Öğrenci Doyum Ölçeği Kısa Form

Özet

Öğrenci Doyum Ölçeği Kısa Formu (ÖDÖ-KF), öğrencilerin eğitim deneyimlerinden ve üniversite yaşamından duydukları genel memnuniyet düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. 2011 yılında Baykal ve arkadaşları tarafından geliştirilen bu ölçek, orijinal formun kısaltılmış ve güvenilirliği ile geçerliği test edilmiş versiyonudur. Çalışma, ölçeğin iç tutarlılık ve yapısal geçerliğini değerlendirerek, yüksek lisans ve lisans düzeyindeki öğrenci popülasyonlarında kullanıma uygunluğunu kanıtlamıştır.

Ölçek, öğrencilerin farklı memnuniyet alanlarını kapsayan beş alt boyuttan oluşmakta olup, toplamda 53 madde içermektedir. Derecelendirme sistemi, öğrencilerin kendilerini ne kadar tatmin hissettiklerini belirlemeye olanak tanıyan 5’li Likert tipi ölçek formatındadır.

Anahtar Kelimeler

Öğrenci Doyumu, Öğrenci Memnuniyeti, Kısa Form Ölçek, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Psikometrik Geliştirme.

Yazarlar

Baykal, Ü., Harmancı, A. K., Eşkin, F., Altuntaş, S., Sökmen, S.

Amaç

Öğrenci Doyum Ölçeği Kısa Formu’nun temel amacı, yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin kurumsal ve akademik deneyimlerine ilişkin duydukları memnuniyet düzeylerini hızlı, etkin ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Ölçek, özellikle öğrenci hizmetleri, eğitim kalitesi, sosyal çevre ve genel yaşam memnuniyeti gibi kritik alanlardaki algıları tespit etmeyi hedefler.

Bu ölçek, eğitim yöneticilerine ve araştırmacılara, öğrenci memnuniyetsizliğinin kaynaklarını belirleme ve eğitim ortamlarını iyileştirme stratejileri geliştirme konusunda somut veriler sağlamak üzere tasarlanmıştır. Kısa formun geliştirilmesi, uygulama süresini kısaltarak büyük örneklemlerdeki kullanım kolaylığını artırmıştır.

Yapı

Öğrenci Doyum Ölçeği Kısa Formu, öğrenci memnuniyetini çok boyutlu bir yapı olarak ele almaktadır. Ölçek, öğrencilerin üniversite deneyimlerinin farklı yönlerini temsil eden beş ayrı alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, öğrencilerin akademik süreçlerden, sosyal yaşamdan, fiziksel olanaklardan ve genel kurumsal destekten ne ölçüde tatmin olduklarını kapsamaktadır.

Ölçeğin ölçtüğü temel psikolojik yapı, öğrencilerin beklentileri ile algıladıkları gerçek deneyim arasındaki uyum veya farktan kaynaklanan duygusal ve bilişsel değerlendirmeler bütünü olan “Öğrenci Doyumu”dur. Bu yapı, öğrenci başarısı, bağlılığı ve kurumdan ayrılma niyetleri gibi önemli çıktı değişkenleriyle doğrudan ilişkilidir.

Geçerlik

Öğrenci Doyum Ölçeği Kısa Formu’nun yapı geçerliğini incelemek amacıyla gerçekleştirilen faktör analizi sonuçları, ölçeğin psikometrik açıdan güçlü bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir. Yapılan analizde, örneklem yeterliliğini değerlendiren Kaiser-Meyer Olkin (KMO) katsayısı oldukça yüksek bulunmuştur (.969).

