Öğrenme Sorumluluğu Ölçeği (ÖSÖ-I) (Ortaokul Öğrencisi Formu)

Özet

Öğrenme Sorumluluğu Ölçeği (ÖSÖ-I), ortaokul düzeyindeki öğrencilerin öğrenme süreçlerine yönelik gösterdikleri sorumluluk düzeylerini belirlemek amacıyla Rüştü Yeşil tarafından geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, öğrencilerin akademik görevleri üstlenme, planlama yapma, çaba gösterme ve öğrenme sonuçlarını içsel olarak sahiplenme eğilimlerini ölçmeyi hedefler. Geliştirme çalışması, ölçeğin hedef kitle için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermek üzere tasarlanmıştır. Bu araç, eğitim araştırmacıları ve uygulayıcıları için öğrencilerin öz düzenleme ve sorumluluk becerilerini değerlendirmede önemli bir kaynak sunmaktadır.

ÖSÖ-I, özellikle 2013 yılında yayımlanan geçerlik ve güvenirlik çalışması ile alana kazandırılmıştır. Ölçeğin ortaokul öğrencisi formu, bu yaş grubunun bilişsel ve duyuşsal gelişim düzeylerine uygun olarak yapılandırılmıştır, böylece öğrenme sorumluluğu kavramının çok boyutlu doğasını yakalayabilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Öğrenme sorumluluğu, öz düzenleme, akademik başarı, ortaokul öğrencileri, psikometrik özellikler, eğitim psikolojisi.

Yazarlar

Rüştü Yeşil

Amaç

Öğrenme Sorumluluğu Ölçeği (ÖSÖ-I), ortaokul öğrencilerinin akademik bağlamda sergiledikleri sorumluluk davranışlarını sistematik bir şekilde ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin öğrenme eylemlerini ne ölçüde bilinçli ve bağımsız olarak yönettiklerini, karşılaştıkları zorluklar karşısında ne kadar sebat gösterdiklerini ve sonuçları kişisel çabalarına ne ölçüde atfettiklerini belirlemektir.

Bu araç, öğretmenlere ve okul psikologlarına öğrencilerin öğrenme motivasyonu ve öz yeterlik algıları hakkında derinlemesine bilgi sağlamayı hedefler. Elde edilen veriler, öğrencilerin sorumluluk düzeylerini artırmaya yönelik hedeflenmiş müdahale programlarının tasarlanmasında kritik rol oynamaktadır. Ölçek, öğrenme sorumluluğunu teşvik eden eğitim ortamlarının geliştirilmesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Öğrenme sorumluluğu, bireyin öğrenme hedeflerini belirlemesi, bu hedeflere ulaşmak için kaynakları yönetmesi ve sonuçlardan ders çıkarması süreçlerini kapsayan karmaşık bir yapıdır. ÖSÖ-I, bu yapıyı yansıtacak şekilde çok boyutlu olarak tasarlanmıştır. Kavramsal olarak, sorumluluk sadece ödevleri teslim etmekten ibaret olmayıp, aynı zamanda öğrenme sürecine aktif katılımı, hatalardan ders çıkarmayı ve ders dışı zamanlarda dahi öğrenme çabasını sürdürmeyi içerir.

Ölçek, muhtemelen planlama, izleme (monitörizasyon) ve değerlendirme alt boyutlarını içermektedir. Bu alt boyutlar, öğrencinin kendi öğrenme sürecinin aktif bir ajanı olarak hareket etme kapasitesini ölçer. Yapı geçerliği çalışmaları, ölçeğin teorik olarak varsayılan bu iç yapıyı doğru bir şekilde temsil ettiğini doğrulamayı amaçlamıştır.

Geçerlik

ÖSÖ-I’nin geçerlik çalışmaları, ölçek maddelerinin gerçekten öğrenme sorumluluğu yapısını ölçtüğünü kanıtlamak üzere yürütülmüştür. Yeşil (2013) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin yapı geçerliği, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. Bu analizler, maddelerin teorik olarak beklenen faktör yapısı altında toplandığını göstermiştir.

