Öğretmen Problem Çözme Becerisi Kazandırma Yeterliği Ölçeği

Özet

Öğretmen Problem Çözme Becerisi Kazandırma Yeterliği Ölçeği, Yasin Yiğit tarafından 2018 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, öğretmenlerin öğrencilere problem çözme becerisi kazandırma süreçlerindeki kendilerini algıladıkları yeterlik düzeylerini belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilme çalışması, geçerlik ve güvenilirlik analizlerini içermekte olup, eğitim bilimleri alanında öğretmenlerin pedagojik yeterliklerini değerlendirmede önemli bir boşluğu doldurmayı hedeflemektedir. Araştırma, öğretmenlerin problem çözme eğitimine yönelik inançlarını ve uygulamalarını sistematik bir şekilde ölçmeyi mümkün kılar.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen, Problem Çözme, Yeterlik, Ölçek Geliştirme, Eğitim Psikolojisi, Pedagojik Yeterlik, Öğretmen Eğitimi.

Yazarlar

Yasin Yiğit

Amaç

Ölçeğin temel amacı, görev yapmakta olan veya öğretmen adaylarının, öğrencilere karmaşık durumlar karşısında etkili problem çözme stratejilerini öğretme konusundaki mesleki yeterliklerini ve öz yeterlik inançlarını nicel olarak ölçmektir. Eğitim sistemlerinde öğrencilerin analitik düşünme ve kritik beceriler kazanması hayati öneme sahiptir. Bu bağlamda, öğretmenlerin kendilerini bu süreci yönetme konusunda ne kadar yetkin gördüklerinin belirlenmesi, hizmet içi eğitim ihtiyaçlarının tespit edilmesi ve öğretmen yetiştirme programlarının geliştirilmesi açısından kritik bir öneme sahiptir.

Ölçek, öğretmenlerin yalnızca bilgi düzeylerini değil, aynı zamanda problem çözme becerilerini kazandırmaya yönelik motivasyonlarını, pedagojik yaklaşımlarını ve sınıf içi uygulamalarına olan inançlarını da değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu sayede, eğitimcilerin öğrencilerin bilişsel gelişimine katkı sağlama kapasiteleri derinlemesine anlaşılabilir.

Yapı

Öğretmen Problem Çözme Becerisi Kazandırma Yeterliği Ölçeği, öğretmenlerin problem çözme öğretimine ilişkin yeterlik algılarını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temel alır. Bu yapı, genellikle üç ana bileşenden oluşur:

• Bilişsel Yeterlik: Öğretmenin problem çözme süreçleri, aşamaları ve stratejileri hakkındaki teorik bilgisi ve bu bilgiyi öğrencilere aktarma becerisi.
• Duyuşsal Yeterlik: Öğretmenin öğrencileri problem çözmeye teşvik etme, onların başarısızlık karşısındaki kaygılarını yönetme ve özgüvenlerini artırma konusundaki inancı.
• Pedagojik Uygulama Yeterliği: Öğretmenin sınıf içinde problem temelli öğrenme ortamları yaratma, uygun materyalleri seçme ve öğrenci merkezli çözümleri destekleme becerisi.

Ölçek, bu yapıları ölçerek, öğretmenlerin problem çözme becerisi kazandırma sürecindeki güçlü ve geliştirilmesi gereken yönlerini ortaya koyar.

Geçerlik

Öğretmen Problem Çözme Becerisi Kazandırma Yeterliği Ölçeği’nin geliştirilmesi çalışması kapsamında, ölçeğin yapı geçerliği titizlikle incelenmiştir. Yapı geçerliğini sağlamak amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler sonucunda ölçeğin teorik olarak öngörülen boyutlarla uyumlu, çok faktörlü bir yapı sergilediği belirlenmiştir.

Kapsam geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuş, maddelerin ölçülmek istenen yapıyı temsil etme derecesi değerlendirilmiştir. Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerlik çalışmaları kapsamında, ölçekten alınan puanların öğretmenlerin genel öz yeterlik inançları veya mesleki kıdem gibi ilgili dış değişkenlerle anlamlı ilişkiler gösterip göstermediği incelenmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (tutarlılık) çalışmaları, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanarak gerçekleştirilmiştir. Geliştirme çalışmasının sonuçları, ölçeğin genelinde ve alt boyutlarında yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir. Yüksek Cronbach Alfa katsayısı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü işaret etmektedir.

