Table of Contents
Özet
Matematikte Üstün Yetenekli Öğrencileri Belirlemede Aday Gösterme Veli Formu, matematiksel üstün yetenek gösteren öğrencilerin erken teşhisi amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu form, İ. Budak tarafından 2007 yılında tamamlanan doktora tezinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Temel olarak, öğrencilerin matematik alanındaki sıra dışı yeteneklerini, öğrenme hızlarını ve motivasyonlarını ebeveyn gözlemleri aracılığıyla sistematik bir şekilde değerlendirmeyi hedefler. Ölçek çeşidi olarak geliştirme odaklı olup, üstün yetenekli öğrencileri belirleme sürecinde kullanılan çok aşamalı modelin ilk basamaklarından birini oluşturur.
Anahtar Kelimeler
Üstün Yetenek, Matematikte Üstün Yetenekli, Matematik Eğitimi, Aday Gösterme, Veli Formu, Tarama Aracı, Budak (2007), Psikometrik Özellikler
Yazarlar
Budak, İbrahim
[quads id=5]
Amaç
Bu formun temel amacı, matematik alanında potansiyel veya açık üstün yetenek sergileyen öğrencilerin, okul öncesi ve ilköğretim çağlarında veli gözlemleri temel alınarak ön eleme sürecine dahil edilmesidir. Matematiksel üstün yetenek, genellikle okul ortamında standart testlerle her zaman tam olarak yakalanamayabilen soyut düşünme, problem çözme ve mantıksal akıl yürütme gibi davranışsal göstergeleri içerir.
Form, velilerin çocuklarının günlük yaşamda sergilediği matematiksel eğilimleri, merak düzeylerini ve yaşıtlarından farklı öğrenme hızlarını kaydetmelerine olanak tanıyarak, resmi test aşamalarından önce kapsamlı bir gözlemsel veri seti oluşturmayı amaçlar. Bu aday gösterme yöntemi, üstün yetenek tarama modellerinin önemli ve maliyet etkin bir ilk adımıdır.
Yapı
Ölçek, doğrudan matematiksel yeteneğin kendisini değil, bu yeteneğin göstergesi olan davranışsal ve bilişsel eğilimleri ölçmeye odaklanmıştır. Ölçülen temel yapı, Matematiksel Üstün Yetenek ve bununla ilişkili kişilik özellikleridir. Bu yapı, genellikle aşağıdaki boyutları içerir:
- Matematiksel Merak ve İlgi: Sayılarla, desenlerle ve mantık oyunlarıyla aşırı meşguliyet.
- Hızlı Öğrenme ve Kavrama: Matematiksel kavramları yaşıtlarından çok daha hızlı ve az tekrarla öğrenme yeteneği.
- Soyut Düşünme Becerileri: Görsel veya somut materyallere ihtiyaç duymadan karmaşık fikirleri zihinsel olarak manipüle edebilme.
- Yüksek Seviyede Problem Çözme: Alışılmadık veya zorlu matematik problemlerine yaratıcı çözümler bulma eğilimi.
Geçerlik
Bu ölçek, bir doktora tezi kapsamında geliştirilmiş olmasına rağmen, kaynak belgelerde (tez özeti ve ilgili veri tabanları) formun spesifik olarak hesaplanmış geçerlik katsayıları veya yöntemleri (yapı geçerliği, kapsam geçerliği vb.) hakkında detaylı bilgiye ulaşılamamaktadır.
Akademik geliştirme süreci, genellikle uzman görüşü ve kapsam geçerliği çalışmalarını içerse de, formun bilimsel kullanımı için gerekli olan detaylı geçerlik analizleri (örneğin, faktör analizi sonuçları veya kriter geçerliği) bu özet kaynaklarda belirtilmemiştir. Bu nedenle, ölçeğin geçerlik durumu için daha fazla araştırmaya ve tez metnine erişime ihtiyaç duyulmaktadır.
Güvenirlik
Geçerlik bölümüne benzer şekilde, Matematikte Üstün Yetenekli Öğrencileri Belirlemede Aday Gösterme Veli Formu’nun geliştirme sürecine ait detaylı güvenirlik analizleri (iç tutarlılık katsayısı, test-tekrar test güvenirliği vb.) kaynak içerikte sunulmamıştır.
Bir aday gösterme aracının güvenilirliği, ebeveynlerin farklı zamanlarda veya farklı ebeveynlerin aynı çocuk hakkında tutarlı raporlar sunabilme yeteneği açısından kritik öneme sahiptir. Bu formun bilimsel ortamlarda kullanımı için, Cronbach Alfa katsayısı gibi iç tutarlılık ölçütlerinin belgelenmesi gerekmektedir. Mevcut kaynaklarda bu değerler belirtilmemiştir.
