Öğrencinin Okula Bağlılığı Ölçeği

Özet

Öğrencinin Okula Bağlılığı Ölçeği (ÖOBÖ), öğrencilerin okullarına karşı geliştirdikleri çok boyutlu bağlılık düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu çalışma, ölçeğin orijinal yapısının Türk kültürüne uyarlanması sürecini kapsamaktadır. Ölçek, özellikle ortaokul ve lise düzeyindeki Türk öğrencilerin davranışsal, duygusal ve bilişsel boyutlardaki okula bağlılık seviyelerini geçerli ve güvenilir bir şekilde belirlemeyi hedeflemektedir. Uyarlama çalışması, ölçeğin faktör yapısını incelemek için ileri istatistiksel yöntemler kullanmıştır.

Ölçek 35 maddeden oluşmakta olup, öğrencilerin okul ortamına, akademik başarıya ve sosyal ilişkilere yönelik tutumlarını değerlendirmektedir. Ölçeğin Türkçeye uyarlanması, eğitim psikolojisi ve rehberlik alanında öğrenci başarısı ve motivasyonu araştırmalarına önemli katkılar sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Okula bağlılık, öğrenci bağlılığı, uyarlama, psikometrik özellikler, geçerlik, güvenirlik, ergenlik, Türkiye

Yazarlar

Emine Önen

Amaç

Öğrencinin Okula Bağlılığı Ölçeği’nin temel amacı, ortaokul ve lise düzeyindeki Türk öğrencilerin okula yönelik çok boyutlu bağlılık düzeylerini belirlemek ve bu ölçüm aracını Türk kültürüne özgü geçerlik ve güvenirlik kanıtlarıyla kazandırmaktır. Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik yapısının Türk örnekleminde korunup korunmadığını test etmeyi amaçlamıştır.

Ölçek, eğitimcilerin ve psikolojik danışmanların, öğrencilerin okuldan kopma risklerini erken tespit etmelerine, akademik motivasyonlarını anlamalarına ve okula katılımı artırıcı müdahale programları geliştirmelerine bilimsel bir zemin sunmaktadır.

Yapı

Ölçek, psikolojideki okul bağlılığı (school engagement) yapısını ölçmektedir. Okul bağlılığı, öğrencilerin okul hayatına aktif katılımlarını ifade eden çok boyutlu bir yapıdır. Bu bağlılık genellikle şu alt boyutları içerir: bilişsel bağlılık (öğrenmeye ve çaba göstermeye istekli olma), duygusal bağlılık (okul, öğretmenler ve arkadaşlara yönelik olumlu hisler) ve davranışsal bağlılık (kurallara uyma, derslere katılma ve ödev yapma).

Ölçeğin orijinal yapısının altı faktörlü olduğu belirtilmektedir. Bu altı faktörlü yapı, okul bağlılığının farklı yönlerini derinlemesine inceleme imkanı sunarak, araştırmacılara detaylı analiz yapma olanağı sağlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, yapısal geçerliği kanıtlamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Yapılan kapsamlı bir seri DFA neticesinde, ölçeğin orijinalinde bulunan altı faktörlü yapının Türk ortaokul ve lise öğrencileri örnekleminde de doğrulandığı tespit edilmiştir.

Bu sonuç, ölçeğin maddelerinin, kuramsal olarak ölçmesi beklenen altı farklı boyutu Türk kültürü içinde de başarılı bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir. Bu bulgu, ölçeğin yapı geçerliğinin güçlü bir kanıtıdır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliğine ilişkin spesifik istatistiksel değerler (örneğin, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı) kaynak içerikte doğrudan belirtilmemiştir. Ancak, psikometrik açıdan sağlam bir uyarlama çalışmasının bir parçası olarak, bu tür güvenirlik analizlerinin yapılmış olması beklenir.

Gelecek çalışmalarda, ölçeğin iç tutarlılık düzeyinin yanı sıra, test-tekrar test güvenirliği gibi zaman içindeki kararlılığını gösteren ek güvenirlik kanıtlarının sunulması, ölçeğin bilimsel sağlamlığını daha da artıracaktır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, uyarlama çalışmasında kritik bir aşama olan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemiyle incelenmiştir. DFA, ölçeğin maddelerinin, teorik olarak belirlenmiş altı faktör altında toplanıp toplanmadığını istatistiksel olarak test etmiştir.

DFA sonuçları, ölçeğin Türk örnekleminde de orijinal ölçeğin altı faktörlü yapısını koruduğunu açıkça göstermiştir. Bu, ölçeğin çok boyutlu yapısının kültürel bağlamda da geçerli ve tutarlı olduğunu teyit etmektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Adaptation)

Format: Öz bildirim raporu (Self-report). Ölçek 35 maddeden oluşmaktadır.

Dil: Türkçe

Derecelendirme: Dörtlü Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır. (1=büyük ölçüde katılıyorum ve 4=büyük ölçüde katılmıyorum).

Puanlama Yönü: Puanlama, 1’den 4’e doğru gitmektedir; burada yüksek puanlar genellikle bağlılığın düşük olduğunu (4=büyük ölçüde katılmıyorum) veya bağlılığın ölçülen boyutuna göre değişen bir durumu işaret etmektedir. Maddelerin ters puanlanıp puanlanmadığına dikkat edilmelidir.

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (Ortaokul ve Lise öğrencileri)

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi (Genellikle 11-18 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Türk ortaokul ve lise öğrencileri.

Test Metodolojisi: Kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanabilir. Bireysel veya grup uygulamasına uygundur.

Anahtar Kelimeler

Öğrenci bağlılığı, psikometrik araç, faktör analizi, Türk kültürü, eğitim psikolojisi, ergenlik, 35 madde

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Testin Uyarlama Yılı: 2014

İzinler ve Kullanım Ücreti: Kullanım izinleri ve ücret bilgisi için sorumlu yazar Emine Önen ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ek Bilgi: Ölçeğin orijinal PDF belgesi şu adresten indirilebilir: ogrencinin-okula-bagliligi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Önen, E. (2014). Öğrencinin Okula Bağlılığı Ölçeği: Türk ortaokul ve lise öğrencileri için uyarlama çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 5(42), 221-234.

Öğrencinin Okula Bağlılığı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu bölüme ait ölçek maddeleri, kaynak içerikte açıkça listelenmemiştir. Maddelerin tamamına, referansta belirtilen akademik makale veya sorumlu yazar aracılığıyla ulaşılabilir.