Kovid-19 Korkusu Ölçeği

Özet

Bu akademik ölçek girişi, 2020 yılında Nefise Ladikli ve arkadaşları tarafından Türkçe’ye uyarlanan Kovid-19 Korkusu Ölçeği‘ni (KKO) tanıtmaktadır. Ölçek, küresel Kovid-19 pandemisi sürecinde bireylerin yaşadığı öznel korku düzeylerini ve psikolojik tepkilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş veya başka bir dilden çevrilerek adapte edilmiştir. Türkçe uyarlama çalışması, aracın Türkiye popülasyonunda psikometrik özelliklerini araştırmış ve ölçeğin geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanımını destekleyen bulgular sunmuştur.

Ölçek, pandemiye özgü anksiyete, bulaşma korkusu ve ölüm endişesi gibi duygusal yükleri nicelleştirerek, ruh sağlığı profesyonellerine ve araştırmacılara önemli bir değerlendirme aracı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kovid-19, Korku, Pandemi, Psikometri, Ölçek Uyarlama, Stres, Psikolojik Tepki, Anksiyete.

Yazarlar

Nefise Ladikli, E. Bahadır, F. N. Yumuşak, H. Akkuzu, G. Karaman, Z. Türkkan.

Amaç

Kovid-19 Korkusu Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin küresel pandemiye özgü duydukları yoğun korku ve anksiyete seviyelerini güvenilir ve geçerli bir şekilde tespit etmektir. Bu ölçek, özellikle salgının başlangıcında ortaya çıkan sağlık endişeleri, ölüm korkusu ve sosyal kısıtlamaların yarattığı duygusal yükü nicelleştirmeyi hedefler.

Araç, klinisyenlere ve araştırmacılara, pandemiye bağlı psikolojik etkilenimi hızlıca değerlendirme ve risk altındaki popülasyonları belirleme konusunda yardımcı olmak üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, bu amacın Türk kültürü ve diline uygunluğunu sağlayarak, yerel araştırmalara katkıda bulunmuştur.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, doğrudan “Kovid-19 Korkusu” yapısını ölçmektedir. Bu yapı, sadece genel kaygı veya sağlık anksiyetesinden farklı olarak, SARS-CoV-2 virüsünün kendisinden, hastalığın bulaşma riskinden, hastalığın potansiyel ölümcüllüğünden ve pandeminin getirdiği sosyal ve ekonomik belirsizliklerden kaynaklanan özgül bilişsel, duygusal ve fizyolojik tepkileri içerir.

Kovid-19 Korkusu, bireyin virüse yakalanma endişesi, sevdiklerini kaybetme korkusu ve geleceğe dair olumsuz beklentiler gibi boyutları kapsayan çok yönlü bir psikolojik tepki olarak ele alınır. Ölçek maddeleri, bu korkunun yoğunluğunu ve süresini belirlemeye odaklanmıştır.

Geçerlik

Ladikli ve arkadaşlarının 2020 tarihli Türkçe geçerlik çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliğine dair güçlü kanıtlar sunulmuştur. Yapı geçerliği, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yoluyla incelenmiş ve ölçeğin teorik olarak ölçmek istediği tek boyutlu veya çok boyutlu yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğü gösterilmiştir.

Ayrıca, ölçeğin kapsam geçerliğini sağlamak için uzman görüşlerine başvurulmuş ve maddelerin Kovid-19 ile ilişkili korku alanını yeterince temsil ettiği belirlenmiştir. Ölçeğin, benzer yapılarla (örneğin, genel anksiyete veya stres ölçekleri) beklenen yönde korelasyon göstermesi (yakınsak geçerlik) de geçerlik kanıtlarını destekleyen ek bir yöntem olarak kullanılmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme derecesini göstermektedir. Türkçe uyarlamasında, genellikle Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak yüksek düzeyde iç tutarlılık rapor edilmiştir. Yüksek alfa değerleri, ölçek maddelerinin homojen olduğunu ve tutarlı sonuçlar verdiğini işaret eder.

Uyarlama çalışmasında ayrıca, ölçeğin zamana yayılan ölçümlerde kararlı sonuçlar sağlayıp sağlamadığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği yönteminin de kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu tür çalışmalar, ölçeğin psikometrik açıdan istikrarlı olduğunu teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Kovid-19 Korkusu Ölçeği’nin Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin faktör yapısını incelemek amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Orijinal ölçeğin yapısının Türk kültürüne uygunluğunu test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmış ve elde edilen model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğu belirtilmiştir.

Bu analizler, Kovid-19 korkusunun tek bir temel faktörde toplandığını veya alt boyutlara ayrıldığını (örneğin, fizyolojik tepkiler, bilişsel endişeler) ortaya koyar. Türk popülasyonunda elde edilen faktör yapısının, ölçeğin teorik yapısıyla tutarlı olduğu sonucuna varılmıştır, bu da yapı geçerliğine önemli bir katkı sağlamıştır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Genellikle 4’lü veya 5’li Likert tipi derecelendirme formatında uygulanan, öz bildirim envanteri. (Derecelendirme formatı orijinal kaynakta belirtilmediği için standart psikolojik ölçek formatı varsayılmıştır.)

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Genel yetişkin popülasyonu.

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Türkçe uyarlama çalışması, 2020 yılında Kovid-19 pandemisi sırasında Türkiye’deki çeşitli demografik özelliklere sahip yetişkinler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Bireylerin Kovid-19 ile ilgili korku düzeylerini yansıtan maddelere ne ölçüde katıldıklarını belirten öz bildirim yöntemi.

Anahtar Kelimeler

Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Pandemi Stresi, Ladikli, Halk Sağlığı, Psikolojik Değerlendirme.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Nefise Ladikli

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilinmiyor.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Uyarlama çalışmasının yapıldığı kuruma aittir (Bilgi mevcut değildir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2020 yılında Türkçe’ye uyarlanmıştır. Ölçeğin akademik veya araştırma amaçlı kullanımı için genellikle sorumlu yazar Nefise Ladikli ile iletişime geçilmesi ve kaynak gösterilmesi önerilir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için yasal izinlerin alınması zorunludur.

İletişim için sorumlu yazar e-postası: [email protected]

Kaynaklar

• Ladikli, N., Bahadır, E., Yumuşak, F. N., Akkuzu, H., Karaman, G. ve Türkkan, Z. (2020). Kovid-19 Korkusu Ölçeği‘nin Türkçe güvenirlik ve geçerlik çalışması. Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 71-80.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir:

The original PDF can be downloaded here: kovid-19-korkusu-olcegi-toad.pdf

Kovid-19 Korkusu Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçeğe ait maddeler, telif hakları veya gizlilik nedenleriyle burada yayımlanmamaktadır. Ölçek maddelerine erişim için ilgili makaleye (Ladikli et al., 2020) veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir. Maddeler, Kovid-19’a özgü bilişsel, duygusal ve fizyolojik korku tepkilerini ölçmeye odaklanmıştır.