Manevi Yönelim Ölçeği

Özet

Manevi Yönelim Ölçeği (MYÖ), Figen Kasapoğlu tarafından 2015 yılında geliştirilmiş, bireylerin manevi yaşama ve yüce bir güce yönelik içsel tutumlarını ve yönelimlerini ölçmek amacıyla tasarlanmış özgün bir psikolojik ölçüm aracıdır. Geliştirme çalışması, ölçeğin tek boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ve yüksek düzeyde geçerlik ile güvenirliğe ulaştığını göstermektedir. Ölçek, 16 maddeden oluşmakta olup, 7’li Likert Ölçeği formatında yanıtlanmaktadır. Bu araç, özellikle din ve eğitim psikolojisi alanlarında spiritualite çalışmalarına katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Manevi Yönelim, Spiritualite, Psikolojik Ölçek Geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik, Tek Boyutlu Yapı.

Yazarlar

Figen Kasapoğlu

Amaç

MYÖ’nün temel amacı, bireylerin manevi yaşama ve inanç sistemlerine karşı geliştirdikleri manevi yönelim düzeylerini psikometrik açıdan sağlam, geçerli ve güvenilir bir biçimde saptamaktır. Ölçek, dışsal dini pratiklerden ziyade bireyin içsel spiritualite düzeyini ve yüce bir varlığın mevcudiyetine olan kişisel bağlılık hissiyatını değerlendirmeyi amaçlar.

Bu ölçek, sosyal bilimler ve psikoloji alanındaki araştırmacılara, maneviyatın bireysel farklılıklar üzerindeki etkilerini inceleme konusunda standart bir ölçüm aracı sunmaktadır.

Yapı

Ölçek, bireyin hayatının merkezinde yer alan ve soyut bir güce olan inanç ve bağlılık hissiyatını temsil eden tek bir psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, bireyin ruhsal derinliklerinde hissettiği manevi deneyimin yoğunluğuna ve yönüne odaklanmaktadır. MYÖ, bu yapıyı 16 madde aracılığıyla bütüncül bir yaklaşımla ele alır.

MYÖ, dini yönelimden farklı olarak, daha evrensel bir manevi yönelim kavramını temel alır ve bu yönelimin bireyin iç dünyasındaki yansımalarını araştırmayı hedefler.

Geçerlik

Manevi Yönelim Ölçeği’nin yapı geçerliği, madde analizleri ve madde-toplam korelasyonları incelenerek sağlanmıştır. Yapılan analizlerde, ölçekte yer alan tüm maddeler için madde-toplam korelasyon değerlerinin 0.37 ile 0.67 arasında değiştiği tespit edilmiştir.

Ayrıca, t-değerlerinin istatistiksel açıdan yüksek düzeyde anlamlı olduğu (p < 0.001) belirlenmiştir. Bu bulgular, ölçek maddelerinin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu, ölçülmek istenen manevi yönelim yapısı bağlamında bireyleri başarılı bir şekilde ayırt edebildiğini ve dolayısıyla yüksek bir yapı geçerlik düzeyine sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık ve zamana bağlı tutarlılık (kararlılık) yöntemleriyle incelenmiştir. İç tutarlılığı değerlendirmek amacıyla hesaplanan Cronbach Alpha katsayısı 0.87 olarak bulunmuştur. Bu yüksek katsayı, ölçek maddelerinin güçlü bir şekilde homojen olduğunu ve aynı psikolojik yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Zamana bağlı güvenirliği belirlemek amacıyla, İnönü Üniversitesi’nde öğrenim gören 63 öğrenciden oluşan bir gruba (Kız: % 63.8; Erkek: % 36.2; Yaş Ort.: 20.38; Ss: 1.5) üç hafta arayla Test-Tekrar Test yöntemi uygulanmıştır. Bu uygulamanın sonucunda, güvenirlik katsayısı r = 0.84 olarak elde edilmiştir. Bu yüksek Test-Tekrar Test katsayısı, MYÖ puanlarının zaman içinde kararlı ve güvenilir olduğunu doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Manevi Yönelim Ölçeği, geliştirme sürecinde yapılan analizler sonucunda tek boyutlu bir yapı olarak belirlenmiştir. Bu yapı, 16 madde ile temsil edilmektedir. Ölçek, manevi yönelimi ayrık alt faktörlere bölmek yerine, bireyin maneviyatla olan ilişkisini bütünsel bir perspektiften yakalamayı amaçlamaktadır.

Enstrüman

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Biçim: 16 maddeden oluşan, tek boyutlu öz bildirim ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Genç Yetişkinlik (Örneklem ortalaması 20.38)

Popülasyon Detayları: Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, İnönü Üniversitesi’nde öğrenim gören öğrenciler üzerinde gerçekleştirilmiştir. Test-tekrar test uygulamasına 63 öğrenci katılmıştır.

Test Metodolojisi: Maddeler 7’li Likert Ölçeği formatında derecelendirilir. (1=Kesinlikle Katılmıyorum – 7=Kesinlikle Katılıyorum). Ölçekten alınan yüksek puanlar, bireyin manevi yöneliminin yüksek olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Spiritual Orientation Scale, Psikometri, İç Tutarlılık, Madde Analizi, Cronbach Alpha, İnönü Üniversitesi, Öz Bildirim Ölçeği.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Figen Kasapoğlu tarafından 2015 yılında geliştirilmiştir. Kullanım ve izinler konusunda sorumlu yazar (Figen Kasapoğlu) ile doğrudan e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir. Çalışmanın orijinal makalesi İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi’nde yayımlanmıştır.

Makalenin orijinal bağlantısı: efdergi.inonu.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdan indirilebilir: manevi-yonelim-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Kasapoğlu, F. (2015). Manevi Yönelim Ölçeği’nin geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(3), 51-68. doi: 10.17679/iuefd.16360640

Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum. Ankara: Pegem Akademi.

Manevi Yönelim Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek tek boyutlu olup toplam 16 maddeden oluşmaktadır. Ölçekten sağlanan örnek madde aşağıdadır:

Yüce bir gücün varlığını ruhumun derinliklerinde hissederim.