Mountain Shadows Fonolojik Farkındalık Ölçeği

Özet

Mountain Shadows Fonolojik Farkındalık Ölçeği (MS-PAS), orijinal olarak İngilizce konuşan popülasyonlar için geliştirilmiş olup, 2012 yılında Sema Büyüktaşkapu tarafından Türkçe’ye uyarlanmıştır. Bu ölçek, bireylerin dilin ses yapısını anlama ve manipüle etme becerisi olan fonolojik farkındalık düzeylerini ölçmek amacıyla tasarlanmış bir uyarlama aracıdır. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürü ve dil yapısı bağlamında geçerliğini ve güvenirliğini araştırmıştır.

MS-PAS, erken okuryazarlık becerilerinin güçlü bir yordayıcısı olarak kabul edilen fonolojik işlemleme yeteneğini değerlendirmede kritik bir rol oynar. Büyüktaşkapu’nun çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan okul öncesi ve ilkokul çağı çocuklarının gelişimsel değerlendirilmesi için uygun bir psikometri aracı olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Mountain Shadows Fonolojik Farkındalık Ölçeği, MS-PAS, Fonolojik Farkındalık, Okuryazarlık, Dil Gelişimi, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Sema Büyüktaşkapu (Uyarlayan)

Amaç

Ölçeğin temel amacı, çocukların konuşma dilindeki ses birimlerini (fonemler, heceler, kafiyeler) bilinçli olarak tanıma, ayırma ve manipüle etme becerilerini sistematik olarak değerlendirmektir. Bu beceriler, okumayı öğrenmenin en kritik ön koşullarından biri olarak kabul edilir.

Ölçek, özellikle erken çocukluk döneminde ve ilkokulun başlangıç yıllarında, okuma güçlüğü riski taşıyan çocukları erken teşhis etmek ve uygun müdahale programlarını planlamak için tasarlanmıştır. Bu sayede, disleksi veya diğer okuma bozukluklarının önlenmesine yönelik çalışmalar desteklenmektedir.

Yapı

Mountain Shadows Fonolojik Farkındalık Ölçeği, ölçmek istediği temel yapı olan fonolojik farkındalığı çok boyutlu bir süreç olarak ele alır. Fonolojik farkındalık, genellikle basit düzeyden (kafiye ve alliterasyon tanıma) karmaşık düzeye (fonem segmentasyonu ve manipülasyonu) doğru ilerleyen hiyerarşik bir dizi beceriyi içerir.

Ölçekteki maddeler, muhtemelen hece birleştirme, hece ayırma, ilk ses tanıma, son ses tanıma ve fonem manipülasyonu gibi farklı fonolojik görevleri ölçen alt boyutlara sahiptir. Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin yapısal bütünlüğünü ve bu hiyerarşik becerileri Türkçe dil yapısında da tutarlı bir şekilde ölçüp ölçmediğini araştırmıştır.

Geçerlik

Büyüktaşkapu (2012) tarafından yürütülen Türkçe uyarlama çalışmasında ölçeğin geçerlik çalışmaları detaylandırılmıştır. Adaptasyon sürecinde, ölçeğin dilsel ve kültürel uygunluğu sağlamak amacıyla uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlanmıştır.

Yapı geçerliği bağlamında, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen fonolojik farkındalık yapısını ne kadar iyi temsil ettiğini göstermek için istatistiksel analizler (örneğin, faktör analizi) kullanılmıştır. Çalışma, MS-PAS’ın Türkçe formunun, fonolojik farkındalığın farklı bileşenlerini tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ilgili okuryazarlık değişkenleriyle beklenen yönde ilişkiler gösterdiğini ortaya koymuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizi, Büyüktaşkapu’nun 2012 çalışmasının önemli bir bileşenini oluşturmuştur. Güvenirlik, ölçeğin zaman içinde ve farklı ölçüm koşullarında tutarlı sonuçlar verme yeteneğini ifade eder.

Genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanarak ölçek maddelerinin birbirleriyle ne kadar uyumlu olduğu incelenir. Ayrıca, test-tekrar test güvenirliği yönteminin de kullanılmış olması muhtemeldir; bu, ölçeğin kısa bir zaman aralığıyla aynı denek grubuna tekrar uygulanmasıyla elde edilen sonuçların kararlılığını gösterir. Uyarlama çalışması, MS-PAS’ın Türkçe formunun kabul edilebilir düzeyde yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu rapor etmiştir.

Faktör Analizi

Mountain Shadows Fonolojik Farkındalık Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması sırasında (Büyüktaşkapu, 2012), ölçeğin orijinal yapısal modelini doğrulamak amacıyla faktör analizi yöntemine başvurulmuştur. Bu analiz, ölçekte bulunan çok sayıda maddenin arkasındaki temel yapıların (alt boyutların) belirlenmesine yardımcı olur.

Fonolojik farkındalık literatüründe kabul gören hiyerarşik yapıya uygun olarak, ölçeğin tek bir genel fonolojik farkındalık faktörü mü yoksa hece, kafi, fonem gibi ayrı aşamaları temsil eden çoklu faktörler mi içerdiği incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin Türkçe’deki psikometrik özelliklerinin sağlamlığını kanıtlamak için kritik öneme sahiptir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation) ve Performans Testi

Format: Bireysel Uygulama (Sözlü yanıt gerektirir)

Language Available: Türkçe (Uyarlama), Orijinal (İngilizce)

Population Group: Normal Gelişim Gösteren Çocuklar ve Öğrenme Güçlüğü Riski Taşıyan Çocuklar

Age Group: Okul Öncesi ve İlkokul Çağı Çocukları (Genellikle 4-8 yaş arası)

Population Details: Büyüktaşkapu’nun çalışması Türkiye’deki okul öncesi ve ilkokul öğrencilerinden oluşan bir örneklem üzerinde yürütülmüştür.

Test Methodology: Ölçek, çocuğun sözlü talimatlara karşılık olarak sözlü veya işaretli yanıtlar vermesini gerektiren bir dizi alt testten oluşur. Değerlendirme, doğru ve yanlış yanıtların puanlanması yoluyla yapılır.

Anahtar Kelimeler

MS-PAS, Uyarlama, Okuma Becerileri, Erken Tanı, Çocuk Gelişimi, Dil Bilimi, Psikometri, Faktör Yapısı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Sema Büyüktaşkapu

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Mountain Shadows Fonolojik Farkındalık Ölçeği’nin Türkçe uyarlama çalışması 2012 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı ve tam sürümüne erişim, orijinal ölçeğin sahiplerinin ve Türkçe uyarlamayı yapan yazarın (Sema Büyüktaşkapu) izinlerine tabi olabilir. Kullanım öncesinde sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF dökümanına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: mountain-shadows-fonolojik-farkindalik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Büyüktaşkapu, S. (2012). Mountain Shadows Fonolojik Farkındalık Ölçeğinin (MS-PAS) Türkçe’ye uyarlanması geçerlik güvenirlik çalışması. International Online Journal of Educational Sciences, 4, 509-518.

Mountain Shadows Fonolojik Farkındalık Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri bu kaynakta bulunmamaktadır. Ölçek maddelerine erişim için ilgili makaleye veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.