Montgomery–Åsberg Depresyon Değerlendirme Ölçeği

Özet

Montgomery–Åsberg Depresyon Değerlendirme Ölçeği (MADRS), başlangıçta Stuart Montgomery ve Marie Åsberg tarafından 1979 yılında geliştirilmiş, özellikle major depresif bozuklukların şiddetini ve tedaviye yanıtını değerlendirmek için tasarlanmış, yaygın olarak kullanılan bir klinik değerlendirme aracıdır. Bu ölçek, depresyon semptomlarının son bir haftalık dönemdeki ciddiyetini ölçmeye odaklanır. Türkiye’deki geçerlik ve güvenirlik çalışması, Suzan Kara-Özer ve arkadaşları (2001) tarafından gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonda klinik kullanıma uygun bir uyarlama olduğunu göstermeyi amaçlamıştır.

Türkçe uyarlama çalışması, özellikle ölçeğin değerlendiriciler arası güvenilirlik ve geçerlik özelliklerini incelemiş, böylece klinik ortamlarda farklı profesyoneller tarafından uygulandığında tutarlılığını sağlamlaştırmıştır. Ölçek, on temel depresif semptomu 0’dan 6’ya kadar değişen derecelerde puanlayarak toplam bir şiddet skoru üretir.

Anahtar Kelimeler

Depresyon, MADRS, Montgomery–Åsberg, Depresyon Değerlendirme Ölçeği, Psikometri, Uyarlama, Güvenirlik, Geçerlik, Klinik Psikoloji.

Yazarlar

Orijinal Yazarlar: Stuart Montgomery ve Marie Åsberg.

Türkçe Uyarlama Yazarları: Suzan Kara Özer, Birsen Demir, Özlem Tuğal, ve Emel Kabakçı.

Amaç

Montgomery–Åsberg Depresyon Değerlendirme Ölçeği’nin temel amacı, depresyonun şiddetini ve ciddiyetini standardize edilmiş bir yöntemle ölçmektir. Klinik çalışmalarda sıklıkla kullanılan bu araç, özellikle antidepresan tedaviye verilen yanıtı hızlı ve hassas bir şekilde takip etme yeteneği nedeniyle değerlidir.

Türkçe uyarlamanın temel amacı ise, ölçeğin kültürel ve dilsel olarak Türk popülasyonuna uygunluğunu sağlamak ve ölçeğin psikometrik özelliklerini (özellikle değerlendiriciler arası güvenilirlik ve geçerlik) Türk psikiyatri ve klinik psikoloji bağlamında kanıtlamaktır.

Yapı

MADRS, unidimensiyonel bir yapıya sahip olup, tek bir genel depresyon şiddeti faktörünü ölçmek üzere tasarlanmıştır. Ölçek, depresyonun duygusal (hüzün), bilişsel (konsantrasyon güçlüğü) ve fizyolojik (uyku ve iştah azalması) bileşenlerini kapsayan 10 maddeden oluşur.

Ölçekteki 10 madde, depresyonun temel semptom alanlarını temsil eder: Görünen Hüzün, Bildirilen Hüzün, İçsel Gerginlik, Uyku Azalması, İştah Azalması, Konsantrasyon Güçlüğü, Bitkinlik/Halsizlik, Hareketsizlik/Durgunluk, Karamsar Düşünceler ve İntihar Düşünceleri. Her madde, bir klinik görüşme sırasında değerlendirilir.

Geçerlik

Orijinal kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, Kara-Özer ve arkadaşları (2001) tarafından yürütülen Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin klinik olarak geçerli olduğunu göstermek amacıyla tasarlanmıştır. Bu çalışmada, ölçeğin, depresyon tanısı almış bireyleri sağlıklı kontrollerden veya diğer psikiyatrik bozuklukları olan bireylerden ayırt etme yeteneği (ayrım geçerliği) incelenmiştir.

Genel olarak MADRS, depresyonun şiddetindeki değişikliklere karşı yüksek duyarlılığı nedeniyle kabul görmüş bir geçerlik düzeyine sahiptir. Türkçe uyarlama çalışmasının başlığı, ölçeğin Türk popülasyonunda da klinik geçerlik kriterlerini karşıladığını işaret etmektedir.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiştir; ancak uyarlama çalışmasının ana odak noktası, Değerlendiriciler Arası Güvenilirlik sağlamaktır. Observer (gözlemci) tarafından puanlanan ölçekler için bu tür bir güvenilirlik hayati öneme sahiptir. Yüksek değerlendiriciler arası güvenirlik, farklı klinisyenlerin aynı hastayı değerlendirdiğinde benzer puanlara ulaşması anlamına gelir.

