Kolektif Öğretmen Yeterliği Ölçeği

Özet

Kolektif Öğretmen Yeterliği Ölçeği, öğretmenlerin bir okul veya kurum olarak, öğrencilerin öğrenme ve gelişimini etkileme konusundaki ortak inançlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş orijinal bir aracın Türkçeye uyarlanması çalışmasıdır. Ufuk Erdoğan ve Bülent Dönmez tarafından 2015 yılında gerçekleştirilen bu çalışma, ölçeğin Türkiye bağlamındaki geçerlik ve güvenirlik kanıtlarını sunmaktadır.

Ölçek, toplam 12 maddeden ve iki temel alt boyuttan oluşmaktadır: Öğrenci Disiplini ve Öğretim Stratejileri. Bu uyarlama, eğitim yönetimi ve psikolojisi alanında kolektif yeterlik inancının incelenmesine olanak tanıyarak, okulların örgütsel etkililik düzeylerini değerlendirmede önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kolektif öğretmen yeterliği, öğretmen yeterliği, eğitim yönetimi, yapı geçerliği, güvenirlik, Likert, uyarlama, örgütsel etkililik.

Yazarlar

Ufuk Erdoğan, Bülent Dönmez.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, okullardaki öğretmen gruplarının öğrencilerin başarısını etkileme kapasitesine dair paylaştıkları ortak inanç düzeyini, yani Kolektif Öğretmen Yeterliği düzeyini belirlemektir. Bu yapı, okul başarısı ve öğrenci performansı ile güçlü bir ilişki göstermesi nedeniyle eğitim araştırmalarında kritik öneme sahiptir.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, yabancı dildeki orijinal ölçeği Türk kültürüne ve eğitim sistemine uygun hale getirerek, Türkçe konuşan araştırmacılar için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sağlamaktır. Bu sayede, Türkiye’deki okulların örgütsel psikoloji ve etkililik araştırmalarına bilimsel katkıda bulunulması hedeflenmiştir.

Yapı

Ölçek, sosyal bilişsel teori kapsamında ele alınan merkezi bir kavram olan kolektif yeterlik (collective efficacy) inancını ölçmektedir. Bu inanç, bir grubun, ortak çaba sarf ederek belirli sonuçları başarıyla üretebileceğine dair paylaşılan algısıdır. Eğitim bağlamında, bu, öğretmenlerin öğrencilerin öğrenimini ve davranışını başarılı bir şekilde yönetebileceklerine dair okul düzeyinde sahip oldukları inancı ifade eder.

Kolektif Öğretmen Yeterliği, iki temel boyutta incelenmektedir. Bunlar, öğretmenlerin öğrencilerin akademik gelişimini sağlama yeteneklerine odaklanan Öğretim Stratejileri ve öğrencilerin uygun davranışlarını yönetme yeteneklerine odaklanan Öğrenci Disiplini boyutlarıdır. Ölçek, 12 madde ile bu iki boyutun öğretmenler tarafından algılanan ortak gücünü yakalamayı amaçlar.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. Analiz sonuçları, kurulan iki faktörlü modelin veriyle kabul edilebilir düzeyde uyum gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu bulgular, ölçeğin teorik yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü desteklemektedir.

Elde edilen model uyum indeksleri şunlardır: GFI (Goodness of Fit Index), CFI (Comparative Fit Index) ve NNFI (Non-Normed Fit Index) değerlerinin tamamı 0.90’ın üzerinde bulunmuştur. AGFI (Adjusted Goodness of Fit Index) değeri ise 0.90’a eşit çıkmıştır. Hata varyanslarına ilişkin göstergeler olan RMSEA, RMR ve SRMR değerlerinin tamamı 0.08’in altında kalmıştır. Model veri uyumuna ilişkin değerlerin tamamı incelendiğinde, kurulan modelin veriyle kabul edilebilir düzeyde uyum gösterdiği ve ölçeğin güçlü bir yapı geçerliğine sahip olduğu sonucuna varılmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla çeşitli güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda hesaplanan Cronbach’s Alpha katsayıları, alt boyutlar bazında 0.85 ile 0.88 arasında değişmektedir. Bu değerler, psikometrik açıdan oldukça güçlü bir iç tutarlılığa işaret etmektedir.

Ek olarak, Spearman Brown iki yarı güvenirlik katsayıları da yüksek düzeyde güvenirlik sunmaktadır. Bu katsayılar, 0.82 ile 0.90 aralığında gözlemlenmiştir. Bu güvenirlik verileri, Kolektif Öğretmen Yeterliği Ölçeği’nin Türk popülasyonunda istikrarlı ve tutarlı ölçümler yapabildiğini kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal yapısını doğrulamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Analiz, ölçeğin toplam 12 maddesinin iki ayrı faktöre ayrıldığını göstermiştir. Bu faktörler, teorik beklentilerle uyumlu olarak Öğrenci Disiplini (6 madde) ve Öğretim Stratejileri (6 madde) alt boyutlarıdır.

Elde edilen uyum indeksleri, iki faktörlü yapının Türkçe veri seti üzerinde sağlam bir şekilde temsil edildiğini doğrulamıştır. Bu sonuçlar, ölçeğin yapısal bütünlüğünün kültürel adaptasyon sürecinde başarıyla korunduğunu ve bu iki boyutun kolektif yeterliği ölçmek için yeterli olduğunu göstermektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: 5’li Likert Ölçeği (1= hiç – 5= tamamen)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler (Eğitim profesyonelleri)

Yaş Grubu: Yetişkinler (Çalışan profesyoneller)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli kademelerde görev yapan okul öğretmenleri.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Katılımcılar, okulun genel yeterliği hakkındaki inançlarını derecelendirme formatında belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Kolektif yeterlik, öğretmen yeterliği, doğrulayıcı faktör analizi, iç tutarlılık, Spearman Brown, eğitim psikolojisi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sorumlu Yazar: Ufuk Erdoğan

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Fırat Üniversitesi (Uyarlama dönemindeki kurumu baz alınmıştır).

Test Yılı (Uyarlama): 2015

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir. Akademik çalışmalarda orijinal kaynağa atıf yapılması zorunludur.

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: kolektif-ogretmen-yeterligi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Erdoğan, U. ve Dönmez, B. (2015). Kolektif Öğretmen Yeterliği Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 21(3), 345-366. DOI: 10.14527/kuey.2015.013

Makalenin çevrimiçi bağlantısı: kuey.net

Kolektif Öğretmen Yeterliği Ölçeği Maddeleri

Ölçek toplam 2 alt boyut ve 12 maddeden oluşmaktadır:

• Öğrenci disiplini (6 m): Okulunuzdaki öğretmenler, öğrencilerden bekledikleri uygun davranışları ne kadar açık ifade edebilirler?
• Öğretim stratejileri (6 m): Okulunuzdaki öğretmenler, öğrencilerin anlamlı (yaşama dönük, işlevsel, vb.) bir şekilde öğrenmelerini ne kadar sağlayabilirler?