Kapsam geçerliği, uzman görüşleri alınarak sağlanmış; maddelerin ortaokul öğrencilerinin öğrenme sorumluluğu davranışlarını yeterince temsil edip etmediği incelenmiştir. Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerlik kapsamında, ölçek puanlarının öğrencilerin akademik başarıları veya öğretmen değerlendirmeleri gibi dış ölçütlerle anlamlı ilişkiler gösterip göstermediği de araştırılmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçüm sonuçlarının zamana ve farklı maddeler arasındaki tutarlılığa karşı ne kadar kararlı olduğunu belirlemek için yapılmıştır. Ölçeğin iç tutarlılığı, yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa katsayısı ile hesaplanmıştır. Yüksek Alfa değerleri (genellikle .70 ve üzeri), ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Ek olarak, test-tekrar test güvenirliği çalışması yapılarak, ölçek puanlarının belirli bir zaman aralığı sonunda kararlılığını koruyup korumadığı incelenmiştir. Bu tür çalışmalar, özellikle eğitim ortamlarında kullanılan psikolojik araçların güvenilirliğini sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır. Yeşil (2013) çalışmasında tatmin edici güvenirlik katsayıları rapor etmiştir.

Faktör Analizi

Öğrenme Sorumluluğu Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak için Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. İlk aşamada, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile ölçeğin kaç temel boyuttan oluştuğu ve maddelerin hangi faktörlere yüklendiği belirlenmiştir. Bu analizler, öğrenme sorumluluğu kavramının tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu mu olduğunu göstermiştir.

Genellikle AFA sonuçlarını takiben, belirlenen faktör yapısının hedef popülasyonda uygunluğunu doğrulamak için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları, kabul edilebilir uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI vb.) ile ölçeğin yapısal modelinin verilerle uyumlu olduğunu kanıtlamıştır. Bu süreç, ÖSÖ-I’nin teorik yapısının empirik verilerle desteklendiğini göstermektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Yeni bir psikometrik ölçek geliştirme çalışmasıdır.)

Format: Likert tipi ölçek formatı kullanılmıştır. Öğrenciler, ifadelerle ne ölçüde hemfikir olduklarını gösteren bir derecelendirme sistemi üzerinden yanıt verirler.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ortaokul Öğrencileri

Yaş Grubu: Genellikle 5. sınıftan 8. sınıfa kadar olan öğrencileri kapsar (yaklaşık 10-14 yaş).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli ortaokullarda öğrenim gören öğrencilerden oluşan örneklem grubu üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim raporlama metodolojisi kullanılmıştır. Öğrenciler, kendilerine sunulan her bir maddeye ilişkin kişisel görüşlerini ve davranışlarını derecelendirirler.

Anahtar Kelimeler

Öğrenme motivasyonu, faktör analizi, öz yeterlik, sorumluluk, okul başarısı, derecelendirme ölçeği.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazarın akademik yayında belirttiği kurumsal iletişim bilgileri geçerlidir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Yayın Yılı: 2013

Kullanım İzinleri: Ölçek, akademik araştırmalarda ve eğitim amaçlı uygulamalarda genellikle yazarın izni veya kaynak gösterilmesi koşuluyla kullanılabilir. Ticari kullanımlar için yazarla iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Ölçeğin kendisi akademik yayınlarda açıkça belirtilen bir ücret bilgisine sahip değildir.

Kaynaklar

Yeşil, R. (2013). School Learning Responsibility Scale’s validity and reliability study (for primary school students). Mevlana International Journal of Education (MIJE), 3(4), 1-14.

Makalenin orijinal bağlantısı: acarindex.com

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: ogrenme-sorumlulugu-olcegi-oso-i-ortaokul-ogrencisi-formu-toad.pdf

Ölçeğin orijinal PDF’inin yedek bağlantısı: ogrenme-sorumlulugu-olcegi-oso-i-ortaokul-ogrencisi-formu-toad.pdf

Öğrenme Sorumluluğu Ölçeği (ÖSÖ-I) (Ortaokul Öğrencisi Formu) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Sağlanan kaynak içerikte ölçek maddeleri bulunmamaktadır. Maddeler, Yeşil (2013) tarafından yayımlanan orijinal makalede yer almaktadır.