi kullanmaya karşı gösterdikleri eğilimleri, algıları ve duygusal tepkileri sistematik bir şekilde değerlendirmeyi hedeflemektedir. Ölçek, 16 maddeden oluşmakta ve iki temel alt boyutu içermektedir. Derecelendirme formatı olarak 5’li Likert tipi kullanılmıştır.

Ölçeğin geliştirilme süreci, ilgili literatür taraması ve uzman görüşleri alınarak gerçekleştirilmiş, elde edilen veriler psikometrik analizlere tabi tutularak yapı geçerliği ve güvenirliği test edilmiştir. Bu çalışma, özellikle Türkiye’deki eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin teknoloji entegrasyonuna verdikleri tepkileri anlamak açısından önemli bir kaynak sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen tutumları, BİT, ölçek geliştirme, psikometrik özellikler, eğitim teknolojileri, teknoloji entegrasyonu.

Yazarlar

M. Kemal Aydın, A. Semerci

Amaç

Öğretmenlerin BİT Tutumları Ölçeği’nin temel amacı, eğitim-öğretim süreçlerinde Bilgi ve İletişim Teknolojilerinin kullanımına yönelik öğretmenlerin sahip olduğu olumlu veya olumsuz tutumları belirlemek için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sağlamaktır. Bu amaç doğrultusunda, ölçek, öğretmenlerin teknolojiye olan inançlarını, değer atfettikleri noktaları ve teknoloji kullanımına yönelik isteklilik düzeylerini nicel olarak ölçmeye odaklanmıştır.

Eğitim sistemlerinde teknolojinin hızla yayılması, öğretmenlerin bu araçlara karşı sergilediği tutumların başarının anahtarı olduğunu göstermektedir. Bu nedenle, ölçek, eğitim yöneticilerine ve politika yapıcılara, öğretmenlerin teknolojiye adaptasyon süreçlerini destekleyici stratejiler geliştirmede kullanılabilecek somut veriler sunmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Ölçek, öğretmenlerin BİT’e yönelik tutumlarını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Toplam 16 maddeden oluşan bu ölçek, yapılan faktör analizi sonucunda iki ayrı alt boyuta ayrılmıştır. Bu alt boyutlar genellikle teknolojiye yönelik duygusal tepkileri (örneğin, kaygı veya güven) ve bilişsel değerlendirmeleri (örneğin, fayda algısı veya kullanım zorluğu) temsil etmektedir.

Ölçeğin yapısal modeli, öğretmen tutumlarının sadece tek bir genel faktörden ibaret olmadığını, aksine farklı yönlerinin bulunduğunu göstermektedir. Bu iki alt boyut, öğretmenlerin BİT entegrasyonuna yönelik karmaşık tepkilerini daha detaylı analiz etme imkanı sunar.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme makalesinde detaylı olarak sunulmuştur. Yapı geçerliğini sağlamak amacıyla genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, 16 maddenin ölçeğin teorik yapısına uygun olarak iki faktör altında toplandığını doğrulamıştır.

Ölçek geliştirme sürecinde ayrıca kapsam geçerliğinin sağlanması için uzman görüşlerine başvurulmuş, maddelerin ölçülmek istenen yapıyı ne derecede temsil ettiği değerlendirilmiştir. Kaynakçada spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, yayınlanan akademik çalışma bu psikometrik sürecin titizlikle yürütüldüğünü işaret etmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık katsayılarının hesaplanmasıyla gerçekleştirilmiştir. Geliştirme çalışmalarında genellikle Cronbach Alfa (

α

) katsayısı kullanılarak maddelerin birbirleriyle tutarlılığı incelenmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin tutarlı sonuçlar ürettiğini ve maddelerin aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.

Her ne kadar bu kaynakta doğrudan güvenirlik katsayıları listelenmemiş olsa da, akademik bir dergide yayınlanmış olması, güvenirlik analizlerinin yapıldığını ve kabul edilebilir düzeyde güvenirlik elde edildiğini varsaymaktadır. Ölçeğin alt boyutları için ayrı ayrı güvenirlik katsayılarının raporlanmış olması muhtemeldir.

Faktör Analizi

Öğretmenlerin BİT Tutumları Ölçeği, faktör analizi sonucunda toplam 16 maddelik nihai forma ulaşmıştır. Bu maddeler, ölçeğin teorik yapısıyla uyumlu olan 2 alt boyutta toplanmıştır. Faktör yüklerinin kabul edilebilir düzeyde olması, maddelerin ilgili faktörleri güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Faktör analizi, ölçeğin yapı geçerliğini destekleyen en önemli kanıtlardan biridir. Elde edilen iki faktörlü yapı, öğretmenlerin BİT’e yönelik tutumlarının iki temel boyutta incelenmesi gerektiğini ortaya koymuştur; bu boyutlar genellikle BİT’in eğitimdeki değerine yönelik inançlar ve BİT kullanımına yönelik kişisel yeterlilik/kaygı düzeyleridir.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme (Development)

Format: 16 madde, 2 alt boyut. Yanıtlama 5’li Likert tipi ölçek üzerinden yapılmaktadır (Örneğin: Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkin (Profesyonel)

Popülasyon Detayları: Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı çeşitli kademelerdeki okullarda görev yapan öğretmenler.

Test Metodolojisi: Bireysel olarak uygulanan öz bildirim envanteri.

Anahtar Kelimeler

Eğitim teknolojisi, öğretmen yeterlilikleri, teknoloji entegrasyonu, tutum ölçümü, pedagojik yaklaşımlar, psikometrik ölçek.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: M. Kemal Aydın

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Makalenin yayınlandığı tarihte sorumlu yazarın bağlı olduğu kurum adresi (Detay verilmemiştir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Aydın ve Semerci tarafından 2017 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için genellikle yazarlara atıf yapılması gerekmektedir. Ticari veya geniş ölçekli uygulamalar için sorumlu yazar M. Kemal Aydın ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylarına aşağıdaki kaynaktan ulaşılabilir. Ayrıca, ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıda belirtilmiştir.

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: ogretmenlerin-bit-tutumlari-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Aydın, M. K. ve Semerci, A. (2017). Öğretmenlerin Bit Tutumları Ölçeğinin geliştirilmesi. Milli Eğitim, 213, 155-176.

• Makalenin yayınlandığı dergi bağlantısı: dhgm.meb.gov.tr (Milli Eğitim Dergisi Sayı 213)

Öğretmenlerin BİT Tutumları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte ölçeğin maddeleri (soruları) yer almamaktadır. Ölçek, toplam 16 maddeden ve 2 alt boyuttan oluşmaktadır. Detaylı maddelere ulaşmak için ilgili akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.