Müzik Okuryazarlığı Ölçeği

Özet

Müzik Okuryazarlığı Ölçeği, Şenol Afacan ve Nuri Şentürk tarafından 2016 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle okul öncesi ve sınıf eğitimi anabilim dallarında öğrenim gören öğrencilerin müzik okuryazarlığı düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, 5 alt boyuttan oluşan toplam 32 maddeden meydana gelmektedir ve yanıtlar 5’li Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılarak toplanmaktadır. Yapılan psikometrik analizler, ölçeğin yüksek iç tutarlılığa (Cronbach Alpha = 0.904) ve faktör analizine uygunluğa (KMO = 0.841) sahip olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Müzik Okuryazarlığı, Müzik Eğitimi, Ölçek Geliştirme, Faktör Analizi, Güvenirlik, Likert.

Yazarlar

Şenol Afacan, Nuri Şentürk

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, üniversitelerin eğitim fakültelerinde yer alan okul öncesi öğretmenliği ve sınıf öğretmenliği gibi alanlarda öğrenim gören öğrencilerin müzikle ilgili temel bilgi, beceri ve tutumlarını kapsayan müzik okuryazarlığı yeterliliklerini belirlemektir. Ölçek, bu öğrencilerin müzik eğitimine yönelik eksikliklerini tespit etmeye ve müfredat geliştirme çalışmalarına bilimsel bir dayanak sağlamaya hizmet etmektedir.

Ölçek, öğretmen adaylarının pedagojik yeterliliklerini ve müzikal birikimlerini değerlendirerek, gelecekteki mesleki uygulamalarında müzik eğitimini ne ölçüde etkin kullanabileceklerine dair önemli veriler sunmaktadır.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, bireyin müziği anlama, yorumlama, değerlendirme ve temel düzeyde uygulama becerilerini içeren Müzik Okuryazarlığı (Music Literacy) kavramıdır. Bu yapı, müzikal sembolleri okuma, ritim ve melodi algısı, müzikal terim bilgisi ve müziğe karşı genel tutum gibi bileşenleri içermektedir.

Ölçek, bu geniş yapıyı temsil eden 32 madde ve bu maddelerin gruplandığı 5 farklı alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, müzik okuryazarlığının farklı yönlerini (örneğin, teorik bilgi, pratik beceri, nota okuma vb.) ayrıştırmayı hedeflemektedir.

Geçerlik

Müzik Okuryazarlığı Ölçeği’nin yapı geçerliğini incelemek amacıyla gerçekleştirilen analizlerde yüksek düzeyde geçerlik kanıtları elde edilmiştir. Faktör analizine uygunluğu test eden Kaiser-Mayer-Olkin (KMO) katsayısı 0.841 olarak hesaplanmıştır.

Kaiser, 0.90 üzerindeki değerleri mükemmel olarak nitelendirmektedir; dolayısıyla elde edilen 0.841 değeri, ölçeğin faktör analizine mükemmele yakın bir düzeyde uygun olduğunu göstermektedir. Ayrıca, değişkenler arasındaki korelasyon matrisinin faktör analizi için anlamlı olup olmadığını gösteren Bartlett Testi sonucu 3403.119 (p<.01) olarak bulunmuştur. Bu sonuç, verilerin çok değişkenli normal dağılıma uygun olduğunu ve faktör analizinin uygulanabilirliğini istatistiksel olarak desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek için Cronbach Alpha güvenilirlik katsayısı kullanılmıştır. Müzik Okuryazarlığı Ölçeği için tespit edilen Cronbach Alpha değeri 0.904’tür.

Bu değer, sosyal bilimler araştırmalarında kabul edilen 0.70 eşiğinin oldukça üzerindedir ve ölçeğin maddeleri arasında yüksek düzeyde bir homojenlik ve iç tutarlılık bulunduğunu işaret etmektedir. Yüksek güvenilirlik katsayısı (Alpha > 0.90), ölçeğin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve tekrarlanan uygulamalarda benzer sonuçlar vereceğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini belirlemek için yapılan faktör analizinde, verilerin örneklem büyüklüğü ve faktörleştirme uygunluğu değerlendirilmiştir. Kaiser-Mayer-Olkin (KMO) örneklem yeterliliği katsayısının 0.841 çıkması, veri setinin faktör analizine son derece uygun olduğunu kanıtlamıştır.

Ayrıca, değişkenler arasındaki korelasyonun sıfır hipotezini reddeden Bartlett Testi‘nin anlamlılık düzeyi (p<.01) ile, verilerin faktör çıkarma işlemi için uygun olduğu onaylanmıştır. Bu analizler sonucunda, 32 madde 5 alt boyuta ayrılmış ve bu alt boyutlar, müzik okuryazarlığı yapısının farklı yönlerini temsil etmiştir.

Ölçek Yapısı

Test Türü: Geliştirme (Development)

Format: 32 madde ve 5 alt boyutlu, 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri (Öğretmen adayları)

Yaş Grubu: Yetişkin (Genellikle 18-25 yaş arası)

Popülasyon Detayları: Okul Öncesi Eğitimi ve Sınıf Eğitimi Anabilim Dallarında öğrenim gören öğrenciler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanır. Derecelendirme sistemi: 1= Hiç Katılmıyorum – 5= Tamamen Katılıyorum.

Anahtar Kelimeler

Müzikal Yeterlilik, Öğretmen Adayı, Güvenirlik Katsayısı, Şenol Afacan, KMO, Okul Öncesi Eğitimi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Şenol Afacan

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücretler ve Uygulama Yılı

Ölçek, Afacan ve Şentürk tarafından 2016 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Şenol Afacan ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Sorumlu yazarın e-posta adresi yukarıda belirtilmiştir.

Makalenin orijinal tam metnine aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: ijoess.com.

Kaynaklar

Afacan, Ş. ve Şentürk, N. (2016). Okul öncesi ve sınıf eğitimi anabilim dallarına yönelik Müzik Okuryazarlığı Ölçeğinin geliştirilmesi. International Journal Of Eurasia Social Sciences, 7 (25), 228-247.

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: muzik-okuryazarligi-olcegi-toad.pdf

Müzik Okuryazarlığı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

[Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmadığı için, buraya madde listesi eklenmemiştir. Ancak, ölçek 32 maddeden oluşmaktadır.]