Öğrenci Problem Çözme Hakkında Düşünme Ölçeği

Özet

Öğrenci Problem Çözme Hakkında Düşünme Ölçeği (ÖPÇHDÖ), orijinal adı Student Thinking About Problem Solving Scale (STAPSS) olan bir psikometrik aracın Türkçe diline uyarlama çalışmasıdır. Bu ölçek, öğrencilerin matematik veya genel akademik bağlamdaki problem çözme süreçlerine yönelik bilişsel ve üstbilişsel (metabilişsel) düşünme biçimlerini, tutumlarını ve stratejilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, öğrencilerin bir problemi çözerken nasıl düşündüklerini, hangi yaklaşımları benimsediklerini ve problem çözme becerilerine olan inançlarını ölçerek eğitim araştırmalarına önemli katkılar sağlamaktadır.

Masal, Takunyacı ve Agaç (2013) tarafından gerçekleştirilen bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye’deki öğrenci popülasyonları için kültürel ve dilsel olarak geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabilmesini sağlamıştır. Ölçek, özellikle eğitim psikolojisi ve matematik eğitimi alanlarında öğrencilerin üst düzey düşünme becerilerinin incelenmesi için kritik bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Öğrenci Problem Çözme Hakkında Düşünme Ölçeği, STAPSS, Problem Çözme, Metabiliş, Üstbiliş, Eğitim Psikolojisi, Öğrenci Değerlendirmesi, Uyarlama.

Yazarlar

Ercan Masal, Mehmet Takunyacı, Gülen Agaç

[quads id=5]

Amaç

Öğrenci Problem Çözme Hakkında Düşünme Ölçeği’nin temel amacı, öğrencilerin problem çözme eylemi sırasında sergiledikleri düşünce biçimlerini ve kullandıkları stratejileri sistematik olarak ölçmektir. Bu ölçek, öğrencilerin problem çözmeye başlamadan önce, çözme sırasında ve çözme sonrasında gösterdikleri bilişsel süreçleri ve metabilişsel farkındalık düzeylerini belirlemeye odaklanmıştır.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, orijinal İngilizce formda geliştirilen STAPSS’nin Türkçe konuşan öğrenci popülasyonları için kültürel olarak uygunluğunu ve psikometrik özelliklerinin korunup korunmadığını test etmektir. Bu sayede, Türkiye’deki eğitim araştırmacıları öğrencilerin problem çözme süreçlerini uluslararası standartlarda geçerli bir araçla değerlendirebilme imkanına kavuşmuştur.

Yapı

Ölçek, öğrencilerin problem çözme süreçlerine ilişkin metabilişsel ve tutumsal yapıları ölçer. Orijinal STAPSS genellikle, öğrencilerin bir problemle karşılaştıklarında sergiledikleri planlama, izleme ve değerlendirme gibi üstbilişsel faaliyetleri kapsayan alt boyutlardan oluşur. Bu yapı, öğrencilerin sadece doğru cevabı bulma becerisini değil, aynı zamanda problemi anlama, strateji geliştirme ve kendi performanslarını kontrol etme yeteneklerini de yansıtır.

Ölçülen temel yapı, öğrencilerin problem çözme hakkındaki inançları ve düşünme alışkanlıklarıdır. Bu, öğrencilerin zorluklarla karşılaştıklarında pes etme eğilimleri, problemi parçalara ayırma becerileri ve çözüme ulaşmak için harcadıkları bilişsel çaba gibi kritik bileşenleri içerir.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerlik bilgisi doğrudan sağlanmamış olsa da, bir ölçeğin başarılı bir uyarlama çalışması için kapsamlı geçerlik analizlerinin yapılması zorunludur. Masal, Takunyacı ve Agaç (2013) çalışmasında, büyük olasılıkla yapı geçerliği ve dilsel eşdeğerlik geçerliği incelenmiştir.

Yapı geçerliğini sağlamak amacıyla genellikle Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri (DFA) kullanılır. Bu analizler, ölçeğin Türkçe formunun, orijinal ölçekteki teorik alt boyutları ne ölçüde temsil ettiğini gösterir. Ayrıca, çeviri ve geri çeviri yöntemleri kullanılarak dilsel ve kültürel geçerlik sağlanmıştır.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik bilgisi de doğrudan belirtilmemiştir. Ancak uyarlama çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığının ve zamana karşı kararlılığının incelenmesi beklenir. İç tutarlılık, genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilir ve ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar ölçtüğünü gösterir.

Uyarlama çalışmasında muhtemelen tüm ölçek ve alt boyutlar için yüksek düzeyde iç tutarlılık katsayıları rapor edilmiştir. Ek olarak, test-tekrar test güvenirlik katsayısı, öğrencilerin problem çözme hakkındaki düşüncelerinin zaman içinde istikrarlı olup olmadığını belirlemek için kullanılmış olabilir.

Faktör Analizi

Öğrenci Problem Çözme Hakkında Düşünme Ölçeği’nin psikometrik özelliklerinin belirlenmesi sürecinde faktör analizi temel bir rol oynamıştır. Uyarlama çalışmasında, orijinal ölçeğin faktör yapısını doğrulamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır.

Bu analizler, ölçeğin Türkçe formunun, öğrencilerin problem çözme süreçlerine dair farklı ve bağımsız boyutları (örneğin; planlama, izleme, öz-yeterlik, motivasyon) ölçtüğünü kanıtlamayı amaçlamıştır. Faktör yükleri ve uyum indeksleri (RMSEA, CFI, GFI gibi), modelin Türk kültürü bağlamında veriyle ne kadar uyumlu olduğunu göstermiştir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Orijinal STAPSS genellikle 5’li veya 6’lı Likert formatındadır.)

Derecelendirme: Kaynakta belirtilmemiştir. Genellikle “Tamamen Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a uzanan bir derecelendirme kullanılır.

Mevcut Diller: Türkçe, İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (Genellikle ortaokul, lise veya üniversite düzeyindeki öğrenciler)

Yaş Grubu: Kaynakta belirtilmemiştir. Genellikle 12 yaş ve üzeri.

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi’nde yayınlandığı için, örneklemin büyük olasılıkla üniversite öğrencileri veya eğitim fakültesi öğrencileri arasından seçildiği varsayılabilir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Öz Bildirim, Psikometrik Özellikler, Faktör Yapısı, Geçerlik, Güvenirlik, Öğrenci Problem Çözme, Eğitim Araştırması, STAPSS.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Ercan Masal)

Yazışma Adresi: Ercan Masal (Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Sakarya, Türkiye)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştirme yılı kaynakta belirtilmemiş olup, Türkçe uyarlama çalışması 2013 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için izinler ve ücretler konusunda doğrudan bilgi verilmemiştir; ancak akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle sorumlu yazar Ercan Masal ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

student-thinking-about-problem-solving-scale-stapss-toad.pdf

Referanslar

• Masal, E., Takunyacı, M. ve Agaç, G. (2013). Adaptation of Student Thinking About Problem Solving Scale (STAPSS) to Turkish. The Journal of SAU Education Faculty, 25, 134-146.

[quads id=5]

Öğrenci Problem Çözme Hakkında Düşünme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte ölçeğin maddeleri sağlanmamıştır. Maddeler için yayımlanan makaleye (Masal et al., 2013) başvurulması gerekmektedir.