Öğretmen Eşitlik Algısı Ölçeği

Özet

Öğretmen Eşitlik Algısı Ölçeği (ÖEAÖ), eğitim bağlamında öğretmenlerin eşitlik kavramına yönelik algılarını ve bu algıların okuldaki uygulamalara yansımasını ölçmek amacıyla 2020 yılında Orhun Kaptan tarafından geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, eğitim sistemlerinde adalet ve öğretmenler arasındaki mesleki eşitlik algısının belirlenmesi için sağlam bir psikometrik araç sunmayı amaçlamaktadır. Ölçeğin geliştirme çalışması, Türkiye’deki öğretmen örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiş olup, yapı geçerliği ve güvenirlik analizleri ile desteklenmiştir.

ÖEAÖ, öğretmenlerin hem öğrenci muamelesinde hem de kurumsal kararlar ve kaynak dağıtımındaki eşitlik durumuna dair subjektif değerlendirmelerini kapsamaktadır. Ölçek, eğitim politikalarının ve okul yönetimlerinin eşitlikçi yaklaşımlarının öğretmenler tarafından nasıl algılandığını nicel olarak ortaya koymakta önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Eşitlik Algısı, Eğitimde Adalet, Öğretmen Algıları, Psikometrik Geliştirme, Ölçek Geliştirme, Eşitlik.

Yazarlar

Orhun Kaptan

Amaç

Öğretmen Eşitlik Algısı Ölçeği’nin temel amacı, öğretmenlerin okul ortamında deneyimledikleri ve gözlemledikleri eşitlik düzeyine ilişkin algılarını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu algıların anlaşılması, okul ikliminin iyileştirilmesi, öğretmen motivasyonunun artırılması ve öğrenci başarısının desteklenmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Ölçek, aynı zamanda, eğitim araştırmacılarına, öğretmenlerin mesleki gelişim ihtiyaçlarını ve kurumsal adalet beklentilerini belirlemede kullanılabilecek standardize edilmiş bir araç sağlamayı hedeflemektedir. Elde edilen veriler, eğitim yöneticilerinin eşitlikçi politikalar oluşturmasına ve uygulamasına rehberlik edebilir.

Yapı

ÖEAÖ, öğretmenlerin eşitlik algısını çok boyutlu bir yapı olarak ele almaktadır. Bu psikolojik yapı, sadece fırsat eşitliğini değil, aynı zamanda öğretmenlerin öğrencilere yönelik farklı muamelelerini ve kaynakların dağıtılmasındaki adaleti de içermektedir. Ölçeğin temel olarak aşağıdaki boyutları ölçtüğü varsayılmaktadır:

• Öğrenci Muamelesinde Eşitlik: Öğretmenlerin tüm öğrencilere (cinsiyet, sosyoekonomik durum, akademik başarı vb. fark etmeksizin) adil ve tarafsız yaklaştığına dair inançları.
• Kurumsal Adalet Algısı: Okul yönetiminin öğretmenler arasındaki görev dağılımı, terfi süreçleri ve kaynak tahsisinde ne kadar adil davrandığına dair algılar.
• Fırsat Eşitliği Desteği: Öğretmenin, eğitimde eşitliği sağlamak için kişisel olarak üstlendiği sorumluluk ve çabalar.

Geçerlik

Öğretmen Eşitlik Algısı Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, ölçeğin amaçlanan yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermek üzere yürütülmüştür. Kaptan (2020) tarafından yapılan çalışmada, öncelikle uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlanmıştır. Uzmanlar, ölçek maddelerinin eşitlik algısı yapısını yeterince temsil edip etmediğini değerlendirmiştir.

Yapı geçerliği ise hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin teorik olarak öngörülen çok boyutlu yapısını destekleyen iyi uyum indeksleri göstermiştir. Ayrıca, ölçeğin ilgili yapılarla (örneğin, örgütsel bağlılık veya iş tatmini) korelasyonları incelenerek ölçüt geçerliği de kısmen desteklenmiştir.

Güvenirlik

ÖEAÖ’nün güvenirlik analizleri, ölçeğin iç tutarlılığını ve zamana karşı kararlılığını değerlendirmiştir. İç tutarlılık güvenirlik katsayısı olarak Cronbach’s Alpha değeri hesaplanmıştır. Geliştirme çalışmasında, ölçeğin genel Cronbach’s Alpha değerinin kabul edilebilir düzeylerin (genellikle .80 ve üzeri) üzerinde olduğu rapor edilmiştir, bu da ölçek maddelerinin homojen bir yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Ek olarak, ölçeğin alt boyutları için de ayrı ayrı Cronbach’s Alpha değerleri hesaplanmış ve bu değerlerin de yüksek düzeyde iç tutarlılık sergilediği belirtilmiştir. Test-tekrar test güvenirlik çalışması yapılarak ölçek puanlarının zaman içinde kararlılığı da teyit edilmiştir.

Faktör Analizi

Öğretmen Eşitlik Algısı Ölçeği’nin yapısal özelliklerini belirlemek amacıyla faktör analizi kullanılmıştır. Geliştirme aşamasında, verilerin faktör analizi için uygunluğunu kontrol etmek üzere Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Barlett Sphericity testleri uygulanmış ve sonuçlar faktörleştirmeye uygun bulunmuştur.

Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), temel bileşenler analizi yöntemi ve Varimax döndürme tekniği kullanılarak gerçekleştirilmiştir. AFA sonuçları, ölçeğin, teorik çerçeveyle uyumlu, ayrık ve anlamlı faktörlerden oluştuğunu göstermiştir. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ise elde edilen faktör yapısının bağımsız bir örneklem üzerinde doğrulandığını ve modelin veri uyumunun mükemmel olduğunu ortaya koymuştur (örneğin, CFI, TLI ve RMSEA gibi uyum indeksleri referans değerleri sağlamıştır).

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Likert Ölçeği (Genellikle 5’li veya 7’li derecelendirme kullanılmıştır. Detaylı bilgi kaynakta mevcuttur.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmenler

Age Group: Yetişkinler (Eğitim sektöründe çalışan tüm yaş gruplarındaki öğretmenler)

Population Details: Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı çeşitli kademelerde (ilkokul, ortaokul, lise) görev yapan öğretmenler.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Questionnaire)

Anahtar Kelimeler

Öğretmen, Eğitim, Geçerlik, Güvenirlik, Psikometri, Faktör Analizi, Derecelendirme.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Mevcut değil (Kaynakta belirtilmemiştir)

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: İstanbul Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi, İstanbul, Türkiye (Araştırmanın yapıldığı tarihteki tahmini kurum bilgisi)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Orhun Kaptan tarafından 2020 yılında geliştirilmiş ve yayınlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı veya bilimsel araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Telif hakkı ve kullanım izinleri hakkında detaylı bilgi, yazarın makalesinde veya yukarıda belirtilen e-posta adresi aracılığıyla edinilebilir.

Test Yılı: 2020

Orijinal makalenin PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: ogretmen-esitlik-algisi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Kaptan, O. (2020). Öğretmen Eşitlik Algısı Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 53(2), 637-663. doi: 10.30964/auebfd.644761

Öğretmen Eşitlik Algısı Ölçeği Öğeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

(Ölçek maddeleri orijinal kaynakta açıkça belirtilmemiştir. Maddelerin tamamına erişim için yukarıda belirtilen akademik makalenin incelenmesi gerekmektedir.)