Öğretim Elemanları İçin Bilimsel Davranışları Ölçeği

Özet

Öğretim Elemanları İçin Bilimsel Davranışları Ölçeği (ÖEİBDÖ), 1999 yılında Uğur Gürgan tarafından yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçeğin temel amacı, üniversite öğrencilerinin görüşleri doğrultusunda, öğretim elemanlarının sergilediği bilimsel davranışlar düzeyini ve kalitesini değerlendirmektir. Ölçek, özellikle akademik personelin bilimsel yaklaşım, tarafsızlık, eleştirel düşünme ve araştırma etiği gibi alanlardaki performansını öğrenci algıları üzerinden ölçmeyi hedefler. Geliştirme tipi bir ölçek olup, yükseköğretim kurumlarında akademik kalitenin artırılmasına yönelik geri bildirim sağlamak amacıyla tasarlanmıştır.

ÖEİBDÖ, akademik ortamda bilimsel metodolojiye uygunluğun ve öğretim elemanlarının rol model olma işlevinin ne ölçüde yerine getirildiğini belirlemek için kullanılan dörtlü Likert tipi bir derecelendirme sistemine sahiptir (1= hiçbir zaman – 4= her zaman). Ölçek, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü bünyesinde sunulan bir tez çalışmasının ürünüdür.

Anahtar Kelimeler

Öğretim elemanları, akademik personel, bilimsel davranışlar, öğrenci değerlendirmesi, üniversite, yüksek lisans tezi, psikometri, Likert ölçeği.

Yazarlar

Uğur Gürgan

Amaç

Öğretim Elemanları İçin Bilimsel Davranışları Ölçeği’nin birincil amacı, yükseköğretim kurumlarında görev yapan akademik personelin bilimsel süreçlere olan bağlılıklarını ve bu süreçleri öğrencilere aktarma biçimlerini sistematik olarak değerlendirmektir. Ölçek, öğrenci bakış açısıyla, öğretim elemanlarının ders içeriklerini bilimsel temellere oturtma, araştırma metodolojilerini kullanma, objektif olma ve eleştirel yaklaşımları teşvik etme gibi davranışlarını ölçer.

Bu değerlendirme aracı, üniversite yönetimlerine ve akademik birimlere, eğitim kalitesini artırma, personel gelişim ihtiyaçlarını belirleme ve akademik teşvik sistemlerini destekleme konularında somut veriler sunmayı amaçlamaktadır. Ölçek, aynı zamanda öğretim elemanlarının kendilerini geliştirmeleri gereken alanları görmeleri için de bir geri bildirim mekanizması görevi görür.

Yapı (Construct)

Ölçek, temel olarak akademik alandaki Bilimsel Davranışlar yapısını ölçmektedir. Bu yapı, sadece bilgi aktarımını değil, aynı zamanda bilimin temel ilkelerine uygun tutum ve uygulamaları da kapsar. Ölçülen temel boyutlar genellikle şunları içerir:

• Objektiflik ve Tarafsızlık: Öğretim elemanının kişisel görüşlerini bilimsel verilerden ayırma yeteneği.
• Eleştirel Düşünme Teşviki: Öğrencileri sorgulamaya, analiz etmeye ve farklı bakış açılarını değerlendirmeye yönlendirme.
• Araştırma Metodolojisine Bağlılık: Derslerde kullanılan bilgilerin güncel, güvenilir ve bilimsel yöntemlerle elde edilmiş olmasına dikkat etme.
• Etik İlkelere Uygunluk: Bilimsel dürüstlük ve akademik etik kurallarına riayet etme.

Ölçek, bu davranışların öğrencilere ne sıklıkta yansıtıldığını ve öğrenciler tarafından ne kadar etkili algılandığını değerlendirir, böylece akademik ortamın bilimsel kültürünü nicel hale getirir.

Geçerlik (Validity)

Ölçeğin kaynak referansında (yüksek lisans tezi özeti) spesifik geçerlik katsayıları veya detaylı analiz sonuçları doğrudan rapor edilmemiştir. Ancak, Geliştirme aşamasında bir ölçek olduğu göz önüne alındığında, orijinal tez çalışmasında kapsam geçerliği, yapı geçerliği ve/veya faktör analizi çalışmalarının yürütülmüş olması muhtemeldir.

