Mekanik Kavram Yanılgıları Testi

Özet

Mekanik Kavram Yanılgıları Testi (MKYT), lise öğrencilerinin mekanik konularındaki temel fiziksel kavramlara dair sahip oldukları bilimsel olmayan veya alternatif kavram yanılgılarını tespit etmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Serkan Yılmaz tarafından 2001 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Fen Bilimleri Enstitüsü’nde tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında oluşturulmuştur. Bu test, özellikle Newton mekaniği alanındaki yaygın öğrenci hatalarını ve sezgisel fizik anlayışlarını bilimsel doğruluktan ayırmayı hedefler. MKYT, eğitim araştırmalarında öğrencilerin kavramsal değişim süreçlerini incelemek için önemli bir tanı aracı olarak kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Mekanik, Kavram Yanılgıları, Fizik Eğitimi, Newton Mekaniği, Köprüleme Analojileri, Lise Öğrencileri, Kavramsal Değişim.

Yazarlar

Serkan Yılmaz

[quads id=5]

Amaç

MKYT’nin temel amacı, lise düzeyindeki öğrencilerin mekanik konularında (özellikle kuvvet, hareket, eylemsizlik ve momentum gibi temel kavramlarda) taşıdıkları bilimsel olarak hatalı veya alternatif kavramları sistematik olarak belirlemektir. Bu tespit, eğitimcilerin hedefe yönelik öğretim stratejileri geliştirmesine, özellikle de kavram yanılgılarını gidermeye yönelik müdahaleleri planlamasına olanak tanır.

Ölçek, orijinal olarak Yılmaz’ın yüksek lisans tezinde, öğrencilerin yanılgılarını tespit etmenin yanı sıra, köprüleme analojileri (bridging analogies) gibi pedagojik müdahalelerin kavramsal değişim üzerindeki etkililiğini ölçmek için bir ön-test/son-test aracı olarak tasarlanmış ve kullanılmıştır. Testin tanısal niteliği, öğrencilerin zorluk çektiği spesifik mekanik prensiplerini detaylıca ortaya koymayı amaçlar.

Yapı

Testin ölçtüğü yapı, öğrencilerin Newton mekaniği prensipleri hakkındaki bilimsel olarak kabul görmüş bilgileri ile günlük deneyimlerinden veya yanlış öğrenmelerden kaynaklanan alternatif (naif) kavramlar arasındaki farklardır. Bu yapı, öğrencilerin hareket, kuvvet ve ivme kavramlarını ne ölçüde doğru internalize ettiğini ortaya koyar.

MKYT, öğrencilerin zihnindeki temel fizik kavramları haritasını çıkararak, zorluk çekilen spesifik alanları tanımlamaya odaklanır. Ölçek maddeleri, genellikle öğrencilerin sezgisel olarak yanlış cevap vermeye eğilimli oldukları, klasik mekanik problemlerini içeren senaryolar üzerine kuruludur ve yaygın yanılgıları teşhis etmeye yönelik dikkatlice tasarlanmıştır.

Geçerlik

Kaynak referansta geçerliğe dair doğrudan nicel bir veri sunulmamıştır. Ancak, bir kavram yanılgısı testi olarak MKYT’nin geliştirme sürecinde, ölçeğin amaçlanan yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermek için çeşitli geçerlik çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır. Bu çalışmaların başında kapsam geçerliği gelmektedir; bu, test maddelerinin mekanik alanındaki temel yanılgıları yeterince temsil ettiğini doğrulamayı içerir. Uzman görüşleri (fizik eğitimcileri ve fizikçiler) alınarak maddelerin kavramsal doğruluğu ve yanılgıları tespit etme potansiyeli değerlendirilmiştir.

Ayrıca, yapı geçerliğinin sağlanması amacıyla, testin gerçekten kavram yanılgılarını ölçüp ölçmediği, bilinen yanılgılara sahip öğrenci grupları üzerindeki pilot uygulamalar yoluyla değerlendirilmiş olabilir. Geliştirme sürecinde, maddelerin ayırt edicilik ve güçlük indeksleri de incelenerek nihai forma ulaşılmıştır.