Faktör Analizi
Formun matematiksel üstün yeteneğin hangi alt boyutlarını ölçtüğünü belirlemek üzere uygulanan herhangi bir keşfedici veya doğrulayıcı faktör analizi sonucuna dair bilgi, mevcut kaynak özetinde yer almamaktadır.
Araç
Test Türü: Geliştirme (Akademik bir tez kapsamında oluşturulmuş aday gösterme formu)
Format: Derecelendirme Tipi Form (Tipik olarak Likert veya sıklık temelli derecelendirme ölçeği kullanıldığı varsayılmaktadır.)
Mevcut Dil: Türkçe
Popülasyon Grubu: Veli (Ebeveyn)
Yaş Grubu: Matematikte üstün yetenekli olduğu düşünülen okul çağı öğrencileri (Genellikle ilköğretim düzeyini kapsamaktadır).
Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ilköğretim öğrencileri ve onların ebeveynleri.
Test Metodolojisi: Matematikte üstün yetenekli öğrencileri belirlemek amacıyla kullanılan bir modelin ön tarama aşaması için tasarlanmış, ebeveyn raporuna dayalı gözlemsel değerlendirme metodolojisi.
Anahtar Kelimeler
Üstün Zeka, Matematik Yeteneği, Veli Raporu, Tarama, Bilişsel Değerlendirme, Karadeniz Teknik Üniversitesi
[quads id=5]
Yazarlar
Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.
Bağlılık E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.
Yazışma Adresi: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon (Tezin yapıldığı kurum).
İzinler, Ücret ve Test Yılı
Formun geliştirme yılı 2007‘dir. Ölçek, akademik bir doktora tezi kapsamında geliştirildiği için, kullanım izinleri ve ücret bilgisi, yazarın veya tezin yayınlandığı kurumun (YÖK Ulusal Tez Merkezi) politikalarına tabidir. Tipik olarak akademik çalışmalardan türetilen bu tür araçlar, eğitim ve araştırma amaçlı kullanımlarda izinle ücretsiz olabilir.
Kaynaklar
Budak, İ. (2007).Matematikte üstün yetenekli öğrencileri belirlemede bir model (Doktora tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon).
Tez, YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada mevcuttur: matematikte-ustun-yetenekli-ogrencileri-belirlemede-aday-gosterme-veli-formu-toad.pdf
[quads id=5]
Matematikte Üstün Yetenekli Öğrencileri Belirlemede Aday Gösterme Veli Formu Maddeleri
IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.
Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte detaylı olarak yer almamaktadır. Bu nedenle, maddelerin tam listesi burada sunulamamaktadır.
Cite this article
memjavad (2026). Matematikte Üstün Yetenekli Öğrencileri Belirlemede Aday Gösterme Veli Formu. Turkish Psychological Scales. Retrieved from https://tr-scales.arabpsychology.com/matematikte-ustun-yetenekli-ogrencileri-belirlemede-aday-gosterme-veli-formu/
memjavad. "Matematikte Üstün Yetenekli Öğrencileri Belirlemede Aday Gösterme Veli Formu." Turkish Psychological Scales, 18 Feb. 2026, https://tr-scales.arabpsychology.com/matematikte-ustun-yetenekli-ogrencileri-belirlemede-aday-gosterme-veli-formu/.
memjavad. "Matematikte Üstün Yetenekli Öğrencileri Belirlemede Aday Gösterme Veli Formu." Turkish Psychological Scales, 2026. https://tr-scales.arabpsychology.com/matematikte-ustun-yetenekli-ogrencileri-belirlemede-aday-gosterme-veli-formu/.
memjavad (2026) 'Matematikte Üstün Yetenekli Öğrencileri Belirlemede Aday Gösterme Veli Formu', Turkish Psychological Scales. Available at: https://tr-scales.arabpsychology.com/matematikte-ustun-yetenekli-ogrencileri-belirlemede-aday-gosterme-veli-formu/.
[1] memjavad, "Matematikte Üstün Yetenekli Öğrencileri Belirlemede Aday Gösterme Veli Formu," Turkish Psychological Scales, vol. X, no. Y, ص Z-Z, February, 2026.
memjavad. Matematikte Üstün Yetenekli Öğrencileri Belirlemede Aday Gösterme Veli Formu. Turkish Psychological Scales. 2026;vol(issue):pages.