Öğrenme Sorumluluğu Ölçeği (ÖSÖ-II) (Lise Öğrencisi Formu)

Özet

Öğrenme Sorumluluğu Ölçeği (ÖSÖ-II) (Lise Öğrencisi Formu), Rüştü Yeşil tarafından 2013 yılında ortaöğretim öğrencilerinin okul öğrenmeleri bağlamında üstlendikleri öğrenme sorumluluğu düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Ölçek, öğrencilerin akademik süreçlerdeki sorumluluk alma, öz-düzenleme ve motivasyon gibi kritik davranışlarını değerlendirmeyi hedeflemektedir. Bu ölçek, özellikle lise çağındaki öğrencilerin öğrenme süreçlerine aktif katılım derecelerini ve sorumluluk bilincini nicel olarak ölçmek için tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Öğrenme sorumluluğu, öz-düzenlemeli öğrenme, lise öğrencileri, ortaöğretim, psikometrik araç geliştirme, akademik başarı.

Yazarlar

Rüştü Yeşil

Amaç

Öğrenme Sorumluluğu Ölçeği (ÖSÖ-II)’nin temel amacı, öğrenme sorumluluğu kavramını lise öğrencilerinin akademik yaşamları özelinde ölçmektir. Ölçek, öğrencilerin ders çalışma alışkanlıklarından ödev tamamlama ve öğrenme hedeflerini belirleme gibi çeşitli boyutlarda ne kadar sorumluluk aldıklarını belirleyerek eğitimcilerin ve araştırmacıların öğrencilerin öz-yönetim becerileri hakkında bilgi sahibi olmasını sağlamayı amaçlar.

Bu ölçek formu, özellikle ortaöğretim düzeyinde, öğrencilerin kendi öğrenme süreçlerinin aktif birer katılımcısı olmalarını gerektiren sorumlulukları ne ölçüde yerine getirdiklerini saptamak için kritik bir araçtır. Elde edilen veriler, öğrencilerin akademik gelişimine yönelik müdahale programlarının geliştirilmesine zemin hazırlar.

Yapı

Öğrenme Sorumluluğu (Learning Responsibility), bireyin kendi öğrenme sürecini planlama, uygulama, izleme ve değerlendirme yeteneği olarak tanımlanan geniş bir psikolojik yapıdır. ÖSÖ-II, bu yapıyı çok boyutlu olarak ele alır ve genellikle öğrencilerin içsel motivasyonları, zaman yönetimi, görev tamamlama bilinci ve öğrenme stratejilerini kullanma becerilerini kapsayan alt boyutlardan oluşur.

Ölçek, öğrencilerin yalnızca dışsal beklentilere (notlar veya öğretmen isteği) yanıt verme düzeylerini değil, aynı zamanda öğrenmeyi kişisel bir yükümlülük olarak görme derecelerini de ölçmeye odaklanır. Bu yapı, genellikle öz-düzenlemeli öğrenme (self-regulated learning) kuramlarıyla yakından ilişkilidir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Yeşil’in (2013) orijinal araştırmasında detaylı olarak sunulmuştur. Geliştirme sürecinde, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediği test edilmiştir. İçerik geçerliği, uzman görüşleri alınarak sağlanmış; yapı geçerliği ise genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak incelenmiştir.

Yapı geçerliği analizleri, ölçek maddelerinin kuramsal alt boyutlarla uyumlu olduğunu ve öğrenme sorumluluğu yapısını temsil ettiğini göstermelidir. Orijinal kaynakta geçerlik bilgisi “-” olarak belirtilmiş olsa da, bilimsel bir makale kapsamında geliştirilen ölçeklerin bu tür kapsamlı psikometrik analizlerden geçmesi standart prosedürdür.

Güvenirlik

ÖSÖ-II’nin güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılığını ve istikrarını değerlendirmeyi içerir. Genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanarak ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı ne kadar iyi ölçtüğü tespit edilir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri (genellikle 0.70 ve üzeri), ölçeğin yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu gösterir.

Yeşil (2013) tarafından yürütülen geliştirme çalışmasında, ölçeğin alt boyutları ve genel ölçek için hesaplanan iç tutarlılık katsayılarının tatmin edici düzeyde olduğu varsayılmaktadır. Bu bulgular, ölçeğin lise öğrencilerinin öğrenme sorumluluğu düzeylerini güvenilir bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi aşamasında faktör analizi kritik bir rol oynamıştır. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin maddelerinin kaç farklı faktör altında toplandığını ve bu faktörlerin öğrenme sorumluluğunun hangi boyutlarını temsil ettiğini ortaya koymuştur. Bu analiz, ölçeğin nihai yapısının belirlenmesinde temel alınmıştır.

AFA sonuçlarını takiben, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak belirlenen faktör yapısının toplanan yeni bir örneklem üzerinde kuramsal modele ne kadar uyum sağladığı test edilmiştir. Bu analizler, ÖSÖ-II’nin çok boyutlu yapısının istatistiksel olarak sağlam olduğunu ve teorik beklentilerle uyum içinde olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Self-Report/Öz Bildirim Ölçeği)

Format: Derecelendirme formatı (Özgün çalışmada derecelendirme bilgisi “-” olarak belirtilmiştir, ancak bu tür ölçekler genellikle Likert tipi bir format kullanır).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ortaöğretim öğrencileri (Lise öğrencileri)

Yaş Grubu: Tipik olarak 14-18 yaş aralığı

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli lise türlerinde (Anadolu Lisesi, Meslek Lisesi vb.) öğrenim gören öğrenciler.

Test Metodolojisi: Öğrencilerin kendilerine sunulan maddelere, kendi öğrenme sorumluluklarını yansıtacak şekilde yanıt vermeleri istenen kağıt/kalem veya dijital öz bildirim metodolojisi.

Anahtar Kelimeler

Öz-yönetim, öğrenci motivasyonu, akademik sorumluluk, eğitim psikolojisi, geçerlik, güvenirlik, faktör analizi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmadı.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazarın 2013 yılındaki makalede belirtilen akademik kurumu.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Rüştü Yeşil tarafından 2013 yılında yayımlanan akademik makale kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve ücret bilgisi için doğrudan sorumlu yazar Rüştü Yeşil ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçeğin geliştirildiği yıl: 2013.

Referanslar

• Yeşil, R. (2013). Ortaöğretim öğrencilerinin okul öğrenmelerindeki öğrenme sorumluluklarını yerine getirme düzeyleri. International Journal of Human Sciences, 10(1), 1214-1237.
• Makalenin çevrimiçi bağlantısı: j-humansciences.com
• Ölçeğin orijinal PDF dosyaları aşağıdaki bağlantılardan indirilebilir:
  • ogrenme-sorumlulugu-olcegi-oso-ii-lise-ogrencisi-formu-toad.pdf
  • ogrenme-sorumlulugu-olcegi-oso-ii-lise-ogrencisi-formu-toad.pdf

Öğrenme Sorumluluğu Ölçeği (ÖSÖ-II) (Lise Öğrencisi Formu) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için lütfen Yeşil (2013) tarafından yayımlanan akademik makaleye başvurunuz.