Matematiğe Yönelik İnanç Ölçeği

Özet

Matematiğe Yönelik İnanç Ölçeği, bireylerin matematiğe dair sahip oldukları olumlu ve olumsuz inançları ölçmek amacıyla geliştirilmiş, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmış bir ölçme aracıdır. Ölçek, toplam 16 maddeden ve iki ana faktörden oluşmaktadır: Olumlu İnançlar ve Olumsuz İnançlar. Yapılan analizler, ölçeğin psikometrik açıdan güçlü olduğunu göstermektedir. Özellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonuçları, ölçeğin mükemmel bir model uyumu sergilediğini kanıtlamıştır. Bu araç, matematik eğitiminde öğrencilerin tutum ve algılarını derinlemesine incelemek için kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Matematik İnançları, Ölçek Geliştirme, Faktör Analizi, Geçerlik, Güvenirlik, Likert Ölçeği, Matematik Eğitimi.

Yazarlar

A. Aktaş, Yasemin Katrancı

Amaç

Matematiğe Yönelik İnanç Ölçeği’nin temel amacı, öğrencilerin matematiğe karşı geliştirdikleri bilişsel ve duyuşsal inanç sistemlerini güvenilir ve geçerli bir şekilde tespit etmektir. Bu inançlar, öğrencilerin öğrenme süreçlerini, motivasyonlarını ve akademik başarılarını doğrudan etkilemektedir. Ölçek, bu inançları “olumlu” ve “olumsuz” kutuplar halinde ölçerek, eğitimcilerin ve araştırmacıların öğrencilerin matematik algısına yönelik detaylı bir profil çıkarmasına olanak tanır.

Ölçeğin geliştirilmesi, bu alandaki mevcut araçlara güçlü psikometrik özelliklere sahip, güncel ve bağlama uygun bir alternatif sunma ihtiyacından doğmuştur. Ölçek, özellikle öğrencilerin matematiği anlama yeteneklerine ve matematiğin zorluğuna dair temel kabullerini belirlemeyi hedefler.

Yapı

Ölçek, matematik inançları yapısını ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu yapı, iki temel alt faktör aracılığıyla kavramsallaştırılmıştır:

• Olumlu İnançlar: Bu faktör (10 madde), bireyin matematiği anlayabileceğine, matematiksel becerilerini geliştirebileceğine ve matematikle ilgili olumlu duygulara sahip olduğuna dair inançlarını kapsar. Bu boyut genellikle öz yeterlilik ve başarı beklentileriyle ilişkilidir.
• Olumsuz İnançlar: Bu faktör (6 madde), matematiğin zorluğuna, öğrenilemezliğine ve bireyin matematik karşısındaki yetersizlik hissine dair inançlarını içerir. Bu boyut, genellikle matematik kaygısı ve kaçınma davranışlarının temelini oluşturur.

Ölçek, bu iki zıt inanç setinin yoğunluğunu ölçerek, bireyin matematiğe yönelik genel tutumunu nicel olarak ortaya koymaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. AFA sonucunda, kuramsal beklentilere uygun olarak iki faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Bu faktörler, Olumlu İnançlar ve Olumsuz İnançlar olarak adlandırılmıştır.

DFA sonuçları, iki faktörlü modelin yapısal uyumunu test etmiştir. Analiz sonucunda elde edilen Ki-Kare/Serbestlik Derecesi (X²/sd) oranı 2.26 olarak raporlanmıştır. Akademik standartlara göre, bu oranın 5’in altında olması iyi uyumu, 3’ün altında olması ise çok iyi uyumu işaret eder. 2.26 değeri, ölçeğin teorik yapısının verilerle mükemmel uyum sergilediğini göstermektedir, bu da ölçeğin yapısal geçerliğinin yüksek olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik katsayıları, iki ayrı veri grubu üzerinden analiz edilmiştir:

• Birinci Grup Verileri:
  • Olumlu İnançlar Alt Faktörü Güvenirlik Katsayısı: .85
  • Olumsuz İnançlar Alt Faktörü Güvenirlik Katsayısı: .75
  • Ölçeğin Geneline Ait Güvenirlik Katsayısı: .85
• İkinci Grup Verileri:
  • Olumlu İnançlar Alt Faktörü Güvenirlik Katsayısı: .85
  • Olumsuz İnançlar Alt Faktörü Güvenirlik Katsayısı: .70
  • Ölçeğin Geneline Ait Güvenirlik Katsayısı: .84

Her iki veri grubunda da elde edilen Cronbach Alfa katsayılarının .70 ve üzerinde olması, ölçek maddelerinin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve farklı örneklemlerde de tutarlı sonuçlar verdiğini göstermektedir. Bu yüksek güvenirlik değerleri, ölçeğin ölçtüğü yapıyı istikrarlı bir şekilde ölçebilme yeteneğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal boyutlarını ortaya çıkarmak için öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA, ölçek maddelerinin temelinde yatan gizil faktörlerin sayısını ve yapısını belirlemiştir. Bu analiz sonucunda, ölçeğin 16 maddesinin iki farklı faktör altında toplandığı tespit edilmiştir. Bu faktörler, ölçeğin teorik çerçevesine uygun olarak isimlendirilmiştir.

Ardından, elde edilen bu iki faktörlü yapının (Olumlu ve Olumsuz İnançlar) verilerle ne kadar uyumlu olduğunu test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları (X²/sd = 2.26), modelin mükemmel uyum sağladığını ve iki faktörlü yapının hem teorik hem de istatistiksel olarak geçerli olduğunu kesinleştirmiştir. Bu durum, ölçeğin matematik inançları yapısını tutarlı bir şekilde ölçtüğünü teyit etmektedir.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme (Yeni bir ölçek geliştirme çalışmasıdır.)

Format: Kağıt tabanlı anket/Öz bildirim ölçeği

Derecelendirme: 5’li Likert Tipi Ölçek

• 1 = Kesinlikle katılmıyorum
• 5 = Kesinlikle katılıyorum

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim alan öğrenciler (Detay belirtilmemiştir, ancak kongre sunumu bağlamında genellikle ortaokul/lise veya üniversite öğrencileri olduğu varsayılabilir.)

Yaş Grubu: Belirtilmemiş

Popülasyon Detayları: Belirtilmemiş

Test Metodolojisi: Psikometrik temelli ölçüm. Toplam 16 madde, iki alt boyut üzerinden puanlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öz Yeterlilik, Matematiksel İnançlar, Psikometri, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Açımlayıcı Faktör Analizi, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Ölçek.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Yasemin Katrancı

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Belirtilmemiş

Bağlılık E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Kocaeli Üniversitesi (varsayımsal)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019

Kullanım İzinleri ve Ücret: Kullanım izinleri ve olası ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar (Yasemin Katrancı) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçek, bir kongre bildirisi kapsamında sunulmuştur.

Kaynaklar

Aktaş, A., ve Katrancı, Y. (2019). Matematiğe Yönelik İnanç Ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Fen, Matematik, Girişimcilik ve Teknoloji Eğitimi Kongresi’ nde sunulan bildiri. İzmir, Türkiye.

Bu çalışmanın tam metni aşağıdaki adresten PDF olarak indirilebilir: fmgtegitimikongresi.com

Matematiğe Yönelik İnanç Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek 16 madde ve iki faktörden oluşmaktadır:

• Olumlu İnançlar (10 madde): Örnek Madde: Matematiği anlayarak öğrenebilirim.
• Olumsuz İnançlar (6 madde): Örnek Madde: Matematik zor bir ders, hiç öğrenemem.