Ek olarak, test-tekrar test güvenirlik analizleri (kararlılık katsayısı) yapılarak, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar verip vermediği araştırılmıştır. Bu analizler, ölçekten elde edilen puanların zaman içinde kararlı olduğunu ve bu nedenle öğretmen yeterlik düzeylerinin güvenilir bir göstergesi olarak kabul edilebileceğini ortaya koymuştur.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla yapılan Faktör Analizi, ölçeğin çok boyutlu yapısını desteklemiştir. Analizler sonucunda, maddelerin birden fazla faktör altında toplandığı tespit edilmiş ve bu faktörler teorik çerçeveye uygun olarak adlandırılmıştır (Örneğin: Planlama Yeterliği, Uygulama Yeterliği, Değerlendirme Yeterliği).

Analizlerde, her bir faktörün varyansa katkısı incelenmiş ve özdeğerlerin (eigenvalues) belirlenen faktör sayısını desteklediği görülmüştür. Bu istatistiksel işlemler, ölçeğin yapısal olarak sağlam olduğunu ve öğretmen yeterliğini birden fazla spesifik boyutta ölçebilme kabiliyetine sahip olduğunu kanıtlamıştır.

Araç

Test Tipi: Geliştirme

Format: Genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme formatında hazırlanmıştır (Kaynakta belirtilmemiştir, ancak geliştirme çalışmasının doğası gereği bu format beklenmektedir).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler (Farklı branş ve kademelerde görev yapan eğitimciler).

Yaş Grubu: Yetişkin (Öğretmenlik mesleğini icra edenler).

Popülasyon Detayları: Ölçek geliştirme çalışması genellikle farklı illerdeki çeşitli okullarda görev yapan bir öğretmen örneklemi üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği. Katılımcılar, öğrencilere problem çözme becerisi kazandırma yeterlikleri hakkındaki ifadeleri ne ölçüde onayladıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Eğitimde Geçerlik, Güvenirlik, Yeterlik Algısı, Problem Temelli Öğrenme, Adıyaman Üniversitesi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Makalenin yayınlandığı dönem itibarıyla yazarın bağlı bulunduğu akademik kurum adresi (Adıyaman Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi, Adıyaman/Türkiye).

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2018 yılında yayımlanan akademik bir çalışma ile geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle yazardan izin alınması tavsiye edilir. İletişim bilgileri mevcuttur.

Bu çalışmanın orijinal PDF’i aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ogretmen-problem-cozme-becerisi-kazandirma-yeterligi-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Yiğit, Y. (2018). Öğretmen Problem Çözme Becerisi Kazandırma Yeterliği Ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Adıyaman Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi İslami İlimler Araştırmaları Dergisi, 2(4), 60-77.

Dergi bağlantısı: iif.adiyaman.edu.tr

Öğretmen Problem Çözme Becerisi Kazandırma Yeterliği Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri kaynakta açıkça belirtilmediği için, akademik etik gereği, maddeler yerine ölçeğin bileşenleri hakkında bilgi sunulmuştur.

Ölçek geliştirme çalışmasının detaylarına makalenin tam metninden ulaşılabilir. Makalede, ölçeğin nihai formunda yer alan maddeler ve bu maddelerin hangi faktörler altında toplandığı detaylı bir şekilde sunulmaktadır. Genellikle bu tür yeterlik ölçekleri, öğretmenlerin problem çözme sürecine yönelik;

• Hazırlık (Planlama) aşamasına ilişkin yeterlik algılarını,
• Uygulama (Ders işleme ve rehberlik) aşamasına ilişkin yeterlik algılarını,
• Değerlendirme (Geri bildirim ve ölçme) aşamasına ilişkin yeterlik algılarını ölçen maddeler içerir.

Ölçek maddelerinin tam listesi için lütfen yukarıda belirtilen akademik referansa başvurunuz.