Çatışma Çözme Becerisi Ölçeği

Özet

Çatışma Çözme Becerisi Ölçeği (ÇÇBÖ), Ömür Gürdoğan-Bayır ve Murat Gültekin tarafından 2019 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, bireylerin kişilerarası çatışmaları etkili ve yapıcı bir şekilde yönetme ve çözme yeteneklerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle eğitim bilimleri ve psikoloji alanlarında, bireylerin sosyal yeterlilik düzeylerini ve çatışma yönetim stratejilerini belirlemek üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilmesi aşamasında, kapsamlı ölçek geliştirme süreçleri takip edilmiş ve geçerlik ile güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Çatışma çözme, beceri, psikolojik ölçüm, ölçek geliştirme, sosyal yeterlilik, psikometrik analiz, eğitim psikolojisi.

Yazarlar

Ömür Gürdoğan Bayır, Murat Gültekin.

Amaç

Çatışma Çözme Becerisi Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin günlük yaşamda karşılaştıkları anlaşmazlık durumlarında sergiledikleri çözümleme yaklaşımlarını sistematik bir şekilde ölçmektir. Ölçek, araştırmacılara ve uygulayıcılara, özellikle genç yetişkinler ve üniversite öğrencileri gibi hedef grupların, işbirliği, uzlaşma, rekabet, kaçınma ve ödün verme gibi farklı çatışma çözme stratejilerini ne ölçüde kullandıklarını belirleme imkanı sunar. Elde edilen veriler, çatışma yönetimi becerilerini geliştirmeye yönelik eğitim programlarının planlanmasında kritik bir rol oynamaktadır.

Yapı

Bu ölçek, bireyin sosyal etkileşimlerde karşılaştığı gerginlik durumlarını algılama, bu durumlara duygusal tepki verme ve sonuç odaklı davranışlar sergileme kapasitesini kapsayan çok boyutlu bir yapıyı ölçer. Çatışma çözme becerisi, sadece sorunu ortadan kaldırmayı değil, aynı zamanda ilişkileri korumayı ve her iki tarafın ihtiyaçlarını dikkate almayı gerektiren karmaşık bir psikolojik yapı olarak ele alınmaktadır. Ölçeğin alt boyutlarının, bireylerin çatışmaya yönelik tutumlarını ve tercih ettikleri eylem biçimlerini temsil etmesi beklenmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirilme çalışması (Gürdoğan-Bayır ve Gültekin, 2019), aracın ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla kapsamlı geçerlik analizlerini içermiştir. Orijinal kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, geliştirme sürecinde yapı geçerliği çalışmalarına ağırlık verildiği varsayılmaktadır. Bu çalışmalar tipik olarak, faktör analizi yoluyla ölçek maddelerinin kuramsal alt boyutlarla uyumunu kontrol etmeyi ve ilgili dış kriterlerle korelasyonunu incelemeyi içerir.

Güvenirlik

Çatışma Çözme Becerisi Ölçeği’nin güvenirlik çalışmaları, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmiştir. Yayınlanan makalenin başlığı, güvenirlik çalışmasının yapıldığını açıkça belirtmektedir. Güvenirlik, genellikle iç tutarlılık katsayıları (özellikle Cronbach Alfa) hesaplanarak sağlanmıştır. Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı temel yapıyı ölçmekte ne kadar başarılı olduğunu gösterir. Ayrıca, zamana bağlı kararlılığı incelemek üzere test-tekrar test yönteminin kullanıldığı da tahmin edilmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme aşamasında, yapısal geçerliği tesis etmek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. İlk olarak Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile ölçeğin kaç boyuttan oluştuğu belirlenmiş ve maddelerin bu boyutlara dağılımı incelenmiştir. Ardından, elde edilen faktör yapısının teorik modele uygunluğunu test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmış olabilir. Bu analizler, çatışma çözme becerisinin alt boyutlarının (örneğin, problem çözme odaklılık, duygusal düzenleme, pasiflik) birbirinden ayrışan ancak ilişkili yapılar olduğunu doğrulamaya hizmet eder.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün bir Türkçe ölçek geliştirme çalışmasıdır).

Format: Derecelendirme (Kaynakta spesifik derecelendirme bilgisi yer almamakla birlikte, psikometrik standartlara uygun olarak Likert tipi bir derecelendirme formatı kullanıldığı varsayılmaktadır).

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri veya genç yetişkinler (Akademik yayın bağlamına göre çıkarım yapılmıştır).

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri.

Popülasyon Detayları: Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışması genellikle üniversitelerin farklı fakültelerinden öğrencileri içeren bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli Likert tipi maddelerden oluşan bir envanterdir. Katılımcılar, çatışma durumlarına dair ifadeler karşısında kendi davranışlarını ne sıklıkta sergilediklerini belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Çatışma yönetimi, psikolojik değerlendirme, sosyal beceriler, Likert ölçeği, Gürdoğan-Bayır, Gültekin, Anadolu Journal of Educational Sciences International.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Ömür Gürdoğan Bayır için: [email protected]

Yazışma Adresi: Anadolu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eskişehir, Türkiye (Yazarın bağlı olduğu kurumdan çıkarım yapılmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019 (Geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yayınlandığı yıl).

İzinler ve Kullanım: Ölçek, akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazarın izniyle kullanılabilir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Akademik geliştirme ölçeği olduğu için, genellikle araştırma amaçlı kullanımlarda ücret talep edilmemektedir.

Orijinal makalenin PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: catisma-cozme-becerisi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Gürdoğan-Bayır, Ö., ve Gültekin, M. (2019). Çatışma Çözme Becerisi Ölçeği’nin geçerlik ve güvenirlik çalışması. AJESI – Anadolu Journal of Educational Sciences International, 9(1), 214-239. doi: 10.18039/ajesi.520843

Çatışma Çözme Becerisi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri orijinal kaynakta açıkça belirtilmemiştir. Maddelerin tam listesi için lütfen Gürdoğan-Bayır ve Gültekin (2019) tarafından yayımlanan makaleye başvurunuz.