Koronavirüs Takıntı Ölçeği

Özet

Koronavirüs Takıntı Ölçeği (KTÖ), küresel COVID-19 pandemisi döneminde bireylerin yaşadığı obsesif düşüncelerin ve kaygıların şiddetini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle salgınla ilgili aşırı endişe, kontaminasyon korkusu ve sürekli bilgi arayışı gibi bilişsel ve davranışsal belirtileri değerlendirmeyi hedefler. Sunulan çalışma, KTÖ’nün Türkçe’ye çevirisini ve Türk popülasyonunda geçerlik (Geçerlik) ve güvenilirlik (Güvenilirlik) analizlerinin gerçekleştirilmesini kapsamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Koronavirüs, COVID-19, Takıntı, Obsesyon, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Adaptasyon, Pandemi Kaygısı.

Yazarlar

S. Çamkerten, D. Ayhan, A. Tatar.

Amaç

Koronavirüs Takıntı Ölçeği’nin temel amacı, COVID-19 salgını sırasında ortaya çıkan ve klinik olarak anlamlı hale gelebilecek obsesif belirtileri sistematik bir şekilde ölçmektir. Ölçek, bireylerin virüse, bulaşmaya ve sonuçlarına dair yoğun, tekrarlayıcı ve kontrol edilemeyen düşüncelerini (obsesyonlarını) belirlemeye yardımcı olur. Bu sayede, salgının ruh sağlığı üzerindeki etkilerinin anlaşılmasına ve risk altındaki kişilerin erken teşhis edilmesine katkıda bulunmak amaçlanmıştır.

Türkçe adaptasyon çalışması ise, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini koruyarak Türk kültürüne ve diline uygun hale getirilmesini sağlamıştır. Bu, ölçeğin Türkiye’deki ruh sağlığı uzmanları ve araştırmacılar tarafından güvenilir bir araç olarak kullanılabilmesi için kritik öneme sahiptir.

Yapı

Ölçek, bir tür kaygı bozukluğu spektrumu olan ve salgın döneminde belirginleşen spesifik Takıntı (Obsesyon) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle üç ana bileşen etrafında şekillenir:

• Bilişsel Obsesyonlar: Virüs hakkında sürekli endişe verici düşüncelere sahip olma, bulaşma riskini abartma ve gelecekteki kötü senaryoları zihinde tekrarlama.
• Duygusal Tepkiler: Koronavirüsle ilgili yoğun kaygı, korku ve panik hisleri.
• Davranışsal Eğilimler: Aşırı hijyen, tekrarlayıcı kontrol etme davranışları veya virüsle ilgili haberleri zorunlu olarak takip etme isteği.

KTÖ, bu obsesif ve kompulsif eğilimlerin şiddetini tek boyutlu veya çok boyutlu bir yapıda değerlendirerek, bireyin pandemiden kaynaklanan psikolojik yükünü nicel olarak ifade eder.

Geçerlik

Koronavirüs Takıntı Ölçeği’nin Türkçe’ye adaptasyon çalışmasında, ölçeğin yapısal ve içerik Geçerlik özellikleri incelenmiştir. Orijinal kaynakta spesifik değerler belirtilmese de, adaptasyon çalışmalarının doğası gereği aşağıdaki geçerlik analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır:

• Yapı Geçerliği: Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde orijinal yapıyı destekleyip desteklemediği test edilmiştir.
• Ölçüt Bağlantılı Geçerlik: Ölçeğin, klinik olarak ilişkili diğer ölçeklerle (örneğin, genel kaygı, depresyon veya Obsesif Kompulsif Bozukluk ölçekleri) korelasyonu incelenmiştir. Yüksek düzeyde Takıntı ölçen bir ölçekle pozitif korelasyon beklenir (yakınsak geçerlik).

Güvenilirlik

Ölçeğin Türkçe formunun iç tutarlılığı ve zamana karşı kararlılığı, adaptasyon çalışmasının önemli bir parçasıdır. Orijinal kaynakta spesifik güvenilirlik değerleri belirtilmese de, çalışma başlığı güvenilirlik analizlerinin yapıldığını işaret etmektedir.

• İç Tutarlılık (Cronbach Alfa): Ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçüp ölçmediği Cronbach Alfa katsayısı ile analiz edilmiştir. Başarılı bir adaptasyon çalışmasında bu katsayının kabul edilebilir düzeyde (genellikle .70 veya üzeri) olması beklenir.
• Test-Tekrar Test Güvenilirliği: Ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar verip vermediğini belirlemek amacıyla test-tekrar test yönteminin kullanıldığı varsayılmaktadır.

Faktör Analizi

Çamkerten, Ayhan ve Tatar (2021) tarafından yürütülen çalışmada, Koronavirüs Takıntı Ölçeği’nin Türkçe formunun faktör yapısını belirlemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin kuramsal olarak beklenen boyutlar altında toplanıp toplanmadığını gösterir.

Genellikle bu tür salgın temalı obsesyon ölçekleri, kontaminasyon korkusu ve virüsle ilgili bilişsel meşguliyet gibi temel boyutları içeren tek faktörlü bir yapı sergileyebilir veya daha spesifik alt boyutlara ayrılabilir. Adaptasyon çalışması, ölçeğin Türk popülasyonunda da geçerli ve stabil bir faktör yapısına sahip olduğunu kanıtlamayı amaçlamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme/Adaptasyon (Mevcut bir ölçeğin Türkçe’ye çeviri ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi).

Format: Ölçek derecelendirme bilgileri kaynakta belirtilmemiş olsa da, benzer psikometrik araçlar genellikle 4’lü veya 5’li Likert tipi bir derecelendirme formatı kullanır (Örneğin, “Hiçbir zaman”dan “Her zaman”a).

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon/Yetişkinler.

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Çalışma genellikle Koronavirüs pandemisi döneminde aktif olarak kaygı yaşayan bireylerden oluşan bir örneklem üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği (Self-report scale).

Anahtar Kelimeler

Salgın Dönemi, Obsesif Kompulsif Belirtiler, Psikolojik Stres, Türk Popülasyonu, Ölçek Geçerlik, Güvenilirlik, Akran Değerlendirmesi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Didem Ayhan

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2021 (Yayın Yılı)

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı ve telif hakları, yayınlandığı akademik derginin (Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi) ve sorumlu yazarın belirlediği akademik kullanım kurallarına tabidir. Akademik araştırmalarda genellikle izin alınması gerekmektedir.

Orijinal PDF dokümanına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: koronavirus-takinti-olcegi-nin-turkceye-cevirisi-ve-gecerlik-guvenilirlik-calismalari-toad.pdf

Referanslar

Çamkerten, S., Ayhan, D., ve Tatar, A. (2021). Koronavirüs Takıntı Ölçeği ’nin Türkçe’ye çevirisi ve geçerlik, güvenilirlik çalışmaları. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 30 (2), 77-83.

DOI: https://doi.org/10.17942/sted.795565

Makale Linki: dergipark.org.tr

Koronavirüs Takıntı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tam içeriği için, belirtilen referansta yer alan akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.