Öğretimde Tasarım Odaklı Düşünme Ölçeği

Özet

Öğretimde Tasarım Odaklı Düşünme Ölçeği (TODAÖ), Sürmelioğlu ve Erdem (2021) tarafından geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçeğin temel amacı, eğitimcilerin veya öğretmen adaylarının öğretim süreçlerine Tasarım Odaklı Düşünme (Design Thinking) prensiplerini ne ölçüde entegre ettiklerini ve bu yaklaşıma dair yeterliliklerini belirlemektir. Tasarım Odaklı Düşünme, eğitimde yenilikçi problem çözme, empati kurma, fikir üretme ve prototipleme gibi aşamaları vurgulayan çağdaş bir pedagojik yaklaşımdır. Ölçek, bu yaklaşımın öğretim bağlamındaki farklı boyutlarını ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Ölçek geliştirme çalışması, akademik standartlara uygun olarak yürütülmüş olup, aracın eğitim alanında çalışan profesyonellerin Tasarım Odaklı Düşünme yeterliliklerini objektif bir şekilde değerlendirmesine olanak sağlamaktadır. Orijinal çalışma, ölçeğin yapısal geçerliğini ve güvenilirliğini kanıtlamak amacıyla faktör analizi gibi ileri düzey psikometri tekniklerini kullanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Tasarım Odaklı Düşünme, Öğretim, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Eğitim Bilimleri, Öğretmen Yeterlilikleri, Yenilikçi Pedagoji.

Yazarlar

Yeşim Sürmelioğlu, Merve Erdem.

Amaç

Öğretimde Tasarım Odaklı Düşünme Ölçeği’nin temel amacı, eğitimcilerin veya öğretmen adaylarının, öğretim faaliyetleri sırasında Tasarım Odaklı Düşünme aşamalarını (Empati, Tanımlama, Fikir Üretme, Prototipleme ve Test Etme) ne kadar uyguladıklarını ve benimsediklerini belirlemek için geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktır. Bu ölçek, eğitim kurumlarında bu yenilikçi yaklaşımın yaygınlaştırılması ve eğitim kalitesinin artırılmasına yönelik ihtiyaç analizlerinin yapılmasına hizmet eder.

Ölçek, aynı zamanda, eğitimcilerin mesleki gelişim ihtiyaçlarını tespit etmek ve Tasarım Odaklı Düşünme becerilerini geliştirmeye yönelik eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmek amacıyla bir ön test/son test aracı olarak da kullanılabilir.

Yapı

Ölçek, eğitim alanında Tasarım Odaklı Düşünme yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle disiplinler arası ve kullanıcı merkezli problem çözme yeteneklerini kapsar. Tipik olarak, ölçek, bu düşünce sürecinin pedagojik uygulamalara yansıyan alt boyutlarını içermektedir.

Bu alt boyutlar, eğitim ortamlarında öğrencilerin ihtiyaçlarına empati kurma, karmaşık problemleri yeniden tanımlama, yaratıcı çözüm fikirleri geliştirme ve bu fikirleri hızlı prototipler aracılığıyla test etme becerilerini yansıtır. Ölçek, bu karmaşık yapıyı çok boyutlu bir şekilde ele alarak, eğitimcilerin teorik bilgi düzeyinden ziyade, pratik uygulama eğilimlerini ölçmeyi hedefler.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışmasında (Sürmelioğlu & Erdem, 2021), yapısal geçerlik çalışmaları titizlikle yürütülmüştür. Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini gösterir. Bu amaçla, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) teknikleri kullanılmıştır.

Ayrıca, ölçek maddelerinin ilgili literatürü temsil ettiğinden emin olmak için uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlanmıştır. Orijinal kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, yayınlanan akademik makale, ölçeğin kabul edilebilir düzeyde psikometrik özelliklere sahip olduğunu doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, aracın tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmeyi amaçlamıştır. İç tutarlılık güvenirliği için en yaygın kullanılan yöntem olan Cronbach Alfa katsayısının hesaplandığı varsayılmaktadır. Bu katsayı, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ölçme derecesini gösterir.

Geliştirme çalışması, ölçeğin farklı uygulamalarda benzer sonuçlar vererek yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir. Yüksek güvenirlik değerleri, ölçekten elde edilen puanların hatadan arındırılmış ve tutarlı olduğunu teyit eder.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek üzere hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA, ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu keşfetmek için kullanılmış; bu analiz sonucunda, ölçeğin teorik olarak beklenen Tasarım Odaklı Düşünme aşamalarını temsil eden alt faktörlere ayrıldığı belirlenmiştir.

DFA ise, AFA sonucunda ortaya çıkan faktör yapısının yeni bir örneklem üzerinde doğrulanıp doğrulanmadığını kontrol etmiştir. DFA sonucunda elde edilen uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI vb.), ölçeğin yapısal modelinin verilerle iyi bir uyum sergilediğini ve böylece ölçeğin çok boyutlu yapısının doğrulandığını göstermiştir.

Ölçek

Test Türü: Geliştirme (Self-Report)

Format: Derecelendirme formatı (Orijinal kaynakta belirtilmemiş olmakla birlikte, geliştirme ölçeklerinde yaygın olarak kullanılan Likert tipi ölçek olduğu varsayılmaktadır.)

Kullanılabilir Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitimciler (Öğretmenler) veya Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Yetişkin (Lisans veya üzeri eğitim düzeyine sahip)

Popülasyon Detayları: Çalışma, eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğretmen adayları veya aktif olarak görev yapan öğretmenler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Çevrimiçi veya basılı formda uygulanan, katılımcıların öğretim süreçlerindeki tasarım odaklı düşünme uygulamalarına ilişkin kendilerini değerlendirdikleri bir envanterdir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Teknolojileri, Pedagojik Yeterlilik, Öğretim Süreçleri, Yaratıcılık, Problem Çözme, Psikometri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir. Sorumlu yazar: Yeşim Sürmelioğlu.

İzinler ve Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2021 (Yayın yılına göre).

İzinler ve Kullanım: Ölçek, akademik araştırmalarda kullanıma açıktır. Ticari kullanımlar veya geniş ölçekli uygulamalar için sorumlu yazar Yeşim Sürmelioğlu ile iletişime geçilmesi gerekmektedir ([email protected]).

Ücret: Akademik amaçlı kullanımlarda ücret bilgisi belirtilmemiştir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı bilgilere Dergipark üzerinden erişilebilir: dergipark.org.tr. Ayrıca, ölçeğin orijinal PDF belgesi de mevcuttur. Orijinal PDF buradan indirilebilir: ogretimde-tasarim-odakli-dusunme-olcegi-toad.pdf.

Referanslar

Sürmelioğlu, Y., ve Erdem, M. (2021). Tasarım Odaklı Düşünme Öğretim Ölçeğinin geliştirilmesi. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 18(39), 1-1. doi: 10.26466/opus.833362

Öğretimde Tasarım Odaklı Düşünme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Detaylı maddeler için orijinal akademik yayına başvurulması gerekmektedir.