Kara-Özer ve diğerleri (2001) çalışmasında, uzman klinisyenlerin aynı hastaları bağımsız olarak değerlendirmesi sonucunda yüksek korelasyon katsayıları elde edilmiş, bu da ölçeğin Türkçe versiyonunun klinik uygulamada tutarlı ve güvenilir olduğunu kanıtlamıştır.

Faktör Analizi

Montgomery–Åsberg Depresyon Değerlendirme Ölçeği (MADRS), tek bir genel depresyon şiddeti faktörünü ölçmek üzere geliştirilmiştir ve uyarlama çalışmasında da bu tek boyut yapısı korunmuştur. Ölçek, 10 maddeden oluşur ve genellikle ek faktör analizleri yapılsa bile, klinik uygulamada toplam puan üzerinden değerlendirme yapılır.

Tek boyutlu yapı, ölçeğin depresyonun genel ciddiyetini hızlı ve pratik bir şekilde belirlemesini sağlar. Bu yapı, ölçeğin özellikle farmakolojik denemelerde ve kısa süreli tedavi etkinliğini izlemede tercih edilmesinin nedenlerinden biridir.

Enstrüman

Test Type: Uyarlama

Format: Klinik görüşmeye dayalı, değerlendirici tarafından puanlanan ölçek (Observer-rated scale).

Language Available: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal) ve diğer birçok dil.

Population Group: Klinik Popülasyon (Depresyon tanısı almış veya şüphesi olan bireyler).

Age Group: Yetişkinler.

Population Details: Psikiyatri kliniklerinde tedavi gören veya değerlendirilen hastalar.

Test Methodology: Yarı yapılandırılmış bir klinik görüşme formatında uygulanır. Klinisyen, hastayla konuşarak ve gözlem yaparak her bir maddeye 0 (semptom yok) ile 6 (şiddetli semptom) arasında puan verir. Toplam puan 0 ile 60 arasında değişir.

Anahtar Kelimeler

MADRS, Depresif Belirtiler, Klinik Görüşme, Psikiyatrik Değerlendirme, Tedavi Takibi, Psikometri, Skala.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Suzan Kara Özer

Author ORCID Identifier: [Bilgi mevcut değil]

Affiliation Email addresses: [Bilgi mevcut değil]

Correspondence Address: [Bilgi mevcut değil]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2001 (Kara-Özer ve ark. tarafından yayınlanmıştır).

İzinler ve Ücret: Orijinal ölçek genellikle akademik ve klinik amaçlarla kullanılabilir, ancak resmi kullanım ve çeviri izinleri için ölçeğin telif hakkı sahipleriyle iletişime geçilmesi gerekebilir.

Ölçeğin Türkçe uyarlamasına ait referans makale, Türk Psikiyatri Dergisi’nde yayınlanmıştır. İlgili bağlantı: turkpsikiyatri.com

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: montgomery-asberg-depresyon-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Kara-Özer, S., Demir, B., Tuğal, Ö., ve Kabakçı, E. (2001). Montgomery–Åsberg Depresyon Değerlendirme Ölçeği: Değerlendiriciler arası güvenilirlik ve geçerlik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 12(3), 185-194.

Montgomery, S. A., & Åsberg, M. (1979). A new depression scale designed to be sensitive to change. The British Journal of Psychiatry, 134(4), 382-389.

Montgomery–Åsberg Depresyon Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Tek boyut ve 10 madde:

UYKUDA AZALMA
Bireyin iyi olduğu zamandaki normal uyku düzenine göre uyku süresinde ya da derinliğindeki
azalmadır.

• 0 Her zaman ki gibi uyumaktad›r.
• 1
• 2 Uykuya dalmakta biraz zorlanma ya da hafifçe azalmış, yüzeysel ya da dinlendirmeyen
  uyku mevcuttur.
• 3
• 4 Uyku en az iki saat kısalmış ya da toplam olarak en az iki saat süre ile bölünmüştür.
• 5
• 6 İki ya da üç saatten az uyumaktır.