Bir ölçeğin bilimsel standartlara uygun kabul edilmesi için, ölçülmek istenen yapıyı gerçekten ölçtüğünü kanıtlayan geçerlik çalışmalarının detaylı olarak sunulması kritik öneme sahiptir. İlgili geçerlik verilerine, yalnızca tezin tam metnine erişim sağlandığında (bkz. Kaynak/Referans bölümündeki YÖK Tez Merkezi bağlantısı) ulaşılabilir.

Güvenirlik (Reliability)

Kaynak verilerde ölçeğin güvenirlik (reliability) bilgileri (örneğin Cronbach Alfa katsayısı) belirtilmemiştir. Bir psikometrik araç olarak, Öğretim Elemanları İçin Bilimsel Davranışları Ölçeği’nin iç tutarlılığının ve zamana bağlı istikrarının (test-tekrar test güvenilirliği) orijinal tez çalışmasında incelenmiş olması beklenir.

Güvenirlik çalışmaları, ölçeğin tutarlı sonuçlar ürettiğini göstermek için elzemdir. Ölçeğin güvenirlik katsayıları hakkındaki spesifik bilgilere ulaşmak için, tezin metodoloji bölümünün incelenmesi gerekmektedir.

Faktör Analizi

ÖEİBDÖ, bir geliştirme ölçeği olduğu için, ölçtüğü bilimsel davranışlar yapısının alt boyutlarını belirlemek amacıyla Faktör Analizi yönteminin kullanıldığı varsayılmaktadır. Faktör analizi, ölçek maddelerinin hangi temel boyutlar altında toplandığını göstererek yapı geçerliğine katkıda bulunur.

Ancak, bu akademik girdide sunulan özette faktör yapısının detayları (örneğin, kaç faktör elde edildiği, faktör yükleri veya açıklanan varyans yüzdesi) yer almamaktadır. Ölçeğin nihai formunun ve alt boyutlarının anlaşılması için tezin veri analiz sonuçlarının incelenmesi gereklidir.

Enstrüman

Test Türü: Geliştirme (Yeni bir yapıya dayalı olarak özgün olarak tasarlanmıştır)

Format: Dörtlü Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri (Öğretim elemanlarını değerlendiren grup)

Yaş Grubu: Üniversite öğrencisi yaş grubu (Genellikle 18-25 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Ölçek, öğretim elemanlarının bilimsel davranışlarını ölçmek amacıyla, Balıkesir Üniversitesi’ndeki öğrencilerin görüşlerine dayanarak geliştirilmiştir. Uygulama Balıkesir Üniversitesi öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Katılımcılardan, öğretim elemanlarının bilimsel davranışları ne sıklıkta sergilediğini 4 aşamalı bir ölçekte belirtmeleri istenmiştir (1= hiçbir zaman – 4= her zaman).

Anahtar Kelimeler

Akademik değerlendirme, yükseköğretim kalitesi, öğrenci algısı, psikometrik özellikler, bilim etiği, 1999.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Veri kaynağında belirtilmemiştir (1999 Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü ile ilişkilidir).

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Ölçek, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir (Test Yılı: 1999). Akademik çalışmalar ve araştırmalar için kullanımı genellikle tezin yayımlandığı kurumun (YÖK ve Balıkesir Üniversitesi) telif hakları ve izin politikalarına tabidir.

Ölçeğin kullanımı için resmi izin alınması gerekebilir. İlgili izinler ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Uğur Gürgan ile yukarıdaki e-posta adresi üzerinden iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin tam metni ve detaylı metodoloji, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir durumdadır: tez.yok.gov.tr.

Ayrıca, ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ogretim-elemanlari-icin-bilimsel-davranislari-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Gürgan, U. (1999). Bilimsel davranışlar açısından öğretim elemanlarının öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi (Yüksek lisans tezi). Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balıkesir.

Öğretim Elemanları İçin Bilimsel Davranışları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Bu akademik giriş için sağlanan kaynak metin içerisinde ölçek maddeleri (itemler) bulunmamaktadır. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen yüksek lisans tezinin tam metnine başvurulması gerekmektedir.