Eğitme-Öğretme Özyetkinlik Ölçeği

Özet

Eğitme-Öğretme Özyetkinlik Ölçeği (EÖÖÖ), 2014 yılında Adnan Kan tarafından öğretmen adaylarının eğitme ve öğretme süreçlerine yönelik sahip oldukları yeterlilik inançlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, öğretmen adaylarının sınıf yönetimi, öğretim stratejileri uygulama ve öğrenci katılımını sağlama gibi temel eğitim görevlerini başarıyla yerine getirebileceklerine dair algıladıkları kişisel yeterlilik düzeylerini belirlemeyi hedefler. Ölçek geliştirme çalışması, özyetkinlik kavramının eğitim bağlamındaki önemini vurgulamakta ve Türkiye’deki öğretmen yetiştirme programlarına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Eğitme-Öğretme Özyetkinliği, Özyetkinlik, Öğretmen Adayı, Ölçek Geliştirme, Eğitim Psikolojisi, Öğretmen Yeterlilikleri.

Yazarlar

Adnan Kan

Amaç

Eğitme-Öğretme Özyetkinlik Ölçeği’nin temel amacı, üniversitelerin eğitim fakültelerinde öğrenim görmekte olan öğretmen adaylarının, mesleki görevlerini yerine getirme becerilerine dair inançlarını geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek standart bir araç sunmaktır. Bu ölçek, adayların kendilerini hangi öğretim alanlarında daha yetkin hissettiklerini veya hangi alanlarda desteğe ihtiyaç duyduklarını tespit etmek için kullanılabilir.

Ölçek, adayların öz yeterlik algılarının çeşitli demografik ve eğitimsel değişkenlerle (örneğin, cinsiyet, bölüm, akademik başarı) ilişkisini incelemeyi ve bu algıların gelişimini izlemeyi kolaylaştırmaktadır. Araştırmacılar için, özyetkinlik düzeyinin mesleki performans ve motivasyon üzerindeki etkilerini analiz etmede önemli bir kaynak teşkil etmektedir.

Yapı

Ölçek, Albert Bandura’nın Sosyal Bilişsel Kuramı’na dayanan özyetkinlik (Self-Efficacy) yapısını ölçmektedir. Eğitme-öğretme özyetkinliği, bireyin öğretim görevlerini başarıyla tamamlamak için gerekli eylemleri organize etme ve yürütme yeteneğine dair inancıdır. Bu yapı genellikle iki ana bileşen etrafında şekillenir:

• Öğretim Yeterliliği: Öğrencilere etkili öğretim stratejileri sunma, materyal hazırlama ve ders içeriğini aktarma becerisine duyulan inanç.
• Sınıf Yönetimi Yeterliliği: Sınıf ortamını düzenleme, disiplini sağlama ve öğrenci davranışlarını yönetme becerisine duyulan inanç.

Ölçek, bu iki ana alanı kapsayacak şekilde maddeler içermektedir ve öğretmenlik mesleğinin gerektirdiği bilişsel, duyuşsal ve davranışsal yeterlilikleri hedeflemektedir.

Geçerlik

Ölçek geliştirme sürecinde, ölçeğin ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini belirlemek amacıyla kapsamlı geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Çalışmada yapı geçerliğini sağlamak için faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Maddelerin kuramsal yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini değerlendirmek amacıyla uzman görüşlerine başvurularak kapsam geçerliği sağlanmıştır.

Orijinal çalışmada (Kan, 2014), ölçeğin yapısal uygunluğunu doğrulamak için istatistiksel analizler yapılmıştır. Her ne kadar kaynak içerikte spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, ölçek geliştirme makaleleri genellikle KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) değeri ve Barlett Sferiklik Testi sonuçlarını sunarak verilerin faktör analizine uygunluğunu göstermektedir.

Güvenirlik

EÖÖÖ’nün güvenirliği, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını belirlemek amacıyla incelenmiştir. İç tutarlılık güvenirliği için en yaygın kullanılan yöntem olan Cronbach Alfa (α) katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek alfa katsayısı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek düzeyde tutarlılık gösterdiğini işaret eder.

Ölçeğin güvenirlik çalışmasında elde edilen Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin genel olarak güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir. Ayrıca, ölçeğin zaman içindeki kararlılığını incelemek amacıyla test-tekrar test yönteminin de kullanılmış olması muhtemeldir, ancak bu bilgi orijinal kaynakta açıkça belirtilmemiştir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal boyutlarını ortaya çıkarmak için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu mu olduğunu belirlemeye yardımcı olmuştur. Çalışmanın sonuçları, Eğitme-Öğretme Özyetkinlik Ölçeği’nin güçlü ve net faktör yapılarına sahip olduğunu göstermiştir.

Analiz sonucunda ortaya çıkan faktörler, ölçeğin kuramsal temelleriyle uyumlu olup, öğretmen adaylarının özyetkinliğini farklı alt boyutlarda (örneğin, Öğretim Etkinliği, Öğrenci Katılımını Yönetme) ayrıştırmaktadır. Bu ayrım, eğitim araştırmacılarının özyetkinliğin spesifik alanlarını daha derinlemesine incelemesine olanak tanır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek Geliştirme Çalışması) ve Öz Bildirim Ölçeği

Format: Likert Tipi Derecelendirme. (Orijinal çalışmada derecelendirme basamak sayısı belirtilmemiştir, ancak genellikle 5’li veya 6’lı Likert formatı kullanılır.)

Mevcut Dil: Türkçe (Turkish)

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri (Öğretmen Adayları)

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (Yaklaşık 18-25 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Ölçek, Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde öğrenim gören öğretmen adayları örnekleminde geliştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Veriler, gönüllü katılımcılardan öz bildirim yoluyla toplanmış, elde edilen veriler üzerinde geçerlik ve güvenirlik analizleri (AFA, Cronbach Alfa) gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmenlik Mesleği, Öğretmen Adayları, Faktör Yapısı, Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme, Mersin Üniversitesi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Mersin, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2014

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik araştırmalarda kullanılmak üzere geliştirilmiş olup, genellikle yazarın izniyle ücretsiz olarak kullanılabilir. Kullanım için Sorumlu Yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal makalesine Dergipark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: egitme-ogretme-ozyetkinlik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Kan, A. (2014). Öğretmen adaylarının eğitme-öğretme özyetkinliğine yönelik ölçek geliştirme ve eğitme-öğretme özyetkinlikleri açısından değerlendirilmesi (Mersin Üniversitesi Örneği). Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 035-050.

Eğitme-Öğretme Özyetkinlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri orijinal kaynak içerikte sağlanmamıştır.