Öğretim Materyallerinden Yararlanma Öz-Yeterlilik Ölçeği

Özet

Öğretim Materyallerinden Yararlanma Öz-Yeterlilik Ölçeği, 2011 yılında Özgen Korkmaz tarafından geliştirilmiş bir araçtır. Bu ölçek, eğitimcilerin ve öğretmen adaylarının, ders içeriğini desteklemek amacıyla çeşitli öğretim materyallerinin seçimi, tasarımı ve etkili kullanımı konusundaki öznel yeterlilik inançlarını ölçmeyi amaçlamaktadır. Geliştirme çalışması, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik özelliklerini kapsamlı bir şekilde incelemiştir. Ölçek, özellikle eğitim teknolojileri alanında çalışan profesyonellerin kendilerini ne derece yetkin gördüklerini belirlemek için kritik bir araç sunmaktadır.

Ölçek geliştirme süreci, ilgili literatür taraması, uzman görüşleri ve kapsamlı istatistiksel analizleri içermektedir. Bu sayede, öğretmenlerin materyal kullanımındaki inanç düzeylerini öz-yeterlilik teorisi çerçevesinde nicel olarak değerlendirmeye olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

Öz-yeterlilik, Öğretim Materyalleri, Eğitim Teknolojisi, Ölçek Geliştirme, Öğretmen Yeterliliği, Pedagojik Yeterlik, Eğitimde Ölçme.

Yazarlar

Özgen KORKMAZ

Amaç

Öğretim Materyallerinden Yararlanma Öz-Yeterlilik Ölçeği’nin temel amacı, öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının öğretim sürecinde görsel, işitsel ve teknolojik materyalleri kullanma becerilerine duydukları inanç düzeyini belirlemektir. Bu, onların öğrenme ortamlarını zenginleştirme ve öğrenci başarısını artırma kapasitelerini değerlendirmeye yardımcı olur.

Ölçek, aynı zamanda eğitim programlarının ve hizmet içi eğitimlerin, öğretmenlerin öğretim materyallerinin etkin kullanımına yönelik öz yeterliliklerini ne ölçüde geliştirdiğini değerlendirmek için bir tanı aracı olarak da kullanılabilir. Bu, eğitim politikalarının ve müfredatının geliştirilmesine katkı sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, Albert Bandura’nın Sosyal Bilişsel Teorisi’nden türetilen öz-yeterlilik yapısını ölçmektedir. Ölçeğin ölçtüğü spesifik yapı, bireyin belirli bir görev alanında (bu durumda öğretim materyallerini kullanma) başarılı olma yeteneğine olan inancıdır. Bu yapı, bilişsel, motivasyonel ve davranışsal süreçleri etkileyen güçlü bir psikolojik belirleyicidir.

Öğretim Materyallerinden Yararlanma Öz-Yeterlilik Ölçeği, genellikle öğretmen yeterliliklerinin teknolojik ve pedagojik boyutlarını kesiştiren çok boyutlu bir yapıyı ortaya koymaktadır. Bu yapı, yalnızca materyalin teknik bilgisine sahip olmayı değil, aynı zamanda bu materyali pedagojik amaçlara uygun olarak adapte etme ve uygulama inancını da kapsamaktadır.

Geçerlik

Korkmaz (2011) tarafından yürütülen geçerlik çalışmaları, ölçeğin amaçlanan yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Ölçeğin geçerliği, hem kapsam geçerliği (uzman görüşleri ile) hem de yapı geçerliği (istatistiksel yöntemlerle) incelenmiştir.

Yapı geçerliği analizleri, ölçek maddelerinin kuramsal olarak beklenen faktör yapısı altında toplandığını doğrulamak için kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin öz-yeterlilik kavramını öğretim materyalleri bağlamında tutarlı bir şekilde temsil ettiğini ortaya koymuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışması, iç tutarlılık katsayılarının hesaplanması yoluyla gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı maddelerle tutarlı sonuçlar üretme derecesini ifade eder.

İç tutarlılık güvenirlik analizinde, ölçeğin genelinde yüksek bir Cronbach Alfa katsayısı elde edilmiştir. Bu yüksek katsayı, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve tek bir yapıyı ölçmeye yönelik olduğunu göstermektedir. Çalışmada ayrıca test-tekrar test güvenirlik yöntemlerinin de kullanıldığı varsayılmaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla Faktör Analizi (FA) yöntemleri kullanılmıştır. Ölçek geliştirme aşamasında genellikle Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanarak maddelerin temel boyutları belirlenmiştir.

Bu analizler sonucunda, ölçeğin kaç alt boyuttan oluştuğu ve bu alt boyutların hangi maddeleri içerdiği netleştirilmiştir. Bu faktör yapısı, öğretmenlerin materyal kullanımına yönelik öz yeterliliklerinin birden fazla, ancak ilişkili boyutta ele alınması gerektiğini desteklemektedir.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme (Development)

Format: Likert tipi derecelendirme ölçeği (Tam detaylar kaynakta belirtilmektedir. Genellikle 5’li veya 6’lı Likert formatı kullanılır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler ve Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Yetişkin (Öğretmenlik mesleğini icra eden veya bu mesleğe hazırlanan bireyler)

Popülasyon Detayları: Ölçek, genellikle farklı branşlardan ve farklı mesleki deneyim seviyelerinden öğretmenler üzerinde test edilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim raporlama yöntemi. Katılımcılardan, öğretim materyallerini kullanma becerilerine ilişkin inanç düzeylerini belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Ölçek Geliştirme, Özgüven, Öğrenme Materyali, Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme, Öğretim Tasarımı, Pedagojik Yeterlik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2011 yılında yayımlanan akademik çalışma kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için yazar Özgen Korkmaz ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim bilgileri yukarıda verilmiştir. Ölçek, genellikle akademik araştırmalarda izin alınarak ücretsiz kullanılmaktadır.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detayları ERIC veri tabanında bulunabilmektedir: eric.ed.gov. Ayrıca, ölçeğin orijinal PDF’i aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ogretim-materyallerinden-yararlanma-oz-yeterlilik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Korkmaz, Ö. (2011). Study of validity and reliability of Self-efficacy Scale of Teaching Material Utilization. Educational Research and Review (ERR). 6(15):843-835.

Öğretim Materyallerinden Yararlanma Öz-Yeterlilik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler için yazarın orijinal makalesine (Korkmaz, 2011) başvurulması gerekmektedir.