Genel kabul görmüş istatistiksel standartlara göre, KMO değerinin .70-.79 arasında olması örneklemin yeterliliğinin iyi düzeyde olduğunu gösterirken, .969 gibi bir değer, örneklem büyüklüğünün ve verilerin faktör analizi için mükemmel düzeyde uygun olduğunu işaret etmektedir. Ayrıca, maddeler arasındaki korelasyonun faktör yapısına uygunluğunu test eden Barlett testi de (x²=22646.074, p= 0.000) ileri düzeyde anlamlı bulunmuştur. Bu sonuçlar, ölçek maddelerinin belirlenen alt boyutlar altında toplanmaya uygun olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçek geliştirme çalışmalarının önemli bir aşaması olan iç tutarlılık analizi, ölçekte yer alan maddelerin aynı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü belirlemektedir. Öğrenci Doyum Ölçeği Kısa Formu’nun güvenirlik analizinde, özellikle Likert tipi ölçeklerde yaygın olarak kullanılan Cronbach’s α katsayısı kullanılmıştır.

Güvenirlik katsayısının yorumlanmasında genellikle kabul gören kriterler şunlardır:

• .40’ın Altında: Ölçek güvenilir değildir.
• .40 – .59 Arasında: Ölçek düşük güvenirlikte kabul edilir.
• .60 – .79 Arasında: Ölçek güvenilirdir.
• .80 – 1.00 Arasında: Ölçek yüksek güvenirlikte kabul edilir.

Araştırmacılar, ölçeğin yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu öngörmüşlerdir, bu da ölçeğin tutarlı ve kararlı ölçümler sağladığını göstermektedir. Bu yüksek güvenirlik düzeyi, ölçeğin akademik çalışmalarda ve kurumsal değerlendirmelerde güvenle kullanılabileceği anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal doğrulaması, açımlayıcı faktör analizi (AFA) ile gerçekleştirilmiştir. Bu analiz sonucunda, orijinal Öğrenci Doyum Ölçeği’nin kısaltılmış formunun beş ana alt boyutta toplandığı tespit edilmiştir. Bu beş alt boyut, öğrenci memnuniyetinin farklı yönlerini temsil etmektedir.

Kısa Form, bu beş alt boyut altında toplam 53 maddeden oluşmaktadır. Faktör yapısının netliği ve KMO değerinin yüksekliği, ölçek maddelerinin yapısal olarak tutarlı ve faktör yüklerinin güçlü olduğunu ortaya koymaktadır, bu da ölçeğin teorik yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Kısa Form Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Maddeler: 53 Madde

Alt Boyutlar: 5 Alt Boyut

Dil: Türkçe

Kullanım Popülasyonu: Yükseköğretim Öğrencileri (Lisans ve Yüksek Lisans)

Yaş Grubu: Üniversite öğrenciliği yaş aralığı (Genellikle 18-30 yaş)

Popülasyon Detayları: Çalışma, üniversite öğrencilerinden oluşan bir örneklem üzerinde yürütülmüştür. Detaylı örneklem bilgileri kaynak makalede yer almaktadır.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Akademik Başarı, Cronbach’s Alpha, KMO Katsayısı, Barlett Testi, İç Tutarlılık, Üniversite Yaşamı, Öğrenci Hizmetleri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışması 2011 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı ve izin gereklilikleri için Baykal ve arkadaşları ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar genellikle kaynak gösterilerek serbest bırakılmaktadır.

Referanslar

Baykal, Ü., Harmancı, A. K., Eşkin, F., Altuntaş, S. ve Sökmen, S. (2011). Öğrenci Doyum Ölçeği Kısa Form geçerlik güvenirlik çalışması. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 14(4) 60-68.

Makalenin orijinal bağlantısı: e-dergi.atauni.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: ogrenci-doyum-olcegi-kisa-form-toad.pdf

Öğrenci Doyum Ölçeği Kısa Form Maddeleri

Öğrenci Doyum Ölçeği Kısa Formu, beş alt boyutta toplanmış toplam 53 maddeden oluşmaktadır. Katılımcılar, her bir maddeye ilişkin görüşlerini aşağıdaki 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeğini kullanarak belirtirler:

Derecelendirme Sistemi:

• 1: Hiç katılmıyorum
• 2: Katılmıyorum
• 3: Kararsızım
• 4: Katılıyorum
• 5: Kesinlikle katılıyorum

(Not: Ölçeğin 53 maddesinin içeriği kaynak metinde sağlanmamıştır.)