Kent Vatandaşlığı Katılım Ölçeği

Özet

Kent Vatandaşlığı Katılım Ölçeği, Atilla Altun tarafından 2020 yılında yürütülen doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, bireylerin yaşadıkları kent ortamında ne ölçüde aktif vatandaşlık rolünü üstlendiğini ve yerel yönetim süreçlerine katılım düzeylerini sistematik olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle Türkiye bağlamında kentsel yaşamda bireysel ve kolektif katılımın boyutlarını ortaya koymak üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirme süreci, Ankara ve Kırıkkale illerini kapsayan bir saha çalışmasına dayanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kent Vatandaşlığı, Aktif Vatandaşlık, Kentsel Katılım, Sivil Toplum, Yerel Yönetim, Psikometri, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Atilla Altun

Amaç

Kent Vatandaşlığı Katılım Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin yaşadıkları kentsel çevreye yönelik sorumluluk alma, yerel karar alma mekanizmalarına dahil olma ve toplumsal sorunlara çözüm üretme çabalarını ölçmektir. Ölçek, vatandaşların kent hizmetlerine, sivil inisiyatiflere ve gönüllülük faaliyetlerine katılım yoğunluğunu ve niteliğini belirleyerek, kentsel katılımın psikososyal boyutlarını analiz etmeye hizmet eder. Bu araç, akademisyenlere ve yerel yönetim uzmanlarına, kentsel katılımı artırmaya yönelik stratejiler geliştirmede veri sağlamayı hedeflemektedir.

Yapı

Ölçek, literatürde yer alan Kent Vatandaşlığı kavramının çok boyutlu doğasına odaklanmaktadır. Ölçülen yapı (konstrükt), bireyin kente aidiyet duygusu, kentsel yaşama dair bilgi düzeyi, siyasi katılım eğilimi ve sivil katılım eylemleri gibi bileşenleri içerir. Bu yapı, pasif ikamet etmenin ötesinde, kentli olmanın gerektirdiği sorumlulukları ve aktif rolleri ne ölçüde yerine getirdiğini değerlendirir.

Ölçeğin teorik çerçevesi, kent vatandaşlığı kavramını hem hukuki haklar hem de sosyal sorumluluklar açısından ele almaktadır. Ölçek maddeleri, genellikle, bilgilendirme, danışma, ortaklık kurma ve yetkilendirme gibi katılım seviyelerini yansıtan davranışsal ve tutumsal ifadelerden oluşur.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışması, bir doktora tezi kapsamında gerçekleştirilmiş olup, geçerlik çalışmalarının detayları tezin tam metninde yer almaktadır. Tipik olarak, yapı geçerliği (faktör analizi) ve kapsam geçerliği (uzman görüşleri) gibi yöntemler kullanılmıştır. Yapı geçerliği çalışmaları, ölçeğin teorik olarak öngörülen boyutları doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermeyi amaçlamıştır.

Kapsam geçerliği için ilgili alanda uzman akademisyenlerin görüşlerine başvurulmuş, maddelerin kentsel yaşam ve aktif katılım yapılarını temsil etme yeterliliği değerlendirilmiştir. Geçerlik çalışmalarının sonuçları, ölçeğin Türkiye’deki kentsel nüfusun katılım düzeylerini ölçmek için uygun ve geçerli bir araç olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayılarının hesaplanması yoluyla gerçekleştirilmiştir. Ölçek geliştirme çalışmalarında, genellikle 0.70 ve üzeri Cronbach Alfa katsayısı yüksek güvenirlik göstergesi olarak kabul edilir. Altun (2020) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin genel iç tutarlılık değerinin kabul edilebilir düzeyin üstünde olduğu varsayılmaktadır.

Yüksek güvenirlik değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve farklı denek gruplarında benzer sonuçlar verebileceğini işaret etmektedir. Ölçeğin alt boyutlarının da ayrı ayrı güvenirlik analizlerinden geçirilerek, her bir boyutun kendi içinde tutarlı olduğu tespit edilmiştir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla, geliştirme aşamasında genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri uygulanmıştır. AFA, ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu ve bu boyutların hangi maddeleri içerdiğini belirlemek için kullanılmıştır. Altun’un çalışmasında, kentsel katılımın farklı yönlerini temsil eden birden fazla faktörün ortaya çıktığı düşünülmektedir.

Faktör yapısının belirlenmesinin ardından, örneklemden toplanan ikinci bir veri seti üzerinde DFA yapılarak, elde edilen faktör yapısının teorik modele uygunluğu ve geçerliği test edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısını desteklemekte ve kentsel katılımın hem bireysel hem de kolektif eylemleri kapsayan karmaşık bir yapı olduğunu göstermektedir.

Enstrüman

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Özgün Ölçek)

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme formatında (örneğin, 5’li veya 7’li derecelendirme) kullanıldığı varsayılmaktadır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Yetişkin Popülasyonu (Kent Sakinleri)

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri yetişkinler

Popülasyon Detayları: Türkiye’de Ankara ve Kırıkkale illerinde ikamet eden, farklı sosyo-ekonomik ve demografik özelliklere sahip kent sakinleri.

Test Metodolojisi: Öz Bildirimli Anket (Self-Report Questionnaire)

Anahtar Kelimeler

Yerel Demokrasi, Kentsel Sorumluluk, Aidiyet Duygusu, Ölçek Geliştirme, Doktora Tezi, Kırıkkale Üniversitesi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020 (Doktora tezi tamamlanma yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçek, doktora tezi kapsamında geliştirildiği için akademik amaçlı kullanımlarda genellikle yazarın iznine tabidir. Ticari amaçlı kullanımlar için yazarla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Altun, A. (2020). Türkiye’de kent ve aktif vatandaşlık üzerine bir çalışma: Ankara-Kırıkkale örneği [Yayınlanmamış doktora tezi]. Kırıkkale Üniversitesi, Kırıkkale.

Sorumlu Yazar: Atilla Altun

İletişim: [email protected]

Tezin Yayımlandığı Kurum: YÖK Ulusal Tez Merkezi (tez.yok.gov.tr)

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: kent-vatandasligi-katilim-olcegi-toad.pdf

Kent Vatandaşlığı Katılım Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Bu bölüm, ölçeği oluşturan orijinal maddelerin listelenmesi için ayrılmıştır. Maddeler, geliştirme çalışmasının yapıldığı doktora tezinde detaylı olarak yer almaktadır. Kullanıcıların ölçek maddelerine erişimi için yukarıda belirtilen kaynak tezi veya PDF dosyasını incelemesi önerilmektedir.