Güvenirlik

Güvenirliğe ilişkin spesifik istatistiksel değerler orijinal kaynakta belirtilmemiştir. Kavram yanılgısı testlerinde güvenirlik, test maddelerinin aynı kavram yanılgısı yapısını tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermelidir. Bu amaçla genellikle iç tutarlılık (internal consistency) katsayısı kullanılır.

Çoktan seçmeli formatta hazırlanan bu tür testlerde, güvenirlik hesaplaması için Kuder-Richardson 20 (KR-20) formülünün kullanılması yaygındır. Yüksek iç tutarlılık değerleri (örneğin .70 ve üzeri), testin güvenilir olduğunu ve öğrencilerin yanıtlarının şansa bağlı olmadığını gösterir. Geliştirme aşamasında, testin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar verip vermediğini belirlemek amacıyla test-tekrar test yönteminin de kullanılmış olması mümkündür.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısına dair detaylı bilgi kaynakta yer almasa da, kavram yanılgıları testlerinin faktör analizi, testin birden fazla alt boyutu ölçüp ölçmediğini ortaya koymak için önemlidir. MKYT’nin mekaniğin farklı alanlarını (örneğin Kinematik, Dinamik, İş ve Enerji) kapsadığı varsayılırsa, faktör analizi bu alanlara karşılık gelen ayrı faktörler ortaya çıkarabilir.

Geliştirme sürecinde kullanılan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri, maddelerin teorik olarak beklenen alt yapılara (örneğin Kuvvet Kavramı, Hareketin Sebepleri, Eylemsizlik) ne kadar iyi yüklendiğini inceleyerek ölçeğin yapısal geçerliğine katkıda bulunmuştur. Bu analizler, testin tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu mu olduğunu netleştirmeye yardımcı olmuştur.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental) / Tanısal Başarı Testi

Format: Çoktan Seçmeli (Muhtemelen tanısal amaçlı, çoktan seçmeli formatta olup, çeldiriciler yaygın kavram yanılgılarını temsil etmektedir.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Lise Öğrencileri

Age Group: 14-18 Yaş Arası (Lise düzeyi)

Population Details: Orijinal çalışma, Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde sunulan bir yüksek lisans tezi kapsamında Türkiye’deki lise öğrencileri üzerinde uygulanmıştır.

Test Methodology: Test, öğrencilerin mekanik kavramlarına dair ön bilgilerini ve yanılgılarını ölçmek için kullanılır. Genellikle deneysel araştırmalarda öğretim öncesi ve sonrası ölçüm için uygun bir tanı aracıdır.

Anahtar Kelimeler

Fizik Öğretimi, Kavram Değişimi, ODTÜ Tezi, Serkan Yılmaz, Mekanik Testi, Diagnostik Ölçme.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Serkan Yılmaz (Yüksek lisans tezini tamamladığı dönemde ODTÜ, daha sonra Hacettepe Üniversitesi ile ilişkilendirilmiştir.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Serkan Yılmaz tarafından 2001 yılında yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Testin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar Serkan Yılmaz ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir.

Testin orijinal PDF dosyası, ölçek maddelerini içerecek şekilde aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: mekanik-kavram-yanilgilari-testi-toad.pdf

Kaynaklar

Yılmaz, S. (2001). The Effects of bridging analogies on high school students’ misconceptions in mechanics (Master’s thesis). Middle East Technical University Graduate School of Natural and Applied Science, Ankara.

Bu tezin YÖK Ulusal Tez Merkezi kaydına aşağıdaki adresten ulaşılabilir: tez.yok.gov.tr

[quads id=5]

Mekanik Kavram Yanılgıları Testi Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, kaynak metin içinde doğrudan sağlanmamıştır. Maddelerin tam metnine ve testin uygulanış detaylarına ulaşmak için, yukarıda referansı verilen Serkan Yılmaz’ın 2001 tarihli yüksek lisans tezinin incelenmesi gerekmektedir.